Skip to main contentAccess keys helpA-Z index
BBCVietnamese.com
chinese
russian
french
Other Languages
 
10 Tháng 7 2007 - Cập nhật 09h54 GMT
 
Gửi trang này cho bè bạn Bản để in ra
Giải pháp cho tranh chấp đất đai?
 
Người dân tụ họp để khiếu kiện ở TP. HCM
Người dân từ các tỉnh lên TP. HCM, hy vọng chính quyền trung ương quan tâm
Tranh chấp đất đai tiếp tục là vấn đề phức tạp ở Việt Nam.

Mặc dù báo chí nhà nước gần như im lặng trước cảnh người dân nông thôn lên Hà Nội hay TP. HCM khiếu kiện, nhưng mới đây chính phủ Việt Nam cũng phải lên tiếng thừa nhận vấn đề đang nóng lên.

Một công điện ngày 4-7 của Thanh tra Chính phủ thừa nhận từ cuối tháng Sáu đến nay, tình hình khiếu tố của công dân diễn ra "gay gắt, phức tạp."

Bức công điện gửi cho 11 tỉnh và thành phố nói rõ: "Nhiều đoàn đông người, có tổ chức, kéo đến các cơ quan, công sở và nhà riêng các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước, gây mất trật tự an toàn xã hội trên địa bàn thủ đô Hà Nội."

Trong khi đó, trong gần 20 ngày nay, nhiều nông dân từ các tỉnh thành đã tụ tập biểu tình trước cửa văn phòng quốc hội 2 tại thành phố Hồ Chí Minh nhằm gây sức ép đòi giới chức phải giải quyết những khiếu nại của họ.

Có giải pháp lâu dài nào cho những tranh chấp đất đai ở Việt Nam?

Lê Quỳnh của BBC đã có cuộc phỏng vấn với GS. Haroon Akram-Lodhi, dạy tại Khoa Nghiên cứu Phát triển Quốc tế thuộc Đại học Trent, Ontario, Canada.

Trước đó, từ 1995 đến 2006, ông là phó giáo sư ngành Phát triển Nông thôn ở Viện Nghiên cứu Xã hội, Hague, Hà Lan.

Đã viết nhiều về chính sách đất đai của Việt Nam, GS. Haroon Akram-Lodhi, từ 1999 đến 2002, cũng là Trưởng dự án cao học Việt Nam - Hà Lan.

Haroon Akram-Lodhi: Gốc rễ của vấn đề tương đối khác nhau tùy theo từng vùng, và đặc biệt là giữa vùng ven quanh Hà Nội và TP. HCM mà đang trong quá trình đô thị hóa, khu vực Tây Nguyên, và vựa lúa ở đồng bằng sông Hồng và sông Mekong.

Tại các khu vực ven đô đang bắt đầu đô thị hóa, mặc dù quyền sở hữu bất động sản trên lý thuyết thì chắc chắn hơn so với Trung Quốc, các xã địa phương vẫn có sự tùy ý khá lớn khi thu hồi đất với giá thấp hơn giá thị trường. Điều này có nghĩa là việc lấy đất trở thành nguồn thu quan trọng từ tham nhũng, và nhiều tranh chấp ở Việt Nam, đặc biệt là các vụ phản đối xảy ra ở Hà Nội hay TP. HCM, phản ánh sự cưỡng lại của nông dân trước hành vi tham nhũng của chính quyền địa phương.

Đất ngày càng có giá, đồng thời nhiều người vẫn nghèo đi

Tại cao nguyên Trung phần, cũng tồn tại tham nhũng, nhưng gốc rễ vấn đề còn dính dáng đến cách thức chia đất cho các di dân chuyển đến vùng này gây thiệt thòi cho người dân tộc sở tại. Trong nhiều trường hợp, phương thức canh tác của người dân tộc sở tại lại khác biệt với phương thức mà Bộ Nông nghiệp – Phát triển nông thôn đề nghị.

Tại khu vực đồng bằng, lại nảy sinh vấn đề là càng ngày đất nông nghiệp càng thu hẹp. Nhiều người cho rằng chuyện này phản ánh sự thịnh vượng ngày càng tăng. Tuy nhiên, với nhiều người khác, tôi nghĩ, nó phản ánh sự túng quẫn vì nợ nần. Người nông dân muốn chính quyền địa phương giải quyết sự túng quẫn của họ, nhưng đã không được, một phần bởi vì chính các đảng viên ở địa phương đã lấy thêm đất cho mình – ở nông thôn, nhiều đảng viên cũng là các nông gia lớn.

Nhiều người cho rằng những thất bại như vậy trong việc “điều hành” nông thôn là do thiếu bộ máy tư pháp độc lập, thiếu những khế ước vững chắc về pháp lý. Hệ thống pháp quyền bị chính trị hóa nặng nề, nhất là tại nông thôn. Tôi đồng ý với nhận xét này, nhưng tôi cũng muốn nói rằng vấn đề không chỉ có vậy. Ta cần lưu ý đến sự bất bình đẳng gia tăng ở nông thôn, và giữa thành phố và nông thôn mà chính phủ hầu như bất lực – và thực sự họ cũng không muốn giải quyết vì có quá nhiều cán bộ địa phương hưởng lợi từ sự bất bình đẳng ở nông thôn.

BBC:Dựa trên quan sát của ông, ông dự đoán các tranh chấp đất đai ở Việt Nam có trở nên tồi tệ hơn, đến mức như tình trạng ở Trung Quốc không?

Những mâu thuẫn về đất đai ở Trung Quốc được biết đến nhiều, nghiên cứu nhiều – con số mà tôi thường dẫn là khoảng 87.000 vụ mỗi năm.

 Quan hệ giữa đảng và thu vén tài sản gắn bó quá mật thiết, thành ra, chống tham nhũng có nghĩa là rốt cuộc phải giải quyết vị trí của đảng trong bộ máy nhà nước
 
Haroon Akram-Lodhi

Tại Việt Nam, chúng ta không biết rõ tầm mức của vấn đề. Tuy nhiên, đế tranh chấp đất đai đạt đến quy mô như người ta chứng kiến ở Trung Quốc thì ở Việt Nam chỉ cần có khoảng 5075 vụ mỗi năm. Tôi phỏng đoán – nhưng tôi chưa có đủ dữ liệu chứng minh – là tranh chấp đất đai mỗi năm lại tăng lên. Nói cách khác, tôi tin rằng tình hình tranh chấp đất đai ở Việt Nam đã tới mức còn tồi tệ hơn ở Trung Quốc.

BBC:Liệu có giải pháp nào cho tình trạng hiện nay, hay đó là kết quả không tránh khỏi của quá trình chuyển đổi ở Việt Nam?

Ở nông thôn Việt Nam, sự bất bình của người nông dân diễn ra rất thận trọng. Tôi nói thận trọng theo cái nghĩa là rất hiếm khi người dân phản đối nhà nước hay Đảng.

Sự bất bình thường nhắm đến những cá nhân cụ thể (mặc dù cũng có những vụ được ghi chép rõ, cho thấy người dân phá hoại tài sản của nhà nước, và cán bộ bị dân bắt nhốt lại.)

 Nhiều người trong đảng và chính phủ biết rằng hệ thống hiện nay không bền vững. Nó sẽ sụp đổ, chỉ còn vấn đề thời gian mà thôi. Vì thế họ sử dụng quan hệ để tranh thủ kiếm tiền.
 
Haroon Akram-Lodhi

Một phần, điều này phản ánh tính chất tản quyền cao độ của nhà nước Việt Nam – tại đa số vùng, quan chức điều hành chủ yếu cũng là người địa phương. Người ta quen biết nhau, là hàng xóm của nhau, và dân phẫn nộ khi những người họ quen lại làm giàu nhờ quyền chức. Thế nên vấn đề mang tính cá nhân, đặc biệt là ở nông thôn. Nó có tác động quan trọng cho chính phủ - dân bất bình nhưng không đặt vấn đề với cả hệ thống. Như vậy, nếu chính phủ thực sự nỗ lực chống tham nhũng, vấn đề sẽ được giảm rất nhiều.

Tuy nhiên, và điều này rất quan trọng, tham nhũng lại tràn lan. Quan hệ giữa đảng và thu vén tài sản gắn bó quá mật thiết, thành ra, chống tham nhũng có nghĩa là rốt cuộc anh phải tìm cách giải quyết vị trí của đảng trong bộ máy nhà nước. Mà chuyện này là không thể làm được trong giai đoạn hiện nay. Ngoài ra, theo ý riêng của tôi, nhiều người trong đảng và chính phủ biết rằng hệ thống hiện nay không bền vững. Nó sẽ sụp đổ, chỉ còn vấn đề thời gian mà thôi. Vì thế họ sử dụng quan hệ để tranh thủ kiếm tiền trước khi sự bảo trợ chấm dứt. Điều này giải thích nhiều điều, ví dụ, vì sao khu vực tư nhân ở Việt Nam được xây dựng bởi những người có quan hệ với đảng, để họ vẫn tồn tại và tài sản của họ vẫn giữ nguyên cả sau khi hệ thống đã sụp đổ. Khi nhìn theo hướng này, ta thấy không phải là ngẫu nhiên mà những người có nhiều đất nhất ở nông thôn luôn là những người có quan hệ với chính phủ hoặc đảng (hoặc cả hai).

Vấn đề đối với Đảng Cộng sản, nhìn từ góc độ bền vững, là sự cầm quyền của nhà nước dựa trên khả năng đem lại giàu có cho nông thôn. Nếu vì bất cứ lý do gì điều này bị nông dân nghi ngờ, sẽ có những ảnh hưởng cho ổn định xã hội mà đảng nhận thức rất rõ. Vì thế họ phải giải quyết bất ổn ở nông thôn, và giải pháp của họ là nâng mức sống cho nông thôn – giống như ở Trung Quốc. Nhưng họ không đụng đến những bất bình về đất đai, và vì thế nó không giải quyết những vấn đề mang tính hệ thống mà nông thôn Việt Nam đang gặp phải.

Tóm lại, có giải pháp nào không? Về lý thuyết thì có. Trên thực tế, tôi không thấy có giải pháp nào.


Ngọc Thảo, TP. HCM
Ngài Haroon Akran - Lodhi là người nước ngoài có nhận xét và nêu vấn đề tranh chấp đất đai hơn hẳn những chuyên gia nước ngoài khác. Nhưng ông chưa đưa ra được lời giải. Tôi nghĩ cũng đúng thôi, tranh chấp đất đai là một bài toán không đơn giản. Lúc nào thu xếp được thời gian tôi sẽ viết kỹ về đề tài này.

Huy Phong, Ba Đình
Bài báo này quá hay, đã nói hết lên tất cả những gì hiện tại đang xảy ra tại đất nước của chúng ta.

Tôi có một thắc mắc là đảng cộng sản luôn luôn nói rất là hoành tráng rằng đảng cộng sản là đảng của giai cấp vô sản, mà các đảng viên cộng sản tại sao bây giờ họ lại giàu có quá vậy. Trong các sách dạy học sinh, sinh viên về lịch sử, đảng cộng sản luôn luôn bắt các em phải học đảng là đại diện cho giai cấp công nhân và nông dân, chế độ XHCN là một chế độ siêu việt, mọi người bình đẳng, bác ái, ai cũng như ai, không có cảnh người bóc lột người...

Vậy mà giờ đây, đảng cộng sản nghĩ sao khi các em bước ra khỏi trường học thì thấy công nhân đình công, nông dân thì biểu tình.

Người Dân, tp.HCM
GS Haroon Akram-Lodhi biết rất rõ về tai họa này ở Việt Nam. It's amazing! Tôi thật khâm phục khi ông đã nói được những điều không ai trong nước dám nói. Chính tôi cũng là nạn nhân của những vụ tham nhũng đất đai từ tay các cán bộ tham lam.

Xin quý vị chú tâm vào việc này để giúp dân nghèo trong nước. Hy vọng các nhà lãnh đạo có lương tâm trong nước đọc bài phỏng vấn này.

Việt Cường
Tôi thấy tác giả viết bài này quá hoàn hảo, tác giả ở nước ngoài mà có rất nhiều ý kiến như đang sống và làm việc trên đất nước Việt Nam.

Chỉ khi nào các quan chức chính phủ Việt Nam thực sự vì dân, lo cho dân thì cuộc sống của người dân mới thực sự đi vào ổn định. Ở Việt Nam, bạn chỉ cần có cơ hội kiếm tiền như chèn ép kẻ yếu, cấp dưới để nhận phong bì là mọi luân lý đạo đức đã được học quẳng ra sọt rác hết. Từ tổng giám đốc cho đến nhân viên quèn. càng cơ quan quản lý cấp trên càng công khai vòi tiền cấp dưới.

Các quan chức Việt Nam có biết điều này không ? Câu trả lời là tất nhiên rồi, nhưng nếu thực sự "liêm khiết" thì ai là người đem tiên cúng nạp sếp, sếp lấy tiền đâu cho con đi du học, ăn chơi ở nhà hàng, kể cả sếp nữa.

Mi Nhơn
Tranh chấp đất đai nói ở đây không phải giữa nhân dân với nhau, mà là giữa dân với đảng. Ý đảng một đường (coi đất đai là sở hữu toàn dân, do đảng làm đại diện) còn ý dân lại muốn sở hữu đất đai do tổ tiên Lạc Hồng để lại cho con cháu.

Xoá quyền tư hữu đất đai là tàn dư rơi rớt cuối cùng của chủ nghĩa xã hội kiểu Stalin, nay đã sụp đổ tan tành trên thế giới mà ĐCSVN còn luyến tiếc. Luật đất đai của đảng sẽ phá sản, khiến dưới chân đảng hết chỗ đứng; còn tự do báo chí sẽ là tử huyệt của đảng như lưỡi gươm kể trên đầu. Do vậy, có thể dự đoán đảng ta sẽ sống-chết bảo vệ hai cái này. Bạn nào dưới 30 tuổi sẽ đủ thời gian chiêm nghiệm.

Josie Nguyễn
Ông GS này có câu kết luận rất sát thực tế vì đã gắn liền kinh tế, xã hội và chính trị là 3 thành phần không thể tách rời của vấn đế phát triển. Những bất công xã hội chỉ là những triệu chứng chứ không phải nguyên do của sự suy đồi của một hệ thống.

Nguyên do của tất cả bất công xã hội đều xuất phát từ vấn đề phân bổ quyền lực chính trị. Vấn đề ở đây không phải là cộng sản hay tư bản mà là phân bổ quyền lực. Nếu làm cộng sản không còn là nguồn nắm quyền lực thì những người CS nắm quyền sẵn sàng kế hoạch chuyển mình thành nhóm tư sản thông qua các hành động bất chính; tương tự như các đại gia xã hội đen tích tụ tư sản qua các hành động vô lương, rồi mang tư bản tích tụ được vào làm ăn chính thức để chuyển mình từ phi pháp thành nhà kinh doanh chính danh.

Quả thật muốn có một VN thực sự phát triển thì nhất thiết ta phải giải quyết vấn đề dộc quyền chính trị.

Sao Mai, Hà Nội
Những cảnh người dân khiếu kiện đất đai tại Hà Nội đang trở nên phổ biến. Với sự độc quyền lãnh đạo của ĐCS, xã hội VN ngày nay đang tạo ra những người dân vô sản trong khi lại đang đẻ ra rất nhiều tư sản đỏ giàu lên từ việc chiếm đoạt tài sản của nhân dân là đất đai.

Đây chính là một trong những tệ nạn được sinh ra trong những chế độ độc tài toàn trị như CSVN.

Nguyễn Văn An, Sài Gòn
Có một giải pháp duy nhấ:cho tranh chấp đất đai. Cần một lực mạnh để đưa đảng CS về đúng Vô Sản. Buộc họ phải làm như nói thì mọi chuyện sẽ tốt đẹp ngay.

Quốc Bảo, Anchorage
Đã đến lúc đảng CSVN phải thật sự xin lỗi, và bồi thường cho những nạn nhân của chế độ, trả lại tài sản mà họ đã tịch thu sau 1975, trả lại tài sản của tất cả các tôn giáo. Riêng phật giáo Hòa Hảo phải trả lại giảng đường, và chấm dứt việc quốc doanh hóa tôn giáo.

Chân Đất
Bài viết rất đúng và rất trúng. Vấn đề là cách xử lý. Chỉ có một cách 'tương kế tựu kế".

 
 
Diễn đàn BBC
Họ tên
Nơi gửi đi
Điện thư
Điện thoại (tùy ý)*
* không bắt buộc
Ý kiến (350 từ)
 
  
BBC có thể biên tập lại thư mà vẫn giữ đúng nội dung ý kiến và không bảo đảm đăng mọi thư gửi về.
 
CÁC BÀI LIÊN QUAN
Đừng khinh thường quần chúng
10 Tháng 7, 2007 | Diễn đàn
Dân Tiền Giang khiếu kiện
02 Tháng 7, 2007 | Việt Nam
TRANG NGOÀI BBC
BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.
TIN MỚI NHẤT
 
 
Gửi trang này cho bè bạn Bản để in ra
 
   
 
BBC Copyright Logo ^^ Trở lại đầu
 
  Trang chủ| Thế giới | Việt Nam | Diễn đàn | Bóng đá |Văn hóa | Trang ảnh |
Chuyên đề| Learning English
 
  BBC News >> | BBC Sport >> | BBC Weather >> | BBC World Service >> | BBC Languages >>
 
  Ban Việt ngữ | Liên lạc | Giúp đỡ | Nguyên tắc thông tin cá nhân