Số phận người Hmong thời hậu chiến

Image caption Người Hmong ở trại Huay Nam Khao, Thailand (ảnh chụp năm 2007)

Số phận của khoảng 5000 người Hmong, từng dính líu đến chiến tranh Việt Nam và nay xin tị nạn ở Thái Lan, lại được chú ý.

Tổ chức Bác sĩ Không Biên giới (MSF) loan báo hôm thứ Tư rằng họ sẽ rút khỏi sứ mạng giúp đỡ với lý do sức ép và đe dọa của quân đội Thái.

Có các lực lượng Hmong chiến đấu bên cạnh người Mỹ giai đoạn chiến tranh Đông Dương và sau đó tiếp tục chống chính phủ cộng sản Lào sau 1975.

MSF nói hàng trăm người đã bị giới chức Thái bắt quay về Lào và như thế gần như chắc chắn bị xử án.

MSF thừa nhận đây là một quyết định khó khăn cho họ, vì họ là tổ chức quốc tế duy nhất được phép hoạt động tại trại ở miền bắc Thái Lan.

Ở trại này hiện còn khoảng 5000 người Hmong trốn khỏi Lào bốn năm trước.

Nhưng Gilles Isard, lãnh đạo của MSF tại Thái Lan, nói với BBC rằng hạn chế gia tăng của quân đội Thái đã buộc họ phải thoái lui.

"Quân đội Thái ngày càng dùng biện pháp cưỡng bách để buộc người ta trở về Lào. Họ cũng ép cả MSF."

"Ví dụ họ đã cố đòi MSF ngừng cung cấp lương thực cho người dân," ông nói với BBC.

Nhà nước bí mật

Người Hmong đã tham gia cuộc nổi dậy âm ỉ chống lại chính phủ cộng sản Lào từ sau 1975, với nhiều người thuộc các đơn vị từng được CIA tuyển mộ.

Ngoại trưởng Thái Kasit Piromya cho rằng chẳng cần có sự theo dõi quốc tế.

"Nếu có vấn đề, chúng tôi cần xem lại quy trình của mình trước hết, và quốc tế có thể tham gia tư vấn."

Theo phóng viên BBC Jonathan Head, chính phủ Thái Lan nói họ sẽ bảo đảm cho những người Hmong bị đưa về Lào được đối xử tốt, nhưng ở một quốc gia độc đoán bí mật như Lào, không rõ lời hứa đó được bảo đảm ra sao.

Image caption Người Hmong phản đối vụ xử Tướng Vàng Pao hôm 11.5 ở Sacramento, California

Vận động ở Mỹ

Những người Hmong ở Mỹ đang thúc giục Washington có viện trợ khẩn cấp cho số người Hmong mắc kẹt ở Thái Lan.

Tổ chức Cựu chiến binh Lào của Hoa Kỳ, đại diện cho người Hmong và các sắc tộc Lào ủng hộ Mỹ, đã tìm sự ủng hộ ở Quốc hội.

Đại tá Wangyee Vang, đứng đầu tổ chức này, được AFP dẫn lời: "Chúng tôi không muốn họ phải quay về Lào để rồi bị chính phủ hiện tại làm thịt".

Đầu năm nay, bốn Thượng nghị sĩ Mỹ viết thư cho Ngoại trưởng Hillary Clinton kêu gọi bà quan tâm đến khu trại.

Hoa Kỳ và Lào phục hồi quan hệ thương mại bình thường năm 2004.

Nhân vật nổi tiếng nhất trong cuộc chiến đấu chống lực lượng Pathet Lào cộng sản ở rừng núi Đông Dương, Tướng Vàng Pao đã sang Mỹ năm 1975.

Sinh tại Xiêng Khoảng, ông Vàng Pao đã từng tham gia du kích chống Nhật rồi vào quân đội Hoàng Gia Lào năm 1964 và là người Hmong đầu tiên ở Lào được phong tướng.

Năm 2001 ông tuyên bố từ bỏ đấu tranh vũ lực ra cho ra một tuyên ngôn Hòa bình.

Nhưng tháng Sáu 2007, ông này bị chính phủ Mỹ bắt giữ với cáo buộc tìm cách mua vũ khí trong âm mưu lật đổ chính phủ tại nước Lào cộng sản.

Đầu tháng Năm năm nay, quan tòa từ chối yêu cầu bãi bỏ vụ xử của luật sự biện hộ.

Tướng Vàng Pao cùng 10 người khác sẽ trở lại tòa trong phiên xử dự kiến diễn ra trong tháng Mười.