Nước Nga: 25 năm thăng trầm

Máy của bạn không hỗ trợ nghe xem
Mikhail Gorbachev: 'Từ bỏ chức vụ là chiến thắng của tôi'

Vào tháng Tám 1991, tôi đến Moscow để dạy tiếng Anh tại Đại học Tổng hợp Kỹ thuật Moscow.

Chưa đầy bốn tháng sau, Liên Xô tan rã.

Sự sụp đổ của Liên Xô là cú sốc lớn cho người dân. Nhưng với nhiều người tôi gặp ở Moscow năm 1991, nó cũng hứa hẹn hy vọng đời sống tốt hơn.

Giáo viên dạy tiếng Anh Irina nhớ lại: "Chúng tôi vui mừng vì một chuyện rất quan trọng lại xảy ra."

"Đó là ngọn gió tự do. Cảm giác bi kịch khi đất nước vĩ đại sụp đổ chỉ xảy đến sau này."

2017: Bi quan cho phương Tây?

Khi tôi gặp Oleg năm 1991, anh qua tuổi 20. Anh và các bạn quyết tâm tận dụng cơ hội tại nước Nga mới. Ngày nay Oleg sống ở Canada.

"Chúng tôi đem xe cũ từ Ba Lan về bán ở Moscow," anh kể qua phone từ Toronto.

"Chúng tôi thử mọi thứ."

Bản quyền hình ảnh AFP
Image caption Người dân tranh cãi ngoài tòa thị chính Moscow tháng 12 năm 1991

Chủ nghĩa tư bản hoang dã Nga đầu thập niên 1990 không dành cho những người yếu tim.

"Thật nguy hiểm," Oleg nhớ lại. "Chúng tôi kiếm nhiều tiền, nhưng cũng gặp nhiều vấn đề."

"Nhiều lần bọn cướp, mà chúng tôi vay tiền, dọa giết. 'Nếu tụi mày không mang tiền lại trong vòng hai tuần, mày sẽ không còn trên trái đất'."

Thập niên 1990 chứng kiến hai cuộc chiến ở Bắc Caucasus, xe tăng nổ súng vào nhà quốc hội Nga, khủng hoảng tài chính làm nhiều người Nga mất hết tiền dành dụm.

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Người dân xếp hàng ngoài một ngân hàng tại Moscow tháng Chín 1998

Irina bắt đầu nhung nhớ Liên Xô.

"Vào đầu thập niên 1990, chúng tôi bất mãn với những gì mình có ở Liên Xô."

"Mọi thứ đều xấu, chúng tôi nguyền rủa nhiều thứ ở Liên Xô. Nhưng sau này chúng tôi nhận ra cũng không hẳn mọi thứ tệ thế."

Tôi nói: "Nhưng ở Liên Xô, không có dân chủ, tự do ngôn luận."

"Anh nói về 'dân chủ' nào thế? Tùy thôi," Irina đáp lại.

"Có thể chúng tôi không biết nhiều về những gì xảy ra sau Tấm màn Sắt. Nhưng chúng tôi có cần biết không?"

Sau khi Vladimir Putin thay thế Boris Yeltsin làm tổng thống năm 2000, Điện Kremlin tìm cách phục hồi sức mạnh của nhà nước.

Kinh doanh tư nhân gặp vấn đề. Oleg ra nước ngoài.

"Từ những bạn học mà tôi quen, chừng 10, 15 người, họ nay không còn doanh nghiệp riêng nữa. Họ đang làm trong chính phủ, hay doanh nghiệp thân cận chính phủ."

Bản quyền hình ảnh EPA
Image caption Vladimir Putin thay Boris Yeltsin làm tổng thống năm 2000 và đang có nhiệm kỳ thứ ba

Irina thì tin rằng Nga cần một lãnh đạo mạnh mẽ.

"Nếu chế độ vương quyền quay lại Nga, tôi bỏ phiếu ủng hộ bằng hai tay."

"Cô thích Nga hoàng à?"

"Đúng thế. Đất nước này quá to, quá nhiều vấn đề, nên chỉ một nhân vật mạnh mẽ mới cai trị nổi."

"Vladimir Putin đang đáp ứng nhu cầu có Nga hoàng?"

"Theo tôi hiểu thì đúng thế. Tổng thống quá vất vả. Tôi kính trọng ngài vì điều đó."

Tôi chỉ cho Irina rằng các chính phủ phương Tây tố cáo Tổng thống Putin xâm lược: họ dẫn ra vụ sáp nhập Crimea, Nga can thiệp đông Ukraine và Syria. Nhiều người ở Tây phương không tin tưởng Vladimir Putin.

"Thì tại sao họ phải thích ông ta? Ông ta có phải phụ nữ đẹp đâu," Irina phá lên cười. "Ông là người mạnh mẽ."

Còn Oleg, tuy anh đã sống ở Canada nhưng vẫn tôn trọng việc mình lớn lên ở Liên Xô.

"Có nhiều thứ tiêu cực ở Liên Xô. Nhưng tôi vẫn có thái độ tích cực. Đó là nhờ sự giáo dục và đầu óc Xô Viết của tôi."

Nước Nga đã sống qua thập niên 1990. Và hôm nay nước Nga đang chứng tỏ sức mạnh.

Còn ngày mai? Sau 25 năm biến động, tôi nhận ra tại Nga anh chỉ có thể chắc chắn một điều: sự bất trắc.

Chủ đề liên quan

Tin liên quan