Mật vụ cộng sản Ba Lan quá trớn?

Aleksander Kwasniewski
Image caption Ông Kwasniewski lên làm bộ trưởng thời cộng sản Ba Lan khi mới 31 tuổi

An ninh thời cộng sản ở Ba Lan theo dõi cả nhân vật cao cấp của chính quyền mà sau này làm Tổng thống thời dân chủ, ông Aleksander Kwasniewski.

Truyền thông Ba Lan hôm 05/08 chạy tin nóng về vụ nhật báo Dziennik phát giác ra tập hồ sơ của Cục An ninh SB từng theo dõi ông Kwasniewski và vợ khi ông làm bộ trưởng trước thời chuyển đổi chế độ năm 1989.

Có vẻ như một nhóm nào trong phe bảo thủ thuộc ngành an ninh đã vi phạm nguyên tắc của chính chế độ cộng sản là không thu thập hồ sơ và theo dõi các nhân vật cao cấp nhất.

Theo tướng Wojciech Jaruzelski được Đài Phát thanh Ba Lan trích lời thì ông bị 'choáng' khi nghe tin này, dù câu chuyện xảy ra 20 năm về trước.

Tướng Jaruzelski, cựu lãnh đạo tối cao của đảng cộng sản và quân đội Ba Lan tin rằng có những kẻ thuộc phe cứng rắn đã theo dõi cả người ông coi là cánh tay phải. Ông Jaruzelski nói ông đã từng cử ông Kwasniewski sang trao đổi chuyện Ba Lan với lãnh đạo Liên Xô hồi đó, ông Michail Gorbachev.

Tướng công an Czeslaw Kiszczak, người phụ trách ngành an ninh Ba Lan trước 1989 nhưng nay đã nghỉ hưu cũng nói với truyền thông bây giờ rằng ông chưa bao giờ nhìn thấy báo cáo gì về chuyện theo dõi cả gia đình ông Kwasniewski.

Nhưng truyền thông Ba Lan trích dẫn các sử gia nói ông Kiszczak phải biết về việc này. Báo Dziennik viết rằng ông Kiszczak đề nghị người ta hỏi Cục III trong Bộ Nội vụ nơi tìm ra hồ sơ về ông Kwasniewski.

Nhưng theo tờ báo, vấn đề là ở chỗ tướng Krzysztof Majchrowski người phụ cách cục này đã tự tử năm 2000.

Theo dõi chính lãnh đạo

Image caption Tướng Jaruzelski từng rất tin tưởng ông Kwasniewski

Báo chí Ba Lan viết vụ việc là bằng chứng cơ quan mật vụ Ba Lan thời cộng sản "không từ một ai", kể cả những người trong bộ máy lãnh đạo của đảng.

Bộ hồ sơ dày hàng trăm trang về ông Kwasniewski có cả mọi chi tiết về việc làm ăn của vợ ông, bà Jolanta Kwasniewska và thậm chí gốc tích nhà ông như nhân thân của ông bố.

Tài liệu cho thấy Cục An ninh SB cố tìm hiểu xem bố ông Kwasniewski có phải người Do Thái hay không.

Theo bình luận của báo chí Ba Lan hôm qua 05/08, có những nhân vật trong ngành an ninh muốn tìm cách thu thập thông tin 'bôi xấu' ông Kwasniewski để gây sức ép khi cần.

Thậm chí, họ tính cả chuyện sau khi chuyển sang thể chế dân chủ, nếu ông đóng một vai trò gì đó mà không chịu làm theo ý họ thì sẽ có tài liệu hạ uy tín.

Từ năm 1985, ông Kwasniewski trở thành bộ trưởng trẻ nhất của chính phủ cộng sản khi mới 31 tuổi và đại diện cho xu hướng cải tổ. Ông tham gia quá trình giải tán đảng cộng sản và lập ra Liên minh Cánh tả Dân chủ.

Trúng cử năm 1995 ông làm Tổng thống nước Ba Lan thời dân chủ trong hai nhiệm kỳ liền và đưa Ba Lan gia nhập khối Nato.

Trong quá trình "thanh lọc", ông được tòa án Ba Lan xác nhận chưa bao giờ làm cộng tác viên cho mật vụ thời cộng sản.

Kinh nghiệm của một số nước Đông Âu cho thấy việc lãnh đạo kiểm soát nhiều hoạt động của cơ quan mật vụ chính họ lập ra thời cộng sản không dễ.

Có trường hợp các quan chức ngành an ninh, tình báo tổ chức theo dõi chính cấp trên vì mục tiêu cá nhân hoặc phe nhóm. Ở một số nước cũng có chuyện quan chức an ninh sẵn sàng hợp tác với kẻ thù cũ thuộc phe Nato một khi họ thấy tình hình chính trị đổi chiều.

Tin liên quan