Skip to main contentAccess keys helpA-Z index
BBCVietnamese.com
chinese
russian
french
Other Languages
 
 
Gửi trang này cho bè bạn Bản để in ra
Việt Nam: Làm giàu và công bằng xã hội
 

 
 
"Việt Nam lúc này như giống như con cua vừa lột xác ấy. Sau mỗi lần làm như vậy thì lại to và lớn hơn trước nhiều".

Sông Sài Gòn
Việt Nam đã thay đổi nhanh và nhiều trong mười năm trở lại đây

"Và phát triển của Việt Nam nên nhìn như vậy. Những lúc cua vừa lột xác xong da dẻ còn mỏng cho nên cần cẩn thận vì nhiều thứ còn nhậy cảm"

Tôi nhớ mãi câu phát biểu của một vị giám đốc tư nhân khi tôi đến thăm anh vào dịp đầu xuân. Nhà anh là một cái villa khổng lồ ở quận Hai, có sân tennis, có hồ bơi, hàng chục chậu cảnh các loại. Và một tiểu đội người làm mang từ quê ra.

Khu anh ở toàn biệt thự và villa như vậy. Cao to lừng lững. Xây ba bốn tầng. Cửa sắt lớn chạy bằng điện, chuộng điện nằm trong camera, ai đến thăm là biết ngay.

Và cuộc nói chuyện với người giám đốc, không, chủ tịch tập đoàn mới đúng, cứ chuyển từ chủ đề này sang chủ đề khác. Chuyện thời thượng ở Việt Nam trong lúc này là phải nói đến chứng khoán và sự giàu sang do chứng khoán mang lại.

Anh liền chộp lấy điểm nhấn của tôi và nhận xét rằng "cú nhảy về chứng khoán, và chuyện xã hội phát sốt lên với nó chứng tỏ Việt Nam đang thầm lặng thực hiện mệnh đề "dân giàu" và " anh thấy đó, người Sài Gòn ăn cái Tết to chưa từng thấy. Tiền xài và niềm lạc quan một phần đến từ các phi vụ chứng khoán đó anh"

Dân giàu nhưng nước đã mạnh chưa? Chưa chắc vì nhà nước không đánh thuế thu nhập trên lợi nhuận thu được từ buôn bán chứng khoán. Nhiều triệu phú đô la xuất hiện ở Việt Nam qua các đợt thắng đậm về cổ phiếu, và họ cứ yên tâm mua thêm nhà, tậu thêm đất, ngắm nghía các loại xe hơi đời mới nhất.

Mà không hề bận tâm nghĩ đến tiền thuế chứng khoán của mình có thể giúp giảm bớt cảnh cùng cực, tuyệt vọng tại các bệnh viện Sài Gòn vốn lúc nào cũng quá tải triền miên.

Tầm nhìn

Xét về óc phân tích và tầm nhìn anh giám đốc tư nhân mà tôi gặp khôn ngoan không khác gì một tay tài phiệt tại New York hay Luân đôn. Biết kinh doanh những ngành đang ăn nhất, biết bám lấy đất để đẩy sức phát triển của công ty qua các dự án xây khu công nghiệp, xây nhà ở. Biết cách lập một tập đoàn kinh doanh đa năng với các công ty thành viên vừa hỗ trợ, vừa dùng dịch vụ của nhau.

Quảng cáo trên sông Sài Gòn
Kinh tế Việt Nam tăng trưởng 8% một năm đã tạo ra nhiều cơ hội làm ăn

"Tập đoàn đa đa diện của chúng tôi vừa thâu nhận một ngân hàng vào làm thành viên. Như thế là sắp tới mọi thứ vay mượn, tiền để kinh doanh, hay vốn cho sản xuất đã có một ngân hàng thành viên lo cho mình, như thế lúc nào mình cũng chủ động, có tiền trong túi để theo đuổi các dự án mạnh bạo hơn"

Và từ sản xuất nay anh chuyển sang dịch vụ

" Từ ngân hàng này chúng tôi đang xin phép thành lập một công ty môi giới chứng khoán anh ạ. Chắc anh biết câu chuyện của hai anh em được cho là giàu nhất nhì tại tp Hồ Chí Minh này chứ?"

"Sáu năm trước đây với vốn đi học ở Đức về, họ thành lập một công ty môi giới chứng khoán. Sau đó họ tư vấn cho các công ty lên sàn. Họ khôn lắm, lúc đó họ không lấy tiền dịch vụ tư vấn, mà chỉ xin, hay mua rẻ, từ vài đến nhiều chục phần trăm cổ phiếu của của công ty niêm yết. Với tình hình cổ phiếu nào cũng kịch trần như bây giờ, thì chà đến nay họ có biết bao nhiêu tiền".

Anh nói hiện nhiều người đang nhận ra có những ngành dịch vụ kiếm tiền một cách đáng kinh ngạc. Khác với tư duy gia công trước đây, với cảnh công nhân ngồi cả ngày may được mấy cái áo gia công cho nước ngoài được vài đô, lại còn bị chỗ này chỗ kia cạnh tranh kéo giá xuống.

"Nếu giỏi anh có thể làm ăn với nước ngoài và đại diện, hay cộng tác với họ. Tôi đảm bảo rằng các ngành như dịch vụ ngân hàng, tài chính, chứng khoán hiện đang phất lên ở Việt Nam. Cổ phiếu tăng nhiều nhất, và nhiều người muốn giữ nhất là các cổ phiếu của ngân hàng. Ngành này hiện đang thiếu trầm trọng nhân lực anh à"

Toàn cảnh

Những gì anh giám đốc này nói hiện đang được các công ty khác hối hả thực hiện ngoài đời. Xây dựng thương hiệu, phát triển đa ngành, dịch vụ đi đôi với sản xuất, quảng cáo liên tục, rồi cổ phần hóa nội bộ, giao dịch trên sàn OTC, lấy vốn đầu tư vào dự án mới, mở rộng ngành kinh doanh, vân vân và vân vân, các công ty cổ phần đầu thế kỷ 21 này đang tạo ra sự thay đổi lớn ở xã hội Việt Nam, mang theo các hiệu ứng tích cực và tiêu cực của nó.

Rất nhiều công ty tư nhân, dù đăng ký ngành nghề kinh doanh thế này, thế kia hầu như cũng dính đến kinh doanh đất đai, nhà cửa, dưới hình thức này hay hình thức khác. Hoặc chính các ông chủ của công ty này nhảy vào buôn đất, tậu nhà. Lợi nhuận thu được nằm ngoài rađa của quan chức ngành thuế. Rốt cục mọi người ai cũng vui, vì đối với tân "đại gia", khi đếm tiền lời, chắc sẽ tự nhủ, "tiền của tôi tôi giữ". Còn ngành thuế thì dửng dưng vì chuyện mua bán, cho thuê địa ốc là "hoạt động kinh doanh khó kiểm tra, còn nhiều bất cập".

 Cổ phiếu tăng nhiều nhất, và nhiều người muốn giữ nhất là các cổ phiếu của ngân hàng. Ngành này hiện đang thiếu trầm trọng nhân lực anh à"
 
Doanh nhân Sài Gòn

Chuyện chia lại của cải trong xã hội, lấy tiền của người giàu san sẻ bớt cho người nghèo, điều tiết qua thuế thu nhập chưa được thực hiện bài bản ở Việt Nam. Có ý kiến nói rằng nhà nước có để ý đến nhưng làm chưa quyết liệt. Dù Việt Nam, theo bản chất, là một nhà nước xã hội chủ nghĩa, thể chế thường nhấn mạnh đến tính công bằng trong xã hội. Nhưng hệ thống điều tiết, tái phân phối thu nhập, còn thua nhiều nước khác, những nước vốn trước đây hay bị chỉ trích là bất công gấp ngàn lần so với "chế độ tươi đẹp của chủ nghĩa xã hội".

Sự mất cân đối giữa giàu và nghèo ở Việt Nam đang gia tăng. Sau Aids, ô nhiễm môi trường, thuốc lắc, những sản phẩm "ăn kèm" không ai thích nhưng buộc phải nhận cùng kinh tế thị trường, giờ đây người ta đang nói đến vấn nạn phân cách giàu nghèo. Có người dùng đến từ "báo động" vì người giàu, phần lớn ở các thành phố lớn, bây giờ nhiều quá và giàu quá, còn khối người nghèo ở nông thôn, miền núi, vùng sâu, thu nhập của họ trong nhiều năm qua chỉ cải thiện đôi chút.

Vất vả

Tôi có đến thăm một gia đình thường dân ở tỉnh Hà Nam, đồng bằng Bắc Bộ. Vợ dệt lụa, chồng làm công nhân viên. Nhà có hai người con. Một người học đại học ở Hà Nội, một người đang học cấp ba. So với nhiều gia đình ở miền quê, họ cũng là may mắn. Có nhà, có cửa, có công ăn việc làm. Anh chồng nhấn mạnh những thứ này nay đang trở nên bình thường ở miền quê, chẳng có gì là hơn người.

Chị vợ, vừa nội trợ, vừa dệt lụa tại gia, ̣nói rằng lo lắng lớn nhất bây giờ là tiền học cho đứa con ở Hà Nội, và tiền thuốc chữa bệnh thận cho chị. Coi như làm ra bao nhiêu tiêu sạch bấy nhiêu, và nếu bệnh xấu đi, thì tình hình là khá nguy kịch.

Gucci sắp khai trương cửa hàng tại tp HCM
Các thương hiệu đắt tiền đang dòm ngó đến tầng lớp mới giàu tại Việt Nam

Chủ đề phân cách giàu nghèo đang tạo ra nhiều tranh cãi ở Việt Nam. Nhiều người nói khuyến khích dân làm giàu là điều cần làm vì Việt Nam vẫn còn là nước nghèo, phải cho dân giàu thì đất nước sau này mới khá lên được.

Họ nói cứ nhìn gương của Anh, của Mỹ với nhiều tỷ phú, triệu phú, và nhóm người này ngày càng đông hơn thêm thì có sao đâu.

Công bằng mà nói chính phủ Hà Nội cũng có nhiều chương trình trợ giúp việc xây đường, bệnh xá, trường học cho các vùng nghèo, và đời sống của nhiều nhóm dân nghèo đã được cải thiện trông thấy.

Vì thế mà Việt Nam đã được Liên Hiệp Quốc khen là "trường hợp điển hình của giảm nghèo trên thế giới"

Xã hội Việt Nam thuộc loại biến chuyển nhanh. Trước đây muốn giảm nghèo chính phủ phải bỏ tiền từ ngân sách ra. Hay kêu gọi trợ giúp của quốc tế.

Nay tình hình có vẻ khác trước. Nhiều nhà hoạt động xã hội kêu gọi chính phủ thu thuế từ các vụ mua bán, sang nhượng đất đai, những lần giao dịch chứng khoán, nếu làm tốt một năm như thế cũng thu được nhiều chục tỷ ngon lành. Để xây thêm đường, cải tạo bệnh viện, mở trường học, tạo điều kiện cho người nghèo tự cứu họ.

Một chuyên gia kinh tế từ Hà Nội thẳng thừng đặt câu hỏi "Tại sao một nước chưa thoát nghèo như Việt Nam lại không tận dụng các nguồn thu mới?"

"Và tại sao một nước đi theo "chủ nghĩa xã hội" lại ủng hộ người giàu để cho họ giàu nữa, bằng cách không đánh thuế trên các khoản lợi nhuận từ đất và chứng khoán như vậy?"

Vừa đi vừa suy nghĩ đã dẫn tôi đến một nút giao thông đô thị tại tp Hồ Chí Minh. Dòng người, dòng xe qua lại nườm nượp ở ngã năm Cộng Hòa, quận Tân Bình, gần nơi tôi ở. Tiếng xe máy dền dã, tiếng còi xe đinh tai, mùi xăng khói xe nồng nặc. Cái khẩu trang nay đã bạn đồng hành của dân Sài Gòn mỗi khi ra phố. Không ai để ý tới một du khách từ Anh đang suy về những chủ đề xa xôi.

Tại khu ngã năm này có lẽ mối bận tâm của người dân là làm sao thoát được cảnh ùn tắc giao thông, đi nhanh hơn, kiếm được nhiều tiền hơn, vì "thấy người ta giàu đã quá mình cũng ham" như một chị bán trái cây bằng xe đẩy, từ Tây Ninh ra thành thị, vừa nói vừa thoăn thoắt gọt trái ổi, xúc muối ớt, và trao nhanh cho tôi.

 
 
Tên
Họ*
Thành phố
Nước
Điện thư
Điện thoại*
* không bắt buộc
Ý kiến
 
  
BBC có thể biên tập lại thư mà vẫn giữ đúng nội dung ý kiến và không bảo đảm đăng mọi thư gửi về.
 
CÁC BÀI LIÊN QUAN
Nhiều bác sỹ chưa rửa tay đã khám
19 Tháng 3, 2007 | Việt Nam
TIN MỚI NHẤT
 
 
Gửi trang này cho bè bạn Bản để in ra
 
   
 
BBC Copyright Logo ^^ Trở lại đầu
 
  Trang chủ| Thế giới | Việt Nam | Diễn đàn | Bóng đá |Văn hóa | Trang ảnh |
Chuyên đề| Learning English
 
  BBC News >> | BBC Sport >> | BBC Weather >> | BBC World Service >> | BBC Languages >>
 
  Ban Việt ngữ | Liên lạc | Giúp đỡ | Nguyên tắc thông tin cá nhân