Obama quan ngại về bạo lực tại Iran

Biểu tình sau bầu cử tại Tehran
Image caption Kết quả bầu cử đang gây tranh cãi

Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama nói ông "quan ngại sâu sắc" về tình trạng bạo lực theo sau cuộc bầu cử gây tranh cãi tại Iran.

Ông Obama kêu gọi lãnh đạo nước này tôn trọng tự do ngôn luận và tiến trình dân chủ, đồng thời nói ông sẽ tiếp tục theo đuổi đối thoại với Tehran.

Trong lúc đó hàng trăm ngàn người mặc lệnh cấm của chính phủ đã xuốn đường tham gia cuộc biểu tình của phe đối lập tại thủ đô Iran.

Ít nhất một người thiệt mạng khi xảy ra bắn súng vào đoàn biểu tình.

Trong tuyên bố đầu tiên về tình hình Iran, ông Obama nói: "Tôi quan ngại sâu sắc về tình trạng bạo lực mà tôi theo dõi trên truyền hình".

"Tôi nghĩ rằng tiến trình dân chủ, tự do ngôn luận, quyền bất đồng ý kiến một cách hòa bình của người dân, tất cả những điều đó là giá trị toàn cầu và cần được tôn trọng."

Tuy nhiên phóng viên BBC Jonathan Beale tại Washington nói rằng ông tổng thống cố gắng tránh nói bất cứ điều gì có liên quan tới cáo buộc gian lận trong bầu cử.

Ông Obama nói: "Chúng tôi tôn trọng chủ quyền của Iran và muốn tránh trở thành vấn đề bên trong nước Iran".

'Động đất chính trị'

Hôm thứ Hai, hàng trăm ngàn người đã tuần hành trên đường phố Tehran để phản đối việc tổng thống Mahmoud Ahmadinejad tái đắc cử.

Hội đồng Giám hộ với đa số thành viên bảo thủ tại Iran đang cân nhắc đơn khiếu nại của các ứng cử viên tổng thống Mir Hossein Mousavi và Mohsen Rezai, trong đó có cáo buộc là đã có gian lận.

Phóng viên BBC Jon Leyne tại Tehran nói cuộc biểu tình này thuộc loại lớn nhất tại nước cộng hòa Hồi giáo Iran trong 30 năm nay và mô tả đây là một "trận động đất về chính trị".

Chính phủ đã ra lệnh cấm biểu tình sau hai ngày liên tục có bạo lực, và bộ Nội vụ cảnh báo rằng "bất kỳ việc phá hoại an ninh nào đều sẽ bị xử lý theo đúng pháp luật".

Image caption Tổng thống Obama kêu gọi tôn trọng quyền bất đồng ý kiến một cách hòa bình

Tuy nhiên phóng viên của chúng tôi nói rằng cảnh sát chống bạo động đã đứng theo dõi cuộc biểu tình và không có hành động can thiệp.

Tình trạng bạo lực bắt đầu nổ ra khoảng 2045 tối giờ địa phương (1615 GMT), khi người biểu tình bắt đầu đổ từ Quảng trường Azadi (Tự do) ở Tehran đi các ngả.

Một phóng viên ảnh Iran nói với hãng thông tấn AFP rằng vụ nổ súng xảy ra bên ngoài trụ sở của dân quân Basij, vốn vừa bị đốt cháy. Người tử nạn bị bắn vào đầu.

'Ăn mặc dân sự'

Các bức ảnh chụp tại hiện trường cho thấy một số người ăn vận dân sự nhưng đội mũ bảo hiểm đang giơ súng vào đám đông.

Một số nguồn tin thì nói với BBC rằng sáu người đã thiệt mạng.

Cảnh sát đi tuần tại các phố chính trong thành phố tối hôm thứ Hai, trong khi người dân ít ra đường.

Trước đó, người biểu tình tụ tập tại Quảng trường Enghelab (Cách mạng), hò hét các khẩu hiệu ủng hộ ông Mousavi.

Ông Mousavi cũng đã tới nơi và nói chuyện với đoàn biểu tình từ nóc xe hơi của ông.

Có tin ủng hộ viên của ông cũng đã đụng độ với cảnh sát tại thành phố cổ Esfahan và thành phố Mashhad.

Cảnh sát tại Shiraz, miền Tây Nam Iran, đã phải bắn chỉ thiên để giải tán biểu tình.

Ông Mousavi nói một cuộc biểu tình khác cũng sẽ diễn ra trong ngày thứ Ba tại phía Bắc Tehran.

Hội đồng Giám hộ gồm 12 thành viên sẽ gặp hai ông Mousavi và Rezai vào thứ Ba để nghe khiếu nại của họ.

Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei, người tuyên bố thông qua kết quả bầu cử, đã yêu cầu Hội đồng này "cân nhắc kỹ" các khiếu nại.

Tuy nhiên phóng viên của chúng tôi nhận xét rằng lãnh đạo Iran đang ở trong tình thế tiến thoái lưỡng nan.

Ayatollah Khamenei đã trực tiếp ủng hộ kết quả bầu cử và Tổng thống Ahmadinejad, và vô hình chung đã ảnh hưởng tới các nền tảng của nước cộng hòa Hồi giáo này.

Tin liên quan