Tòa VN sắp bỏ án treo với tội tham nhũng

Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao VN Trương Hòa Bình
Image caption Văn bản của Tòa án Tối cao của Việt Nam có hiệu lực từ ngày 15/12/2013

Kể từ ngày 15 tháng Mười Hai, các tòa án tại Việt Nam sẽ không được áp dụng án treo với các tội phạm về chức vụ, tham nhũng, theo một văn bản mới được Tòa án Nhân dân Tối cao ban hành.

Quy định này được Hội đồng Thẩm phán thuộc tòa án tối cao của Việt Nam đưa ra trong nghị quyết số 01/2013 hướng dẫn việc 'áp dụng án treo trong xét xử.

Văn bản được truyền thông trong nước trích thuật nêu rõ:

"Không được xử phạt tù nhưng cho hưởng án treo đối với các tội phạm mà dư luận xã hội lên án, đặc biệt là các tội phạm về chức vụ, để phục vụ đắc lực cho công cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung và phòng, chống tham nhũng nói riêng."

Trong số các đối tượng khác không được hưởng án treo có những trường hợp phạm tội thuộc nhóm 'cần phải nghiêm trị' từ chủ mưu, cầm đầu, lưu manh, côn đồ, tái phạm nguy hiểm, cho tới lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội v.v...

Các điều kiện để xử án treo cũng được "siết" chặt hơn, ngoài điều kiện quy định là mức án phạt không quá 3 năm tù và không thuộc trường hợp phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, các cấp tòa chỉ được tuyên án treo nếu bị cáo 'có nhân thân tốt, ngoài lần phạm tội bị xử lý, các bị cáo luôn chấp hành tốt chính sách, pháp luật, chưa bị xử lý hành chính, kỉ luật; có nơi cư trú cụ thể rõ ràng'

Các đối tượng được xét hưởng án treo cũng phải thỏa mãn các điều kiện khác như không có tình tiết tăng nặng và có ít nhất từ hai tình tiết giảm nhẹ trở lên, có khả năng cải tạo và 'nếu không bắt họ chấp hành hình phạt tù thì không gây ảnh hưởng xấu đến cuộc đấu tranh phóng chống tội phạm', đặc biệt là các tội phạm về tham nhũng, vẫn theo quy định mới.

Bình luận với BBC hôm 14/11, luật sư Hà Huy Sơn từ Hà Nội cho rằng mặc dù động thái ra nghị quyết của Tòa án Tối cao của Việt Nam nhằm đáp lại các áp lực trong nước về xử lý tội tham nhũng, cách thức mà Tòa ra văn bản có thể tạo ra hiệu ứng tiêu cựu mà có thể là 'lạm quyền' của Quốc hội, nếu chiểu theo các nguyên tắc về pháp lý và ra văn bản quy phạm.

Ông Sơn nói nghị quyết 01/2013 đã thể hiện việc các phiên tòa từ trước đến nay, trong đó thành phần là thẩm phán và các hội thẩm nhân dân đã 'không làm tốt vai trò' của họ trong xét xử loại tội phạm tham nhũng nên đã không đáp ứng được các yêu cầu của xã hội.

Máy của bạn không hỗ trợ nghe xem

Tuy nhiên theo ông Sơn: "Việc ra nghị quyết này không thể hiện một cái gì đó tích cực, vì làm như thế sẽ làm giảm vai trò của thẩm phán và hội đồng xét xử.

"Thứ hai, nếu người ta muốn đạt được yêu cầu của xã hội, thì người ta phải sửa và bổ sung bộ luật hình sự, mà cơ quan có thẩm quyền là Quốc hội thực hiện việc này, chứ không phải là để Hội đồng Thẩm phán, Tòa án Tối cao."

'Án treo đúng luật?'

Việc cho phép các tội phạm tham nhũng được hưởng án treo từ trước khi có văn bản hướng dẫn mới của Tòa tối cao đã từng được tranh luận trên nhiều diễn đàn, kể cả tại Quốc hội và truyền thông.

Cuối tháng Mười, Phó Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao Trần Văn Độ nói với tờ Pháp luật Online rằng Tòa án và các cơ quan điều tra cũng đã có chỉ đạo chặt chẽ, đặc biệt là Tòa án có các biện pháp để kiểm tra, kiểm soát để các tòa án xét xử theo đúng pháp luật, tránh những trường hợp án treo hoặc giảm nhẹ tội.

"Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là Tòa không được cho hưởng án treo, vì luật không cấm điều đó. Thứ hai là, thực ra người phạm tội tham nhũng, hay không phạm tội, thì cũng phải đánh giá xem phạm tội ở mức độ nào để có đánh giá cho đúng," ông Độ được trích thuật nói.

Image caption Có ý kiến nói nhà nước nhẹ tay với án tham nhũng nhưng nặng tay với án chính trị

Tuy nhiên, cũng theo truyền thông Việt Nam, việc nhiều tội phạm tham nhũng được hưởng án treo đã gây bức xúc trong dư luận.

Theo số liệu được báo chí Việt Nam đưa ra tỉ lệ án treo đối với án liên quan đến tham nhũng là 30,8%, cao hơn các loại án khác (bình quân chỉ 21%).

Con số cụ thể qua các năm là 36,5% với năm 2010), 37,1% trong năm 2011 và 30,2% trong năm 2012.

Gần đây, tờ Luật sư Ngày nay, cơ quan phát ngôn của Hội Luật gia Hà Nội đã đề cập xu hướng này và dẫn lời quan điểm của một quan chức Quốc hội không tán thành với một số bản án treo mà Tòa án đưa ra.

“Báo cáo của Tòa án Nhân dân Tối cao khẳng định các bản án treo đều đúng luật.

"Xin thưa, luật có bắt buộc tòa phải xử treo đâu? Luật yêu cầu phải cân nhắc nhiệm vụ chính trị địa phương, yêu cầu về phòng, chống tội phạm cơ mà. Nhiệm vụ ấy là gì? Cả nước phải coi tham nhũng như giặc nội xâm cơ mà,” ý kiến của Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Quốc hội Vương Đình Quyền được tờ báo dẫn lời nói.

Tin liên quan