Số phận của Thái Lan

Hội nghị Ngoại trưởng Asean tại Phuket đã hoàn tất và không có sự cố
Image caption Hội nghị Ngoại trưởng Asean tại Phuket đã hoàn tất và không có sự cố.

Tìm mọi cách tổ chức Hội nghị Ngoại trưởng Asean cho thật tốt, cho dù Luật Nội an và nhiềungàn quân lính làm mất đi vẻ hiền hòa vốn có tại Phuket, Thái Lan đang tìm cách gỡ lại uy tín và danh dự.

Ban lãnh đạo Thái hiểu rằng đây là cơ hội cuối cùng để họ thuyết phục bạn bè quốc tế về khả năng điều hành và cai trị đất nước.

Ba năm qua kể từ cuộc đảo chính lật đổ cựu thủ tướng Thaksin Shinawatra, Thái Lan rơi vào tình trạng chia rẽ trầm trọng. Lằn ranh giàu, nghèo, thành thị, nông thôn chạy theo mâu thuẫn giữa đỏ và vàng. Phe áo đỏ thân với cựu thủ tướng Thaksin, chủ yếu tập trung ở vùng thôn quê Đông Bắc. Trong khi nhóm áo vàng, gồm trí thức, tiểu thương, công chức, hậu thuẫn đảng Dân Chủ của đương thủ tướng Abhisit Vejjajiva, sống ở thành thị.

Người Thái gọi chuyện họ gắn kết với Asean là số phận. Thái Lan là nước góp phần khai sinh tổ chức Asean. (Báo chí Thái kể lại ‘ý tưởng’ Asean ‘ra đời’ ở Bangkok năm 1967, ban đầu chỉ là nhóm năm ngoại trưởng ngồi ‘nhâm nhi’ chuyện thế sự trong vùng). Trong vai chủ tịch luân phiên của khối hơn một năm qua, Thái Lan đã góp một phần công sức trong việc trao cho tổ chức này một hướng phát triển mới, qua việc thông qua Hiến chương Asean. Văn kiện này báo hiệu ngày tổ chức Asean hoạt động theo luật, có thêm nhất thể hóa trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, và đề cao ý thức tôn trọng nhân quyền, đang tới gần.

Cũng dưới vai điều hành của Thái Lan, ngoại trưởng các nước Asean vừa thông qua Điều khoản tham chiếu cho Ủy hội Nhân quyền của khối. Thái Lan hy vọng cuộc họp thượng đỉnh tháng Mười, cũng tại Phuket, lãnh đạo của 10 nước Asean sẽ chính thức loan báo việc hình thành Ủy hội Liên chính phủ về Nhân quyền Asean. Trước ý kiến chỉ trích cơ quan này không đủ ‘nanh vuốt’ để ‘trị’ các vụ vi phạm trầm trọng, lãnh đạo Thái Lan cho rằng trước tiên cần phải có một Ủy hội Nhân quyền đi vào hoạt động sớm. Sau đó sẽ cải thiện cách làm việc của nó. Trong dư luận Thái Lan, nước chủ nhà đã khá tích cực trong việc thúc đẩy nhân quyền của khối Asean.

Thái Lan cũng là nơi quan chức ngoại giao Mỹ dự lại cuộc họp ngoại trưởng Asean, sau nhiều năm vắng mặt. Từ nay Hoa Kỳ sẽ tham gia cơ chế đối thoại an ninh vùng, gọi tắt là ARF. Chi tiết thu hút quan tâm của dư luận hơn cả là ngoại trưởng Mỹ, Hilary Clinton ký Hiệp ước Hợp tác và Thân thiện với Asean, báo hiệu Mỹ quay trở lại Á châu, tìm kiếm quan hệ đối tác để giải quyết các thách thức mới về an ninh, từ nguy cơ hạt nhân ở Bắc Hàn cho đến thay đổi khí hậu toàn cầu.

Bên lề Hội nghị Asean, ngoại trưởng Mỹ gặp bộ tứ ViệtNam, Thái Lan, Lào và Campuchia để bàn về dự án phát triển châu thổ sông Mekong. Mỹ muốn giúp bốn nước thực hiện một số dự án cộng đồng mang tính xuyên biên giới. Đây là chỉ dấu cho thấy Mỹ đang quan tâm trở lại tiểu vùng Mekong, qua một vài dự án phát triển, họ hy vọng thúc đẩy hoạt động ngoại giao nhân dân.

Nếu các cuộc phản đối khi hòa bình, lúc bạo lực từ nhóm áo vàng đến áo đỏ đã gây gián đoạn phần nào cơ cấu họp thượng đỉnh của khối Asean, niềm tin và sự năng động của người Thái đã đưa nhóm nước Đông Nam Á này đến vị thế mới trong bàn cờ an ninh chính trị Á châu, nơi Asean và nhóm cường quốc đang có vẻ gần nhau hơn bao giờ hết.