Mẹ của Facebooker 'không được gặp con'

Bản quyền hình ảnh Nguyen Ngoc Nhu Quynh
Image caption Bà Nguyễn Thị Nay nói bà không được tham dự phiên tòa xử con trai bà

Mẹ của một thanh niên bị bắt và bị kết án tù vì viết Facebook ở Việt Nam nói bà “không được gặp con” suốt chín tháng từ khi người này bị bắt.

Phiên tòa xử Nguyễn Hữu Quốc Duy (sinh năm 1985) và Nguyễn Hữu Thiên An diễn ra tại Tòa án tỉnh Khánh Hòa hôm 23/8/2016.

Nguyễn Hữu Quốc Duy, thường trú ở phường Cam Phú, thành phố Cam Ranh, làm nghề buôn bán. Quốc Duy bị đưa ra xét xử theo điều 88, Bộ luật Hình sự Việt Nam, với “Tội tuyên truyền chống nhà nước” và bị phạt ba năm tù. Quốc Duy bị tạm gia trong tám tháng kể từ sau khi bị bắt. Thiên An bị tuyên án hai năm tù.

Vào tháng 11/2015, Quốc Duy bị công an tỉnh Khánh Hòa bắt vì lý do mà gia đình được nói là 'tuyên truyền chống phá Nhà nước' trên mạng xã hội.

Bà Nguyễn Thị Nay, mẹ của Nguyễn Hữu Quốc Duy, dành cho BBC một trao đổi sau ngày diễn ra phiên tòa:

  • Hỏi:Xin bà cho biết thời điểm Quốc Duy bị bắt mọi việc diễn ra thế nào?

Đáp: Duy được công an phường xuống mời Duy lên công an thành phố nhận điện thoại và máy tính. Tôi đi chợ về tới nhà thì trước cổng nhà mình có hai xe biển xanh, nên chạy vào nhà hỏi, thì anh Long, ba thằng Duy nói:"Người ta thu đồ đạc trong phòng của Duy hết." Anh nói người ta làm biên bản rồi anh đã ký. Sau đó thì họ đóng cửa xe rồi đi.

Tôi làm đơn khiếu nại Viện Kiểm sát, Công an tỉnh, công an điều tra, tôi gửi đi ba nơi đó, hỏi tại sao bắt con tôi, đến giờ hai tuần lễ tôi không nhận được tin tức gì hết. Tôi không biết nó bị bắt và giam ở đâu. Và tôi muốn biết là bắt về chuyện gì mà giam con tôi ở đâu cho tôi biết, và thu giữ đồ đạc của tôi cái gì, phải có tờ biên bản đó.

Sau đó, tôi lên công an họ mới đưa ra kêu kêu đem biên bản tôi nhận lại tờ giấy giữ đồ nhà bà, và đây là lệnh bắt con của bà.

Tôi nghe là giam Duy ở Trại giam Ninh Hòa, tôi muốn đem ít đồ ăn cho con tôi. Tôi từ Cam Ranh ra Ninh Hòa hơn tám mươi cây số, trúng ngày thăm nuôi. Tất cả mọi người nhận đồ thăm nuôi vô. Tới tôi thì họ nói an ninh điều tra tỉnh Khánh Hòa không cho bà đem đồ ăn vô đây.

Cứ hai tuần tôi lại đem đồ ăn ra tỉnh gửi. Họ đưa cho tờ phiếu phiếu nhận đồ, Duy chỉ ghi "Tôi nhận đủ. Con khỏe mạnh, ba mẹ đừng lo lắng gì, mẹ giữ gìn sức khỏe". Ba bốn tháng thì Duy ghi con bị lác (hay 'hắc lào'), bị ghẻ mẹ mua thuốc thì tôi mua gửi cho công an. Cứ như vậy chín tháng thì con tôi ra tòa.

Bản quyền hình ảnh Tran Bang
Image caption Các nhà hoạt động của nhóm hoạt động nhân quyền Con Đường Việt Nam nói họ 'bị chặn' khi đến tham dự phiên tòa xử Nguyễn Hữu Quốc Duy và Nguyễn Hữu Thiên An.
  • Hỏi: Việc bà mời luật sư cho Nguyễn Hữu Quốc Duy diễn ra thế nào?

Đáp: Tôi xin mời luật sư bên ngoài. Con tôi từ bé đến lớn chưa biết một luật sư nào, sao biết luật sư Phan Bạch Mai để mời bào chữa cho mình. Tôi đã làm đơn khiếu nại. Nhưng tỉnh, tòa án và công an coi như không có gì xảy ra dù tôi gủi bằng thư tín có báo phát, nhưng không trả lời.

Khi biết con tôi ra tòa, tôi có tìm đến nhà ông luật sư Bạch Mai, thì ông nói rằng vì ông được mẹ Thiên An mời bào chữa, ông vô trại giam, thấy thằng Duy, ông tới ông mời hỏi Duy có cần bào chữa không thì Duy nhận là xin bào chữa. Ông nói với tôi như vậy. Ông rút tờ đơn ra vì Duy không biết áp lực từ đâu đã ghi trong thời gian ở trại giam tôi nhận thấy có tội với nhà nước, tôi xin ông luật sư Phan Bạch Mai bào chữa.

Với hai luật sư tôi mời thì tòa án trả lời Duy đã có mời luật sư riêng cho Duy rồi.

  • Hỏi: Bà có đến tham dự phiên tòa xét xử con trai Nguyễn Hữu Quốc Duy ngày 23/8 không?

Đáp: Ngày 23 xử án. Nhiều người chặn tôi lại trước cổng tòa án, chứ chưa được vô sân tòa. Tôi nói tôi là mẹ của bị can Nguyễn Hữu Quốc Duy, chồng tôi, là bố Duy, thì cho tôi vô. Họ hỏi: Bà có thư mời không? - Không thư mời không được vô.

Lúc xe bịt bùng chở con tôi tới, tôi muốn chen vô để nhìn thấy nó bước xuống xe để nhìn thấy con tôi như thế nào. Chín tháng nay tôi không nhìn thấy nó. Bên phía nhà Thiên An là được gặp mặt, còn Duy là cách biệt, không cho gặp, không cho tin tức gì vô hết.

Khi tôi chen vô thì bị hất ra. Tôi nói tại sao tôi làm ba làm mẹ mà không được vô phiên tòa xử con mình. Và tôi rút điện thoại ra, họ thấy tôi muốn ghi âm cho nên họ nói có biển cấm quay phim chụp hình. Con tôi cứ giơ máy di động lên họ tới chụp điện thoại và hất con tôi. Tôi nói mấy anh không được đánh con tôi, không được chụp điện thoại con tôi.

Người ta xúm lại và níu tôi và khiêng tôi xốc lên bỏ vô xe và cứ chạy miết, đến Vĩnh Lương bỏ vô phòng ngồi đó.

Chiều khoảng bốn giờ tôi mới nói giờ này bãi tòa rồi, mấy anh chở tôi về, đừng làm việc này với tôi. Họ không thả tôi ở ngay tòa, vô một phường gần tòa án, không cho về tòa án lấy xe.

Họ đòi lập biên bản thu điện thoại của tôi. Họ thu hết điện thoại và lập biên bản. Xuống tới đường, tôi nghe tin là con trai tôi án là 3 năm.

  • Hỏi: Bà nghĩ gì về phiên tòa mà bà không thể tham dự?

Đáp: Trước tòa, con mình ra tòa có tội thì tù tội là chuyện của tòa. Tại sao công an xử sự với gia đình mình như một đám côn đồ.

Tôi thật sự thấy khó lòng trách Duy con mình sao nó làm khổ mình dữ vậy, vừa lo sợ, vừa cực khổ chạy ra chạy vô, tôi cũng gần 60 tuổi rồi. Mà bây giờ mình có đem đồ ăn con mình cũng ăn không được. Con mình vô nhà giam, nó có ăn được không.

Trước đây tôi nghĩ nó viết làm gì. Mình cứ sống, cứ an toàn cho mình như mọi người. Thì hôm nay tôi thật sự thấy được tất cả sự đối xử với gia đình tôi. Tôi thấy đúng, con tôi nói lên là đúng, quá bất công đi.

Trong khoảng chín tháng tôi chưa gặp mặt con trai lần nào. Giờ ra tòa kết tội con tôi rồi đó, mà vẫn không cho gặp mặt là quá vô lý.

  • Hỏi: Bà có quyết định kháng án cho con trai không?

Đáp: Có, tôi phải nhờ hai luật sư mà tôi đã từng nhờ bao nhiêu tháng nay rồi là luật sư Võ An Đôn và luật sư Nguyễn Khả Thành, sẽ kháng án.

Bản quyền hình ảnh Facebook
Image caption Trang Facebook của Quốc Duy được cho là có bình luận phê phán

Từ chối bào chữa?

Ngày 23/8, bên lề phiên tòa, luật sư Nguyễn Khả Thành, một trong hai người tình nguyện bào chữa kể lại: “Chúng tôi nộp đơn bào chữa vào cách đây khoảng ba tuần. Theo quy định của pháp luật thì trong vòng ba ngày, cơ quan tiến hành tố tụng, ở đây là tòa án, phải cấp giấy cho luật sư.”

“Nhưng sau đó chúng tôi đợi một tuần sau khi nhận được văn bản từ chối luật sư với lý do em Duy ở trong trại giam đã viết đơn nhờ một luật sư là luật sư Bạch Mai của Đoàn luật sư Khánh Hòa và trong đơn đó Duy cũng viết không nhận một luật sư nào khác bào chữa cho em.”

“Đó là theo thông báo của Tòa án nhân dân tỉnh Khánh Hòa trả lời cho chúng tôi, chứ chúng tôi cũng chưa bao giờ thực sự thấy bức thư đó là thế nào. Với lý do đó, tòa án tỉnh Khánh Hòa đã từ chối cho chúng tôi bào chữa.”

Theo luật sư Nguyễn Khả Thành, việc tạm giam nhiều tháng “dứt khoát là vi phạm pháp luật về tạm giam, tạm giữ rồi."

Sau phiên xử sáng 23/8, Nguyễn Hữu Quốc Duy bị phạt ba năm tù giam, Nguyễn Hữu Thiên An bị phạt hai năm tù giam.

Nguyễn Hữu Quốc Duy là anh họ của Nguyễn Hữu Thiên An, người tham gia phong trào Zombie bị cho là có xu hướng chống đối chính quyền trên mạng xã hội, đã bị bắt từ cuối tháng Tám cùng Nguyễn Hữu Quốc Duy nhưng chưa được thả.

Trên trang Facebook của mình, Quốc Duy đăng nhiều status bình luận chỉ trích hoặc châm biếm hệ thống trong nước.

Quốc tế lên tiếng

Sau phiên tòa, ông Phil Robertson, phó giám đốc khu vực châu Á của tổ chức nhân quyền Human Rights Watch nói về phiên tòa trong một thông cáo: “Khó có thể tìm thấy một sự vi phạm quyền tự do thể hiện nào ồn ào hơn vụ này, khi nhà chức trách Việt Nam kết án tù hai người vì họ đăng những bình luận phê phán trên Facebook.”

“Không thể chấp nhận được vì điều 88 bộ luật hình sự về 'tuyên truyền chống nhà nước' quá chung chung và được định nghĩa không rõ ràng đến mức chính phủ có thể kết tội bất cứ bình luận nào mà họ muốn, và đó là điều đang xảy ra."

Tổ chức này cũng nói kêu gọi các nhà ngoại giao và cộng đồng quốc tế “phối hợp thúc đẩy để yêu cầu thả hai tù nhân chính trị này, những người bị bỏ tù chỉ vì đã thực hiện quyền của họ theo hiến pháp Việt Nam và theo công ước quốc tế về nhân quyền đã được chính phủ công nhận.”

Hôm 24/8, Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội cũng phát đi một thông cáo nói về phiên tòa với việc "nhà chức trách Việt Nam sử dụng các điều khoản hình sự để trừng phạt các cá nhân thực hiện quyền tự do biểu đạt và hội họp ôn hòa là điều đáng lo ngại."

"Việc kết án như vậy không phù hợp với quyền tự do biểu đạt và tự do hội họp ôn hòa được quy định trong Hiến pháp của Việt Nam, và với các nghĩa vụ của Việt Nam theo Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị, cũng như với các cam kết quốc tế khác," thông cáo này viết và kêu gọi "thả tự do vô điều kiện hai cá nhân này"".

Tin liên quan