Campuchia: Giới chỉ trích phải đóng thuế hoặc rời đi

tờ Cambodia Daily Bản quyền hình ảnh SIV CHANNA
Image caption Nhân viên tờ Cambodia Daily đang tìm cách đấu tranh bảo vệ tờ báo của họ

Tờ Cambodia Daily - một tờ báo tiếng Anh độc lập, từ lâu đã là một cái gai trong mắt chính phủ - đang đối mặt khả năng bị đóng cửa vì bị bắt nộp 6,3 triệu đôla tiền thuế bị truy thu trong 30 ngày.

Hôm 22/8 , Thủ tướng Campuchia Hun Sen nói nếu khoản truy thu thuế này không được nộp, "hãy đóng gói đồ đạc và rời đi", ông cũng gọi các phóng viên báo này là "kẻ trộm".

Động thái chống lại tờ báo này - được nhiều người cho là có động cơ chính trị trước cuộc bầu cử năm tới , khiến các nhà báo Campuchia lo ngại.

Họ vốn có thời gian dài được tự do tác nghiệp hơn đồng nghiệp ở các nước láng giềng.

Quê nhà Chủ tịch Quốc hội Campuchia ở VN?

Truy lùng người tung tin 'Hun Sen chết'

Cùng thời điểm, nhân viên Viện Dân chủ Quốc gia (NDI), được lệnh rời khỏi Campuchia theo một luật dành cho các tổ chức phi chính phủ được thông qua năm 2015.

NDI là tổ chức phi lợi nhuận do Hoa Kỳ tài trợ, đóng vai trò quan trọng trong việc điều tra những bất thường trong cuộc bầu cử quốc gia năm 2013,

Bản quyền hình ảnh TANG CHHIN SOTHY/AFP/GETTY IMAGES
Image caption Ông Hun Sen đang áp dụng luật chống các tổ chức phi chính phủ để khống chế giới phê bình

NDI bị giới chức đảng cầm quyền cáo buộc trong quá khứ từng tham gia hoạt động được Hoa Kỳ hậu thuẫn nhằm thay đổi chế độ ở Campuchia, và không hoàn tất việc đăng ký cũng như nộp thuế. Viện này nói với AP rằng họ đã tuân thủ luật đăng ký và hoạt động minh bạch suốt 25 năm qua.

Ngoài tờ Cambodia Daily, các cơ quan truyền thông độc lập khác - gồm Đài Á Châu Tự do và Đài Tiếng Nói Hoa Kỳ - cũng bị cáo buộc là không tuân thủ nghĩa vụ thuế.

Hun Sen và bầu cử Campuchia

Các cơ quan này và tờ Phnom Penh Post, tờ báo đến nay chưa bị cáo buộc tương tự, thường xuyên đưa tin về những vấn đề làm chính phủ Campuchia "xấu hổ", từ việc khai thác gỗ trái phép đến tham nhũng và lạm dụng nhân quyền.

Lee Morgenbesser, chuyên gia về chế độ độc tài tại Đại học Griffith, Úc, nói rằng việc tận dụng cách truy thu thuế làm cái cớ để "buộc những kẻ phản đối phải im tiếng" là "chiêu thức" được sử dụng ở Hungary, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ và Venezuela.

Chính phủ Campuchia bác bỏ những vụ việc này có yếu tố chính trị và chỉ ra rằng các nhà báo vẫn còn nhiều tự do trong quốc gia mà chính phủ cho là dân chủ này.

Ông Ou Virak, một nhà phân tích Campuchia, người đứng đầu Tổ chức Tư vấn Tương lai, nói lời kêu gọi về nhân quyền và tự do dân chủ của Hoa Kỳ ngày càng yếu ớt dần cùng với sự phát triển và ảnh hưởng của Trung Quốc tại Campuchia khiến cho Đảng Nhân dân Campuchia (CPP) bạo dạn hành động.

Bản quyền hình ảnh AFP
Image caption Giới phê bình cho luật mới về phi chính phủ sẽ cho phép chính quyền nhắm vào các tổ chức mà họ không thích

Ông nói, "Về cơ bản những gì bạn đang thấy là sự kết thúc của kỷ nguyên phương Tây ở Campuchia", ông nói thêm, trước đó, nếu các nhà hoạt động "đánh tiếng đủ lớn để thu hút sự chú ý của quốc tế", chính phủ phụ thuộc vào viện trợ sẽ phải nhượng bộ.

Deborah Krisher-Steele, phó giám đốc của tờ báo, nói cơ quan thuế không tuân theo các quy định và đã lờ đi yêu cầu về các cuộc họp làm việc chung.

Bà nói bà muốn có một cuộc kiểm toán đầy đủ nhưng nhấn mạnh rằng nếu có bất kỳ khoản thuế nào, "nó không thể nào gần" con số 6,3 triệu đô la yêu cầu.

Bà nói hành động này là để "hăm dọa và quấy rối tờ Campuchia Daily... và những người dám nói lên sự thật".

Bài báo được thành lập năm 1993 bởi cha bà, ông Bernard Krisher, cựu phóng viên Newsweek tại Nhật Bản, người thân thiết với vua Norodom Sihanouk.

Nhân viên tờ báo gồm các phóng viên địa phương và nước ngoài - và một mạng lưới cựu phóng viên hiện đang làm việc cho các cơ quan truyền thông trên toàn thế giới.

Đó là một công việc mệt mỏi và thử thách, bà nói, nhưng nhiều năm sau chiến tranh, tờ báo, cùng với Phnom Penh Post, "đã cho người Campuchia cái nhìn thực tế đầu tiên về thế giới bên ngoài và báo chí tự do là như thế nào".

Tin liên quan