Asean và hành lang kinh tế Nam TQ

Đường xe lửa nối các nước lưu vực sông Mekong do ADB tài trợ
Image caption Đường xe lửa nối các nước lưu vực sông Mekong do ADB tài trợ.

Ngoại trưởng Asean vừa có chuyến khảo sát hành lang mậu dịch giữa Asean và Nam Trung Quốc, vùng đi qua Lào, Miến Điện và Thái Lan.

Khối Asean muốn đẩy mạnh kế hoạch xây dựng cơ sở hạ tầng vùng tiếp giáp với phía Nam Trung Quốc, nhằm thúc đẩy đầu tư, mậu dịch, và du lịch.

Kế hoạch tổng thể gắn kết kinh tế Asean với kinh tế Trung Quốc có tổng GDP hơn 6 nghìn tỷ USD, một thị trường gần 2 tỷ dân, nhắm đến các dự án phần cứng và phần mềm.

Phần cứng là cơ sở hạ tầng như đường xá, cầu cống, nhà ga, sân bay, cảng biển, hệ thống đường hỏa xa.

Phần mềm là các thủ tục thông quan, di trú, kiểm dịch tạo điều kiện cho hàng hóa thông thương.

Liên kết kinh tế có mục đích đẩy mạnh giao thương, dựa trên các thủ tục nhanh gọn, tiện lợi, nối Asean với miền Nam TQ. Từ đường bộ, đường sắt, cho đến đường biển, hàng không.

Theo Nirmal Ghost, phóng viên thường trú tại Bangkok của báo Straits Times, Asean cần nhắm đến vai trò cầu nối giữa hai thị trường lớn nhất Á châu, là Ấn Độ và Trung Quốc.

Ông Ghost cho BBC Việt Ngữ hay thay đổi đang diễn ra tại vùng, cách đây không lâu, từng xảy ra xung đột giữa các nước láng giềng.

Nirmal Ghost: Hầu hết các bộ trưởng Asean đều vui mừng trước viễn cảnh nối kết giữa Asean và TQ. Mọi người chắc còn nhớ cách đây 25 năm, vùng này là nơi các nước láng giềng gây chiến với nhau. Phải tốn khá lâu họ mới vượt qua được những dị nghị, trở ngại. Vẫn còn tranh chấp biên giới giữa một vài nước trong khối Asean, nhân tố có thể cản trở tiến bộ của dự án. Dù sao chuyến đi thực địa của các ngoại trưởng có thể coi là nỗ lực nhằm mở rộng các vùng chưa được khai phá, như ở phía Bắc Lào chẳng hạn. Vùng này cho đến nay vẫn chưa tiếp cận với kinh tế thị trường. Lợi ích chung là tạo điều kiện cho hàng hóa lưu thông, thúc đẩy dòng chảy đầu tư, dòng người qua lại. Phát triển như vậy cũng có nghĩa là tạo cầu nối đưa hàng vào các tỉnh phía Nam của TQ, một trong các thị trường lớn nhất thế giới.

BBC: Asean nên hành xử như thế nào để thu lợi từ tiềm năng kinh tế của Ấn Độ và Trung Quốc?

Nirmal Ghost: Asean tự coi mình là cầu nối giữa Nam Á và Trung Quốc. Họ cần khôn ngoan để thu lợi từ hai thị trường, nơi có tiềm năng đầu tư vô cùng lớn. Asean muốn hoàn thiện vai trò tạo cầu nối với hai nước đó là Ấn Độ và TQ. Ví dụ ngoại trưởng Singapore từng nói, trong tương lai có thể lái xe, vận chuyển hàng, ví dụ từ Bắc Kinh sang Bangalore, qua Thái Lan. Asean cần có chiến lược lợi dụng hai công xưởng sản xuất, hai thị trường hàng đầu thế giới. Họ cần nắm bắt cơ hội kiến tạo thị trường, tạo nhân tố thúc đẩy dự án trong lĩnh vực dịch vụ và giao nhận.

BBC: Mức độ phát triển khác nhau giữa các nền kinh tế Asean, theo ông có ảnh hưởng đến dự án này không. Thái Lan, Singapore, và Malaysia xem ra hào hứng, trong khi các nước phát triển chậm hơn (Lào, Campuchia, Việt Nam) có thể chưa sẵn sàng?

Image caption Một số vùng sâu của Asean chưa có cơ hội tiếp cận với giao thương thế giới.

Nirmal Ghost: Vâng tôi hiểu một số quan chức của Asean lo ngại điều này. Các tổ chức NGO nói đến mặt trái của việc mở cửa kinh tế, ví dụ như sẽ kéo theo buôn bán ma túy, di dân lậu, vân vân. Cạnh đó một vùng chưa khai phá nhiều lắm, thuộc Lào, Campuchia, một số tỉnh của VN, nay bỗng dưng bị đánh thức bởi dòng chảy mạnh của thương lại quốc tế. Vâng, một số người lo lắng, tỏ ý quan tâm, thậm chí thành viên trong chính phủ Lào, tôi biết, muốn kiểm soát những mặt chưa hay của quá trình mở của giao thương, hạn chế thấp nhất ảnh hưởng tiêu cực. Cạnh đó quan chức chính phủ, các chiến lược gia kinh tế coi đây là cơ hội không thể trì hoãn. Họ hiểu đối với một số vùng nằm sâu trong đất liền, thiếu cơ hội phát triển trong nhiều chục năm qua, nay cần phải mở cửa, không trì hoãn nữa.

BBC: Bộ trưởng Ngoại giao Singapore George Yeo nhắc đến một số khó khăn trong việc đồng bộ hóa thủ tục hải quan, kiểm dịch, di trú giữa các thành viên Asean, coi đây là một trong các trở ngại hàng đầu cần dỡ bỏ. Ông có đồng ý với nhận định này không?

Nirmal Ghost: Tôi cho rằng sẽ cần thời gian để giải quyết những trở ngại này. Giữa một số nước chúng sẽ được giải quyết dễ dàng - hơn những nước khác. Ví dụ giữa Thái Lan, TQ và Lào, thủ tục nay đã khá thuận lợi. Tất nhiên luôn xuất hiện trì hoãn, trục trặc ở chỗ này hay chỗ khác. Ví dụ liên hệ giữa Miến Điện, Ấn Độ, TQ, sẽ cần khá nhiều thời gian để đồng bộ hóa thủ tục. Các nước này có nhiều trạm kiểm soát biên giới, nhiều câu hỏi trên tờ khai, thực tế đây là thách thức không nhỏ. Xây con đường thì nhanh thôi. Nhưng thông suốt về thủ tục sẽ cần thời gian. Các bộ trưởng tham dự chuyến khảo sát theo tôi sẽ trình với quốc gia của họ, tìm giải pháp đối với thông quan cửa khẩu, tờ khai hải quan, câu hỏi về thuế khóa, để hàng hóa, con người qua lại một cách tiện lợi nhất, giống như biên giới giữa các nước trong khối EU hiện giờ.

Tin liên quan