TQ được tham gia các vấn đề Bắc cực

Bắc Băng Dương
Image caption Cơ hội khai thác Bắc Băng Dương mở ra khi băng ở đây đang ngày tan chảy

Trung Quốc là một trong số các quốc gia giành được quy chế quan sát viên thường trực ở Hội đồng Bắc cực.

Sau cuộc họp ở Thuỵ Điển, tám nước thành viên hội đồng đã chấp nhận cho Ấn Độ, Ý, Nhật Bản, Nam Hàn và Singapore trở thành nước quan sát thường trực.

Tuy nhiên, quyết định về hồ sơ xin gia nhập của Liên minh châu Âu (EU) đã bị hoãn lại do sự chống đối của Canada.

Quan sát viên thường trực không có quyền tham gia vào các quyết định.

Túi dầu khí

Việc vùng Cực được mở ra cho lưu thông hàng hải và khai thác dầu khí đã khiến thế giới quan tâm đến khu vực này.

Với tình trạng biến đổi khí hậu giúp cho tàu bè có thể di chuyển trên tuyến đường phía bắc này nhanh chóng hơn và rẻ tiền hơn, các quốc gia châu Á có ngành công nghiệp đóng tàu đang đặc biệt quan tâm đến khu vực này cũng như Hội đồng Bắc cực.

Hội đồng Bắc cực được thành lập vào những năm 1990 và mối quan tâm chính là các vấn đề môi trường như biến đổi khí hậu và ô nhiễm.

Hội đồng có tám thành viên thường trực bao gồm năm nước rìa Bắc cực là Na Uy, Nga, Canada, Mỹ và Đan Mạch (là nước sở hữu Greenland) và ba nước không nằm ở rìa Bắc cực là Phần Lan, Băng Đảo (Iceland) và Thụy Điển.

Hội đồng có quyền lực hạn chế. Họ ra các nghị định thư không ràng buộc đối với các quốc gia thành viên. Tuy nhiên khi băng ngày càng tan chảy dẫn đến việc có thể khai thác Bắc cực nhiều hơn, phần còn lại của thế giới bắt đầu quan tâm và muốn tham gia vào các vấn đề của khu vực này.

Hiện đã có sáu nước châu Âu là quan sát viên thường trực của Hội đồng. Hội đồng cũng đã kết nạp một số cường quốc mới nổi quan trọng trên thế giới.

Image caption Hội đồng Bắc cực có vai trò ngày càng lớn mạnh

Có đến 13% trữ lượng dầu và 30% trữ lương khí đốt chưa được khai thác của thế giới được cho là nằm ở Bắc cực.

Các nước quan sát viên mới không có quyền bỏ phiếu và cũng phải xác nhận là họ không đòi chủ quyền của năm nước nằm ở rìa Bắc cực.

Cuộc họp ở Kiruna, Thụy Điển, cũng nhất trí về một cơ chế hoạt động mới dành cho các nước quan sát viên. Theo đó các nước này không thể trực tiếp nêu vấn đề mà phải thông qua một trong số tám thành viên cốt lõi của Hội đồng.

EU gây tranh cãi

Tuy nhiên Hội đồng đã không thể đồng ý về hồ sơ gia nhập của Liên minh châu Âu. Canada, nước hiện đang là chủ tịch Hội đồng, đã quyết liệt phản đối quy chế quan sát viên thường trực dành cho EU.

Hai bên đã liên tục tranh cãi về một lệnh cấm của châu Âu áp đặt lên lông hải cẩu và một số mặt hàng khác. EU cũng sắp đưa ra lệnh hạn chế nhập khẩu dầu được chiết xuất từ bùn đất ở tỉnh Alberta của Canada.

Hội đồng cho biết hồ sơ xin quy chế quan sát viên của EU đã được đón nhận tích cực tuy nhiên họ phải hoãn lại quyết định cuối cùng cho đến khi quan ngại của các nước thành viên được giải quyết.

Hiện tại có tin cho rằng Hội đồng và EU đang đàm phán về vấn đề lông hải cẩu.

Việc Hội đồng Bắc cực có thêm quan sát viên mới đã được các nhà hoạt động môi trường đón nhận một cách thận trọng.

“Có rất nhiều chuyện xảy ra ở đây mà phần còn lại của thế giới thâṭ sự có quyền chính đáng để quan ngại,” ông Ruth Davis ở tổ chức Greenpeace nói với BBC.

Image caption Dưới lòng Bắc cực là trữ lượng dầu khí lớn chưa được khai thác

“Như các vị bộ trưởng đã nói những gì xảy ra ở Bắc cực không chỉ gói gọn trong phạm vi Bắc cực, cho nên mở cửa hội đồng cho những tiếng nói khác là một bước đi tích cực,” ông nói.

“Tuy nhiên vấn đề thực sự là liệu tiếng nói của những nước chịu tác động của tình trạng biến đổi khí hậu nhanh chóng ở Bắc cực có được Hội đồng lắng nghe?” ông nói thêm.

Mối quan tâm ngày càng lớn của các nước như Trung Quốc và Ấn Độ vào Hội đồng Bắc cực phản ánh bản chất đang thay đổi của cơ quan này.

Một quyết định khác cho thấy Hội đồng đang tăng cường hoạt động là họ chấp nhận một kế hoạch ứng phó với trường hợp dầu tràn.

Thỏa thuận mang tính ràng buộc pháp lý này sẽ giúp cải thiện rất nhiều các bước đi ứng phó với sự tràn dầu ở Bắc cực, Hội đồng cho biết.

“Do Hoa Kỳ đã từng có kinh nghiệm thương đau ở Vịnh Mexico, chúng ta cần sự hợp tác mạnh mẽ và có những nguyên tắc hoạt động chung trước khi thảm họa có thể xảy ra,” Ngoại trưởng Hoa Kỳ John Kerry phát biểu tại cuộc họp của Hội đồng.

Tin liên quan