Tướng Giáp trong lòng người dân Việt

Sự kiện Đại tướng Võ Nguyên Giáp qua đời gây ra nhiều bàn luận xung quanh cuộc đời ông và những tác động lên chính quyền, người dân và xã hội sau khi ông ra đi.

BBC Tiếng Việt tổng hợp các ý kiến đánh giá từ hai cuộc thảo luận giữa các nhà bình luận thời sự, nhà văn, nhà báo, chuyên gia từ trong và ngoài nước về Đại tướng Giáp.

Bi kịch từ bên trong

Máy của bạn không hỗ trợ nghe xem

Nhà báo Bùi Tín từ Paris đánh giá trong buổi thu hình hôm 09/10/2013, việc người dân thương khóc tướng Giáp như vậy là rất hiếm, vì “những nhân vật như Lê Duẩn, Trường Chinh, Lê Đức Thọ, Nguyễn Văn Đồng khi qua đời cũng không để lại sự luyến tiếc, tôn trọng đến mức độ như thế.”

Ông Bùi Tín từng là phó tổng biên tập báo Nhân dân và có nhiều dịp đi cùng ông Võ Nguyên Giáp. Ông cho rằng Đại tướng là con người tài năng, đức độ, “có ý chí và tinh thần ngay thật từ khi hoạt động cách mạng đến lúc nhắm mắt”.

Nhà báo Bùi Tín nói thêm, ông Giáp càng nổi lên trong lòng người dân vì chế độ hiện nay không có lãnh đạo nào được nhân dân quý mến.

“Tất cả những người đương quyền hiện nay” đều là “tư sản đỏ mới, ham tiền, ham đất hơn là ham phục vụ nhân dân,” ông cáo buộc.

Còn theo nhà báo Trần Nhật Phong từ California, Tướng Giáp là biểu tượng về quân sự giúp cho dân VN có được nền độc lập, “tuy nhiên khả năng về chính trị của ông không bằng so với ông Kiệt.”

Tiến sỹ Nguyễn Phương Mai, từ Hà Lan, lại cho rằng, “bản thân Tướng Giáp là một bi kịch, bi kịch trong ngay con người ông ấy.

“Vì ông trung thành với cả hai là Đảng Cộng sản và cả nhân dân của ông. Mà trung thành với cả hai bên như thế thì rất khó vì nó có sự xung khắc.

Nhiều người đặt ra câu hỏi, với vị trí, uy thế của tướng Giáp đối với Việt Nam, liệu ông đáng ra có thể làm được nhiều hơn những lá thư ông gửi cho chính quyền giai đoạn cuối đời hay phản đối dự án khai thác bauxite.

Trong buổi thảo luận hôm 11/10 tại phòng thu của BBC, nhà văn Võ Thị Hảo cho biết bà đã nhiều lần kỳ vọng là ông Giáp sẽ nhận ra nhiều điều khi làm Chủ tịch Ủy ban dân số và Kế hoạch hóa gia đình, “và có thể làm được những điều tốt hơn cho người Việt Nam".

Tiến sỹ Nguyễn Quang A cho rằng ông Giáp đã làm được những gì có thể làm, và nếu đánh giá từ góc độ ông Giáp là người suốt đời phấn đấu vì chế độ, “sẽ hiểu rõ hơn những trăn trở của cụ”.

“Tôi nghĩ rằng ở trong vị trí như thế, ở trong một chế độ như thế, làm được như cụ đã là quý rồi,” nhà bình luận thời sự từ Hà Nội nói.

Trong buổi thảo luận trước, nhà báo Bùi Tín cũng chia sẻ, “tất nhiên người ta tiếc vì người ta nghĩ là ông Giáp phải làm được hơn. Nhưng tôi nghĩ mỗi người là con đẻ của một hoàn cảnh, không thể hy vọng mỗi người làm theo đúng ý muốn của mình được.”

‘Uy tín không thể xây trên bùn’

Máy của bạn không hỗ trợ nghe xem

Theo nhà báo Trần Nhật Phong, cả hai phía người dân và chính quyền cùng muốn khai thác lễ tang của tướng Giáp.

“Người dân muốn gửi thông điệp tới chính quyền là họ mong chính quyền sẽ trong sạch như thế hệ cộng sản đầu tiên. Phía chính quyền, tôi cho rằng họ cũng cố gắng khai thác và làm thật lớn đám tang của ông Giáp vì họ có nhu cầu đoàn kết nội bộ trong Đảng."

“Thứ hai, họ muốn đánh động dư luận rất lớn về tướng Giáp để giảm áp lực dư luận đối với các hồ sơ về kinh tế, tham nhũng, cửa quyền và sự bế tắc hiện tại.”

Còn ông Bùi Tín phân tích, cuộc đọ sức quan trọng nhất nổi lên cuối năm 2013 là giữa “thế lực bảo thủ giáo điều của bộ Chính trị với khối trí thức muốn thay đổi hẳn hiến pháp, muốn thay đổi hẳn luật đất đai, từ bỏ sở hữu toàn dân để trở về như các nước khác. Do đó cả hai bên đều tận dụng ông Giáp.”

Trả lời câu hỏi của phóng viên Quốc Phương về việc liệu Đảng đã mất đi một thần tượng sống để biện minh cho tính hợp thức của chế độ, cả ông Nguyễn Quang A và bà Võ Thị Hảo có ý kiến khá tương đồng.

Nhà văn cho rằng, chẳng bao giờ có thể dựa vào hành động của người khác, của một hình tượng để biện minh cho mình, “người ta không thể xây một ngôi nhà hay một uy tín ở trên bùn, mà người ta phải xây trên những nền tảng vững chắc nhất.”

Tiến sỹ Quang A cũng cho rằng tính chính đáng phải thể hiện ở công việc hàng ngày, kết quả hàng ngày.

“Tôi nghĩ là đến cuối đời cụ Giáp cũng rất đau khổ về chuyện đó và cũng phải lên tiếng về chuyện đó.”

Ông quan sát thấy có hai sự để tang riêng biệt, một của người dân và một của nhà nước, "nếu nhà cầm quyền không nhìn thấy phản ứng đó của dân chúng, giới trẻ thì họ không có cơ hội xây dựng bất kỳ hình tượng nào khác.”

Nhà văn Võ Thị Hảo cho rằng, điều gọi là đại tự sự đã khép lại từ lâu, từ trước khi ông Võ Nguyên Giáp ra đi.

“Tại sao người dân khóc? Họ khóc cho chính những điều họ đáng được hưởng như dân các nước khác mà chưa được hưởng.”

'Kịch bản dân chủ mềm'

Các nhà báo, chuyên gia cũng thảo luận về tướng Giáp và những tác động của ông tới chính trị, xã hội, đặc biệt là trong vấn đề dân chủ.

Với nhiếp ảnh gia Phạm Cao Phong, nhân dân bày tỏ lòng ngưỡng mộ cũng là bày tỏ thái độ chính trị rất rõ ràng.

Và nhà báo Bùi Tín phân tích, Tướng Giáp đã làm nên lịch sử, “và ở thời điểm lịch sử đặc biệt hiện nay là nhân dân không thể chịu thêm nữa một chế độ lạc hậu, một chế độ đi trái với xã hội dân chủ tự do.

“Cho nên tôi nghĩ ông mất đi là sự thôi thúc để tất cả lực lượng có ý thức dân tộc và dân chủ đẩy mạnh cuộc đấu tranh vượt quá cả lý tưởng của Võ Nguyên Giáp.”

Với nữ tiến sỹ Phương Mai, Việt Nam chưa có phong trào dân chủ vì nó còn “manh mún và manh động”.

“Chính quyền Việt Nam như một thằng Tây qua đường, họ cứ dền dền dứ dứ,” cô so sánh.

“Sự lúng túng tôi nghĩ là có ở khắp mọi nơi, trong đảng, trong chính quyền, trong cả những người muốn có dân chủ và phát triển ở Việt Nam."

"Việc Tướng Giáp mất đi khiến chúng ta phải nghĩ xem điều gì sẽ hình thành cho nền tảng dân chủ mềm mới ở Việt Nam, và tôi đang chờ đợi xem diễn biến sắp tới là gì", Tiến sĩ Phương Mai nói.

Image caption Cuộc tọa đàm được thực hiện ngay trước tang lễ Tướng Giáp.

Trong khi đó Tiến sĩ Nguyễn Quang A từ Hà Nội nói rằng nếu người ta coi ông là bệ đỡ là hoàn toàn nhầm bởi ý kiến của Tướng Giáp về vấn đề bauxite có thể chỉ là trùng với ý kiến của những người khác.

"Chúng ta cũng không thể kỳ vọng và tiếc về những gì mà Tướng Giáp không thể làm trong nỗ lực mang lại dân chủ thực sự cho Việt Nam".

"Ông Giáp suốt đời là người hoạt động cho chế độ này và việc lên tiếng vào giai đoạn cuối đời cũng vẫn là tiếng nói độc lập chứ không phải đối lập", ông Quang A nói.

Nhà văn Võ Thị Hảo cho rằng dân chủ không phải dựa vào ai vì nó xuất phát từ khao khát của mỗi con người.

“Tôi nghĩ là khát vọng dân chủ sẽ nằm mãi trong trái tim của người Việt Nam và không có cách gì xóa bỏ được", bà Võ Thị Hảo nói.

Tin liên quan