Điều tra vụ chôn hóa chất ở Thanh Hóa

  • 4 tháng 9 2013
Nicotex Thanh Thái
Image caption Hóa chất từ công ty Nicotex Thanh Thái bị cáo buộc khiến môi trường khu vực ô nhiễm nặng

Cơ quan chức năng trong nước đã bắt đầu điều tra vụ chôn chất thải hóa học của Công ty Nicotex Thanh Thái, đóng trên địa bàn xã Cẩm Vân, huyện Cẩm Thủy, Thanh Hóa.

Trả lời phỏng vấn BBC ngày 4/9, ông Phạm Quốc Bảo, Chánh Văn phòng UBND huyện Cẩm Thủy, nói hiện nay, Sở Khoa học Công nghệ và Sở Tài nguyên Môi trường đã "vào cuộc để điều tra". Nhưng "kết luận, giám định mức độ phải là ngành chức năng của trung ương".

Ngày 3/9, công an Thanh Hóa đã công bố quyết định tạm thời đình chỉ hoạt động một tháng đối với Công ty Cổ phần Nicotex Thanh Thái.

Thông cáo đăng tải trên trang web của cơ quan này giải thích nguyên nhân cho quyết định trên là do Nicotex Thanh Thái đã "chôn lấp chất thải không đúng nơi quy định và quy trình kỹ thuật về bảo vệ môi trường quy định tại khoản 4, điều 7 Luật bảo vệ môi trường năm 2005."

Đã phản ánh từ lâu

Trong bài đăng ngày 3/9, tờ Lao Động dẫn lời một vài người dân huyện Cẩm Thủy cáo buộc chất hóa học từ Nicotex Thành Thái đã gây ô nhiễm nặng nề trong khu vực.

Trả lời BBC qua điện thoại, ông Bảo xác nhận điều này đã bị người dân trong khu vực phản ánh từ lâu.

"Cái này người ta đã phản ánh rồi và [giới chức] cũng đã làm một vài lần nhưng chỉ làm phía ngoài, không vào trong được vì công ty này là công ty của quân đội."

"Huyện đã đề nghị với Sở Tài nguyên môi trường và các ngành chức năng của tỉnh, làm theo yêu cầu của người dân, lấy mẫu đất, mẫu nước đi giám định. Nhưng chỉ làm bên ngoài ..."

"Giờ thì phát hiện ra phía trong có chôn lấp như thế thì người ta đã xác định rõ là có vi phạm."

Ông Bảo cũng cho hay chính quyền đã phải "nhờ" một số công nhân ngày xưa từng làm ở đó đưa vào để xác định rõ các vị trí chôn hóa chất.

"Kết luận thế nào thì cơ quan chức năng có trách nhiệm thông báo chính thức cho người dân. Đối với huyện thì chỉ có trách nhiệm bảo vệ tình hình an ninh trật tự trên địa bàn."

Ông Phạm Quốc bảo nói "người dân đã về bớt" và "tình hình đã tạm thời ổn định" tại khu vực quanh Công ty Nicotex Thanh Thái.

Công an cản trở?

Trước đó, trong thông cáo ngày 28/8, công an Thanh Hóa cho biết hàng trăm người dân đã kéo ra đường chặn một chiếc xe của Công ty Cổ phần Nicotex Thành Thái bị nghi là chở hóa chất độc hại đi phi tang.

Nhiều người sau đó đã "dựng lều bạt, nấu ăn ngay ven đường không cho chiếc xe trên đi khỏi hiện trường", thông cáo nói thêm.

Báo Thanh Hóa Online ngày 28/8 cho biết đoàn kiểm tra liên ngành của tỉnh và huyện Cẩm Thủy đã có buổi làm việc với Nicotex Thanh Thái vào chiều 28/8.

Trong buổi làm việc này, Nicotex Thanh Thái thừa nhận có xây một bể chứa ngầm dưới lòng đất với dung tích khoảng 4 mét khối để chứa chất thải.

Tuy nhiên, công ty này cũng khẳng định bể này được xây dựng bằng "bê tông kiên cố, không thẩm thấu và gây ô nhiễm cho đất và nguồn nước."

Cũng theo Thanh Hóa Online, do bất mãn trước kết quả buổi làm việc này, tối 29/8, sáng 30/8, hàng chục người dân đã xông vào đào bới ở năm điểm khác trong khuôn viên của công ty này và phát hiện ra thêm nhiều thùng chứa hóa chất, bao bì, chai lọ khác được chôn dưới đất.

Trong khi đó, tờ Lao Động nói hồi tháng 6-7, ông Mai Danh Hanh, người từng làm bảo vệ ở Nicotex đã gọi điện tố cáo sự việc với công an tỉnh Thanh Hóa. Tuy nhiên phải đến 22/8 thì Phòng Cảnh sát môi trường mới lên làm việc với công ty này.

Ngày 25/8, khi người dân phát hiện có ba ôtô tải tiến vào bên trong Nicotex thì đã đổ ra chặn. Tuy nhiên lực lượng công an đã "gây khó khăn" và sau đó "áp tải cho xe chạy ra khỏi địa bàn", tờ này cho biết.

Mặc dù vậy, nhiều người dân đã đuổi theo bằng xe máy và gây áp lực, khiến tài xế phải mở thùng xe, để lộ "15 phuy hóa chất không rõ nguồn gốc còn bám đầy đất đỏ tươi bên ngoài".

Tờ này cũng dẫn lời một người dân tham gia đào xới trong khuôn viên Nicotex hôm 30/8 nói “Khi chúng tôi đào, một người mặc sắc phục ngành công an nói đào không thấy thì lấy lỗ đó chôn sống luôn ông Sơn (một người dân khác tham gia đào bới)."

"Song, khi đào tới hố thứ ba thì có một số phuy thuốc phát lộ; lúc này, nét mặt của nhiều người đại diện cho các cơ quan chức năng thay đổi rồi họ rút đi nơi khác”.

Trong thông cáo ngày 3/9, công an Thanh Hóa chỉ trích việc "vừa qua có một số báo đưa tin có dấu hiệu bao che của các cơ quan chức năng và lực lượng công an" là "thiếu khách quan".

Khó xử lý

Image caption Ý kiến chuyên gia cho rằng chất hóa học chôn lâu năm dưới đất có độ lan tỏa lớn nên rất khó xử lý

Trả lời phỏng vấn BBC ngày 4/9, tiến sỹ Trịnh Quang Huy, Trưởng khoa Công nghệ Môi trường, Đại học Nông nghiệp Hà Nội, nói việc chôn chất thải hóa học của Nicotex Thanh Thái xuống lòng đất là hành động trái luật pháp, để lại những hậu quả nặng nề cho môi trường và người dân xung quanh:

"Chắc chắn rằng công ty đấy đã làm sai luật, không tuân theo Thông tư 12 về quản l‎ý chất thải nguy hại của Bộ Tài nguyên và Môi trường," ông nói.

"Tích lũy với nồng độ lớn như vậy sẽ dẫn đến việc phát tán, ảnh hưởng đến các mạch nước ngầm và môi trường xung quanh".

"Tác động của thuốc bảo vệ thực vật lên con người thì khoa học đã kiểm chứng rất nhiều những vấn đề về quái thai, các dạng dị tật, ung thư, vv, tùy thuộc vào loại hóa chất."

Ông cũng nói vì đã chôn lấp lâu năm, lượng chất thải hóa học này sẽ rất khó xử lý.

"Biểu hiện rõ nhất đó là mùi và mùi thì người dân có thể cảm nhận rõ được. Nhưng để phân tích rõ được sự lan tải của nó thế nào, nguy cơ ảnh hưởng đến lượng nước ngầm, nước sử dụng trong khu vực đấy là những điều cần phải có phân tích, kiểm chứng cụ thể."

"Bản chất thuốc bảo vệ thực vật khi đi vào môi trường thì có cơ chế cô lập hoặc phát tán, tùy thuộc vào điều kiện của đất."

"Khi đã chôn lấp như vậy thì trong quá trình chuyển hóa, nó sẽ trở thành chất thứ cấp, kết hợp với thành phần trong đất để tạo đặc tính gây bền hơn."

"Cái khó khăn ở đây là độ lan tỏa khiến khó khoanh vùng được khu vực bị ô nhiễm. Mức độ lan tỏa rộng cũng làm chi phí xử lý sẽ cao hơn."

Tiến sỹ Huy cũng nhận định rằng lẽ ra chi phí dùng để ngăn chặn đã có thể rẻ hơn chi phí xử lý.

"Rõ ràng công ty đã không bỏ tiền ra trong việc xử lý tồn dư để tiết kiệm một chút về mặt kinh tế, nhưng lại gây tổn hại tới cộng đồng," ông nói thêm.

Tin liên quan