Cựu đảng viên Cộng sản sắp làm Thủ tướng Czech

czech Bản quyền hình ảnh AFP
Image caption Ông Babis và các đồng sự ăn mừng chiến thắng

Ứng viên tỷ phú dân túy Andrej Babis và đảng của ông giành thắng lợi trong cuộc tổng tuyển cử tại Cộng hòa Czech.

Ông Babis, 63 tuổi, cựu đảng viên cộng sản Slovakia, người từng bị cho là cộng tác viên an ninh StB, nhưng nay có 4 tỷ đôla, là người giàu thứ nhì tại nước này.

Đảng ANO (Đúng thế) của ông nhận được gần 30% trên tổng số phiếu được kiểm - gần gấp ba lần so với đối thủ. ANO có nghị trình "chống tầng lớp cầm quyền" dù ông Babis từng làm Phó thủ tướng, Bộ trưởng trong chính phủ liên minh trước đây.

Đảng Dân chủ Công dân và đảng Cướp biển (Pirates) về nhì và ba với hơn 10% số phiếu cho mỗi đảng.

Lập 'Viện Đạo đức' và Điểm tin tức tuần

Walesa phủ nhận hợp tác với an ninh cộng sản

Số người đi bầu là gần 61%.

Ông Babis, người sắp thành thủ tướng, nói với Reuters rằng ông "mời tất cả mọi người tham gia đàm phán" nhưng không sẵn sàng "hợp tác" với đảng cực hữu chống EU và đảng Dân chủ Trực tiếp hay đảng Cộng sản.

Ông nói sẽ không đưa Czech vào khu vực đồng euro nhưng ông muốn nước ông ở lại EU. Ông cũng cho hay sẽ đề xuất thay đổi với Hội đồng Châu Âu về các vấn đề như chất lượng lương thực và "giải pháp di dân".

Ông sinh ra ở Slovakia thời Tiệp Khắc và được cho là thân Moscow.

Hồi nhỏ, là con một nhà ngoại giao Tiệp Khắc, ông đi học ở Paris và Geneva.

Các báo châu Âu gọi ông là Donald Trump của Czech vì các phát biểu chống người nhập cư, và vì ông cũng là tỷ phú.

Toà án tại Slovakia đã mở điều tra về các cáo buộc ông Babis là nhân viên an ninh thời cộng sản, điều ông bác bỏ.

Ông cũng phủ nhận các thông tin nói ông từng làm việc cho KGB.

Bản quyền hình ảnh AFP
Image caption Thủ tướng sắp mãn nhiệm Bohuslav Sobotka (phải) có mối quan hệ không êm thắm với Andrej Babis (trái)

Bị cáo buộc biển thủ

Ông cũng từng bị buộc tội biển thủ 2 triệu euro tiền trợ cấp của EU cho công ty riêng nhưng ông nói ông là nạn nhân của vụ việc có động cơ chính trị.

Một số tiếng nói trong chính trường Czech lo ngại rằng không chỉ đã làm chủ các doanh nghiệp lớn trong ngành nông nghiệp, hoá chất và thực phẩm, ông Babis còn mua luôn hai tờ báo ở Czech và một đài truyền hình, động thái giúp ông có tiếng nói trong ngành truyền thông.

Bầu cử nghị viện Cộng hòa Czech bắt đầu từ hôm 20 và kết thúc một ngày sau.

Các khẩu hiệu công kích EU và chính sách tái định cư người tỵ nạn Trung Đông ở châu Âu của đảng ANO thu hút cử tri Czech cả ở phe tả và phe hữu.

Một số báo châu Âu đặt câu hỏi nếu ông Babis làm thủ tướng, Czech có nghiêng về phía các nước Ba Lan và Hungary để hãm đà liên kết EU mà Brussels mong muốn hay là không.

Hồi 2015, ông Babis đã gặp Ngoại trưởng Áo khi đó, Sebastian Kurz, người lên làm thủ tướng tuần trước.

Ông Kurz có quan điểm giảm bớt hội nhập châu Âu và chia sẻ nghị trình của phe cực hữu Áo.

Từng ủng hộ việc Nga sáp nhập Crimea, ông Babis bị nhà báo Mỹ, bà Anne Applebaum nêu tên trong một cuốn sách về chính trị Đông Âu như một trong những chính trị gia có quan hệ chặt với quyền lợi của Nga dưới thời ông Vladimir Putin.

Khủng hoảng Ba Lan: Quốc hội bị cắt điện