Sinh viên Hong Kong bàn về Thiên An Môn

Thắp nến tưởng niệm tại Công viên Victoria, mồng Bốn tháng Sáu năm 2008
Image caption Hong Kong là nơi duy nhất tại Trung Quốc chính thức kỷ niệm sự kiện Thiên An Môn

Patra Li Yim-tung vừa mới lọt lòng khi các sinh viên Trung Quốc xuống đường đòi dân chủ ở Quảng trường Thiên An Môn tại Bắc Kinh và bị Quân Giải phóng Nhân dân đè bẹp.

Giờ cô là sinh viên báo chí ở Đại Học Hong Kong và cô gái 20 tuổi này tin rằng thế hệ của cô phải biết và quan tâm tới những sự kiện năm 1989.

''Chúng tôi thấy rằng chúng tôi không rõ những gì đã xảy ra và nhiều người khác cũng không biết và chúng tôi muốn đánh thức họ,'' cô nói.

Với tư cách phó chủ tịch Hội Khoa học Xã hội của trường, cô giúp tổ chức triển lãm ở khu giảng đường với một loạt các cuộc thảo luận về những sự kiện dẫn tới bạo lực ngày mồng Bốn tháng Sáu và hậu quả của nó.

Đối với nhiều người lớn tuổi ở Hong Kong, điều người ta vẫn biết tới là: cái chết của nhà lãnh đạo cộng sản Trung Quốc có đầu óc cải tổ Hồ Diệu Bang đã gây ra sự tưởng nhớ và ý tưởng cải cách.

Trong bối cảnh rối ren chính trị giữa lúc chủ nghĩa cộng sản sụp đổ tại nhiều nước Châu Âu, sinh viên Trung Quốc bắt đầu cắm trại ở Quảng trường Thiên An Môn.

Image caption Sinh viên đã tụ tập trên Quảng trường Thiên An Môn sau cái chết của ông Hồ Diệu Bang

Các sinh viên tuyệt thực và đòi có đối thoại với các nhà lãnh đạo cộng sản về cải cách. Một số tin rằng họ có thể thay đổi thế giới, theo một số lời thuật lại.

Nhưng đêm mồng Ba và rạng sáng ngày Bốn tháng Sáu, xe tăng đã tiến vào thành phố.

Binh lính đã giết ít nhất vài trăm thường dân không vũ trang - con số chính xác hiện còn chưa được xác định.

Trái với điều người ta hay nói, cuộc thảm sát diễn ra chủ yếu không phải ở Quảng trường Thiên An Môn mà là ở các con đường tiến vào khu này.

Cuộc biểu tình cũng không chỉ có sinh viên tham gia. Các nhóm công nhân cũng nằm trong phong trào từ lúc đầu và một số nhân chứng và nhà phân tích cho rằng cuộc trấn áp xuất phát từ nỗi sợ công nhân nổi dậy của những người cầm quyền.

Thái độ của chính quyền đối với sự kiện này cũng không làm cho mọi việc thêm sáng sủa - họ bác bỏ sự kiện từng xảy ra và giờ thì nói rằng lịch sử sẽ phán xét.

Tuy nhiên các nhà hoạt động ở Trung Quốc, Hong Kong và các nơi khác tin rằng cần phải biết rõ chuyện gì đã xảy ra và những ai bị giết.

Đồng cảm

Đấy là lý do triển lãm của Patra Li được quan tâm tại trương mà giờ đây sinh viên Trung Quốc và Hong Kong cùng học.

''Sinh viên Trung Quốc rất quan tâm và họ nhìn vào từng chi tiết, đọc từng từ một, bà Li nói.

Đối với bản thân cô, Patra, cô thấy đồng cảm với các sinh viên cách đây 20 năm.

''Họ đã cố gắng hết sức để giúp đỡ đất nước và bị đối xử không ra gì cả, một số bị bắn. Tôi thấy bực tức chính phủ vì điều này - chúng ta không được quên .

Các sinh viên ở Hong Kong quyết tâm không để sự kiện năm 89 bị lãng quên.

Hơn 90% số người tham gia bỏ phiếu trong cuộc trưng cầu ý kiến sinh viên gần đây nói chính phủ Trung Quốc phải ''minh oan'' cho phong trào dân chủ.

Sinh viên muốn Bắc Kinh đảo ngược kết luận của họ rằng phong trào khi đó là ''phản cách mạng''.

''Các sinh viên Hong Kong luôn lớn tiếng đòi hỏi chính phủ Trung Quốc phải chịu trách nhiệm,'' Vincent Fok, Chủ tịch Hội sinh viên Đại học Hong Kong.

Bất tín nhiệm

Cuộc thảo luận đã gây ra tranh cãi trong mấy tuần gần đây.

Image caption Các sinh viên của Đại học Hong Kong đang thảo luận những gì xảy ra cách đây 20 năm

Tại Đại học City University, quyết định ban đầu của hội sinh viên không tham gia vào kỷ niệm 20 năm sự kiện Thiên An Môn lên kế hoạch cho tháng Sáu đã bị chỉ trích mạnh mẽ.

Hội này nói các sự kiện năm 1989 không có liên quan tới họ lắm nhưng nay đã rút lại ý kiến và sẽ xuất bản cuốn sách nhỏ về các cuộc biểu tình Thiên An Môn.

Còn tại Đại học Hong Kong, Hội trưởng sinh viên Ayo Chan Yi-ngok đã gây sốc cho các bạn họ khi nói rằng các sự kiện năm 1989 đáng ra đã có thể được giải quyết hòa bình nếu các sinh viên không có hành động vô lối.

Ngay lập tức anh bị chỉ trích mạnh mẽ. Các sinh viên nói anh đã lên tiếng ''vì những kẻ sát nhân''.

Sinh viên Christina Chan của Đại học Hong Kong, người quấn cờ Tây Tạng vào người khi Đuốc Thế Vận Hội Trung Quốc đi qua Hong Hong hồi tháng Năm năm ngoái đã có những hành động để hạ bệ Ayo Chan Yi-ngok.

Vai trò của Hong Kong

Sự tích cực của các nhà hoạt động đã làm người ta ngạc nhiên vì thực tế là các trường học ở Hong Kong không dạy lịch sử hiện đại Trung Quốc.

Image caption Cảnh sát Trung Quốc thường xuyên đi tuần ở Quảng Trường Thiên An Môn

Các bậc phụ huynh bỏ sang Hong Kong vì lý do chính trị hay kinh tế đều không muốn nhắc lại quá khứ.

Nhưng lịch sử riêng của Hong Kong với tư cách là thuộc địa Anh với truyền thống tự do mà Trung Quốc lục địa không có được đã khiến nó có chỗ đặc biệt trong thảo luận.

Andrew To, giờ là phó chủ tịch Liên hiệp Dân chủ Xã hội, một đảng chính trị ủng hộ dân chủ mạnh mẽ ở Hong Kong, là người đứng đầu Liên hiệp Sinh viên Hong Kong hồi năm 1989.

Anh tới Thiên An Môn để bày tỏ tình đoàn kết với phong trào, tổ chức các cuộc tuyệt thực để tỏ sự cảm thông tại Hong Hong và từ đó tới nay là thành viên của Hội Ủng hộ Các Phong trào Yêu nước Trung Quốc.

Hội có trụ sở ở Hong Kong này hàng năm tổ chức kỷ niệm sự kiện Thiên An Môn.

''Đây là lần đầu tiên người Hong Kong quan tâm tới tương lai của Trung Quốc và của dân chủ ở Trung Quốc. Họ biết Trung Quốc hôm nay sẽ là tương lai của Hong Kong,'' anh nói.

Tin liên quan

Kết nối Internet liên quan

BBC không chịu trách nhiệm nội dung các trang bên ngoài