VN thiếu bác sĩ và dịch vụ tâm lý trị liệu

Cập nhật: 18:18 GMT - thứ năm, 22 tháng 11, 2012
Hoạt động của Hội Phụ nữ tại Việt Nam (Ảnh do Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Phát triển Cộng đồng cung cấp)

Thông qua Hội Phụ nữ việc đào tạo trợ giúp chăm sóc sức khỏe tâm trí sẽ được thí điểm tại Việt Nam

Một dự án về chăm sóc sức khỏe tâm thần không chính thức đầu tiên tại Việt Nam với sự tham gia của cộng đồng, đặc biệt là phụ nữ, vừa được nhận tài trợ hơn 100 ngàn đôla từ chính phủ Canada.

"Trong bối cảnh các chính sách sức khỏe tâm thần thiếu rõ ràng và hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần của nhà nước còn yếu kém," dự án mang tên "Phụ nữ áp dụng phương pháp học tập điển hình tích cực trong chăm sóc sức khỏe tâm trí"đã được ra đời.

Dự án do Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Phát triển Cộng đồng đề xuất đã được tổ chức Grand Challenges Canada lựa chọn tài trợ.

Đây là một trong số 51 sáng kiến từ 18 quốc gia có thu nhập thấp và trung bình vì những ý tưởng độc đáo để giải quyết bệnh tật và cứu mạng sống con người ở các nước đang phát triển.

Có tất cả 68 dự án với tổng ngân sách hơn 7 triệu đôla nằm trong chương trình Stars in Global Health (Những Ngôi sao về Sức khỏe Toàn cầu) do chính phủ Canada tài trợ.

Trong số này có 38 dự án tại châu Phi, 23 tại châu Á (trong đó có Việt Nam, Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Afghanistan, Bangladesh, Mông Cổ, Nepal và Pakistan), 5 tại châu Mỹ Latinh và vùng Caribe và 2 tại Trung Đông.

Phương pháp tiếp cận mới

Bà Nguyễn Thị Thu Trang, tác giả và người đề xuất dự án của Việt Nam, đã đưa ra ý tưởng sử dụng phương pháp học tập điển hình tích cực để quảng bá cho việc chăm sóc sức khỏe tâm trí không qua con đường do nhà nước tài trợ.

Dự án này đặt trọng tâm vào việc phát hiện sớm những rối loạn tâm trí và bệnh tâm thần để ngăn chặn sự phát triển của bệnh và trợ giúp quá trình tái phục hồi.

"Ngân sách cho chăm sóc sức khỏe tâm trí chủ yếu tập trung vào việc điều trị hơn là vào phòng bệnh ... và tại vùng sâu vùng xakhông có bác sĩ tâm thần cũng như không có dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm trí."

Nguyễn Thị Thu Trang, Nghiên cứu viên chính, Dự án chăm sóc sức khỏe tâm trí

"Ngân sách nhà nước cho chăm sóc sức khỏe tâm trí chủ yếu tập trung vào việc điều trị hơn là vào phòng bệnh," bà Trang nói.

"Trong khi đó hầu hết những người rối nhiễu tâm trí hoặc mắc bệnh tâm thần tại Việt Nam là những người nghèo hoặc sống tại vùng sâu vùng xa, nơi không có bác sĩ tâm thần cũng như không có dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm trí,"

Trong bối cảnh đó thay vì chờ đợi nhà nước hay chính phủ đẩy mạnh và hoàn thiện hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm trí của nhà nước tới vùng sâu vùng xa, Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Phát triển Cộng đồng đã tìm kiếm một phương pháp tiếp cận mới.

Đó là thông qua Hội phụ nữ, với những trợ giúp và đào tạo để có thể xác định và phát hiện sớm những rỗi nhiễu tâm trí.

Nhờ việc phát hiện sớm có thể điều trị những rối nhiễu tâm trí rất cơ bản, thông thường, giúp bệnh nhân có thể sống ổn định tại cộng đồng.

Điều này giúp giảm bớt chi phí điều trị tại các cơ sở y tế điều trị nội trú khi phát triển thành trạng thái nặng và giảm bớt việc phải đưa lên tuyến trên nhờ vậy giảm bớt chi phí ở các tuyến trên.

Một trong những vấn đề mà thân nhân và những người bệnh tâm thần đang gặp phải tại Việt Nam hiện nay, bà Trang cho biết, là gia đình và cộng đồng không thể nhận người bệnh về sau khi được điều trị tại các cơ sở y tế nội trú (như bệnh viện tâm thần tỉnh, trung ương hay các trung tâm công tác xã hội dành cho người tâm thần).

Lý do là vì "họ không thể tái hòa nhập vào cộng đồng được và như vậy gần như sẽ phải sống suốt đời tại các trung tâm điều trị nội trú," bà Trang cho biết.

Dựa trên các nghiên cứu và khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới, Trung tâm mong muốn đưa ra các công cụ sàng lọc tại cộng đồng để phát hiện sớm những rối nhiễu tâm trí thường gặp.

Chăm sóc sức khỏe tâm thần tại VN

Dự án Phụ nữ và phương pháp học tập điển hình tích cực trong chăm sóc sức khỏe tâm thần tại VN được nhận tài trợ.

Xemmp4

Bạn cần mở JavaScript lên và cài phần mềm Flash Player mới nhất để nghe/xem.

Mở bằng chương trình nghe nhìn khác

Những điều này bao gồm trầm cảm, lo âu tại cộng đồng để người dân có thể phòng tránh và trong trường hợp có mắc bệnh thì được hỗ trợ các điều trị cơ bản tại cộng đồng, đặc biệt là hỗ trợ điều trị không dùng thuốc để bệnh nhân và gia đình cùng tham gia điều trị và bệnh nhân có thể tái hòa nhập vào cộng đồng mà không phải lên các cơ sở điều trị ở tuyến trên.

Khó khăn

Điều trị các bệnh rối nhiễu tâm trí và tâm thần không dùng thuốc, tức tâm lý trị liệu, tại Việt Nam hiện này hầu như không có ở các bệnh viện nhà nước mà chỉ rất ít cơ sở tư nhân có dịch vụ này.

Bác sĩ Thân Thái Phong, Bệnh viện tâm thần Trung ương 1, cho biết mặc dù chăm sóc sức khỏe tâm thần tại Việt Nam đã được cải thiện rất nhiều trong những năm gần đây nhưng "vẫn còn một số vấn đề như phục hồi chức năng, trị liệu tâm lý, hay hỗ trợ người bệnh qua công việc của cán sự xã hội" và tuy "đã được bàn thảo nhiều nhưng cho đến nay vẫn gặp rất nhiều khó khăn thực hiện những việc này".

Bác sĩ Phong cho biết hiện đang có nhiều cố gắng đẩy mạnh việc cung cấp dịch vụ trị liệu tâm lý cho bệnh nhân thế nhưng tình trạng thiếu nhân lực, thiếu kinh phí và chuyên môn còn yếu, thiếu đào tạo và cập nhật thông tin ở tuyến địa phương đó còn nhiều khó khăn trong việc chăm sóc sức khỏe tâm thần cho người bệnh ở cộng đồng.

Nguyên nhân của việc chưa có dịch vụ tâm lý trị liệu tại các cơ sở y tế, bệnh viện của nhà nước là do "bác sĩ còn thiếu, và bác sĩ trong chuyên ngành tâm thần vốn đã ít rồi và đặc biệt tại tuyến tỉnh gặp rất nhiều khó khăn vì bác sĩ không muốn vào chuyên ngành tâm thần", bác sĩ Phong cho biết.

Ngoài ra một khó khăn khác nữa trong việc chăm sóc sức khỏe tâm thần phải nói tới tình trạng kỳ thị đối với người bệnh.

"...Bản thân những người làm công tác chăm sóc sức khỏe tâm thần cũng phải giảm bớt sự kỳ thị và cũng phải tuyên truyền để có nhận thức giảm bớt kỳ thị trong chính chuyên ngành y tế với nhau."

Bs Thái Phong, Bệnh viện tâm thần TW 1

Bà Trang cho biết lý do của tình trạng kỳ thị vì cộng đồng còn thiếu hiểu biết cơ bản về rối nhiễu tâm trí hoặc hiểu biết sai lạc về bệnh tâm thần cũng như những hậu quả của bệnh.

"Chính vì do thiếu hiểu biết kéo dài dẫn tới định kiến và người ta gắn mác cho người bệnh tâm thần là người có hành vi có thể gây hại cho người khác và gây nguy hiểm cho cộng đồng. Và từ định kiến kéo dài dẫn tới phân biệt đối xử với người bệnh tâm thần.

"Để giải quyết vấn đề này Trung tâm của chúng tôi cố gắng viết nhiều bài báo để tuyên truyền và mong muốn sử dụng cụm từ 'sức khỏe tâm trí' thay vì 'sức khỏe tâm thần' vẫn đang được Bộ Y tế sử dụng, với hai nghĩa."

"Một nghĩa tích cực và một nghĩa tiêu cực. Nghĩa tiêu cực là bệnh tâm thần, còn nghĩa tích cực là sức khỏe tâm thần, tức là phân biệt với sức khỏe thực thể."

Tuy nhiên do một quá trình lâu dài từ 'tâm thần' luôn gắn với nghĩa tiêu cực nên khi nói tới sức khỏe tâm thần người ta nghĩ ngay tới những vấn đề liên quan đến bệnh tâm thần vì vậy bà Trang cho biết hy vọng rằng việc sử dụng "sức khỏe tâm trí" thay vì 'sức khỏe tâm thần' sẽ làm cho nó mang tính tích cực hơn và như vậy phần nào giúp giảm kỳ thị.

Bác sĩ Thân Thái Phong cũng có chung quan điểm về việc chống kỳ thị, đó là cần tuyên truyền và giáo dục cũng như nâng cao hiểu biết của người dân và thậm chí "bản thân những người làm công tác chăm sóc sức khỏe tâm thần cũng phải giảm bớt sự kỳ thị và cũng phải tuyên truyền để có nhận thức giảm bớt kỳ thị trong chính chuyên ngành y tế với nhau."

Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Phát triển Cộng đồng cho biết dự án "Phụ nữ áp dụng phương pháp học tập điển hình tích cực trong chăm sóc sức khỏe tâm trí" được dự kiến triển khai tại tỉnh Bắc Giang, một tỉnh miền núi phía Bắc, Việt Nam.

Chủ đề liên quan

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.