Đời sống ở một công xã từ thời Mao

Trong lúc Trung Quốc chuẩn bị ăn mừng ngày Quốc Khánh lần thứ 60, phái viên BBC Michael Bristow mời quý vị cùng tham quan một trong các công xã hiếm hoi còn lại, tức là đơn vị xã hội của chế độ cộng sản lúc ban đầu.

Trong ngôi làng Nam Nhai ở mạn bắc Trung Quốc, công nhân bắt đầu ngày làm việc bằng bài ca suy tôn cựu lãnh đạo nước Mao Trạch Đông.

Hơn ba thập niên từ ngày qua đời, Chủ Tịch Mao vẫn được tưởng nhớ một cách ưu ái khắp nước, nhưng còn tại Nam Nhai, ông còn có một tầm ý nghĩa đặc biệt.

Ngôi làng này là một trong số rất ít các công xã còn lại, nơi mà công nhân vẫn tuân thủ nhiều nguyên tắc do họ Mao đề xuất.

Phần lớn các công xã đã bị giải tán nhiều năm trước trong lúc giới lãnh đạo Trung Quốc bắt đầu chuyển nền kinh tế chỉ huy sang một nền kinh tế theo định hướng thị trường.

Nhưng công xã Nam Nhai vẫn lớn mạnh và cung ứng cho người dân các nhu yếu phẩm cần thiết, do đó, rất ít người muốn công xã tan rã.

Thảm họa kinh tế

Image caption Bà Hồ rất hài lòng với đời sống trong công xã

Bà Hồ Tân Hợp, 34 tuổi có một con, là một trong số khoảng bốn ngàn cư dân có hộ khẩu thường trú tại công xã này.

Bà nói: "Tôi cảm thấy rất thoải mái và an toàn tại Nam Nhai. Tôi rất hài lòng về công ăn việc làm và về đời sống nói chung tại đây."

Đảng Cộng Sản Trung Quốc nhất mực nói rằng tương lai của đất nước rất xán lạn trong lúc chuẩn bị làm lễ mừng ngày họ lên cầm quyền cách đây 60 năm.

Nhưng sự hiện diện của công xã này là một sự nhắc nhở rằng một số người vẫn nghĩ rằng "cái cũ vẫn tốt hơn cái mới".

Nam Nhai nằm ở vùng sâu vùng xa trong tỉnh Hà Nam.

Dân làng vừa thu hoạch xong mùa ngô và đem ra phơi trên các con lộ hoặc tại bất cứ khoảng trống nào mà họ tìm được chung quanh làng Nam Nhai.

Công xã này có một số nhà máy chế biến thực phẩm nhỏ sản xuất ra bia, tương ớt và mì sợi.

Một số thương hiệu mì sợi của công xã này thậm chí được xuất khẩu sang Úc Đại Lợi, Hoa Kỳ và Canada.

Làm chủ tập thể

Nhưng cũng có một số điều nhắc nhở rằng lối làm ăn theo tư bản chủ nghĩa không phải là mục tiêu chính.

Image caption Hình ảnh các lãnh tụ cộng sản thắp sáng quảng trường chính của công xã

Một bức tượng của Mao Trạch Đông đứng sừng sững giữa quảng trường chính của làng, bên cạnh đó, là các tấm chân dung khổng lồ của các nhà cách mạng công sản như là Lenin và Stalin.

Nam Nhai là một ngôi làng ngăn nấp trật tự, trông rất mát mắt với các con đường sạch sẽ vô cùng.

Công xã được thành lập vào cuối thập niên 1950 khi Chủ Tịch Mao buộc dân chúng thôn quê phải sống theo cung cách cộng sản.

Dân làng phải đưa vào tập thể đất đai, gia súc, vật dụng và nhân tài vật lực.

Trong những năm đầu, công xã là một thảm họa kinh tế, làm cho hàng triệu người chết vì đói từ năm 1958-61.

Rốt cuộc công xã bị bãi bỏ trong những năm đầu của thập niên 1980 vì dân làng bắt đầu canh tác trên ruộng đất của chính họ.

Nhưng một số ít công xã vẫn còn tồn tại với thời gian như Nam Nhai.

Vương Hồng Bân, bí thư đảng bộ của làng, nói rằng chính dân chúng không muốn giải tán công xã.

Ông nói: "Họ chọn giải pháp làm chủ tập thể. Và nếu dân chúng muốn, thì chúng tôi - tức là đảng - có trách nhiệm thực thi chế độ này theo nguyện vọng của người dân."

Vật lộn với lương bổng

Tại Nam Nhai, công nhân vẫn tiếp tục làm việc với đồng lương rất thấp, nhưng ngược lại họ được cung ứng các hiện vật khác.

Bà Hồ, hiện làm tại khâu kiểm tra chất lượng của nhà máy tương ớt nói: "Tôi kiếm được khoảng 400 đồng một tháng (59 đôla) nhưng được hưởng các khoản phúc lợi xã hội rất tốt."

"Tôi được chăm sóc sức khỏe miễn phí, vả lại, nhà ở và thậm chí ga, điện nước cũng miễn phí."

Con trai của bà, Vương Hạo Nguyên, năm nay chín tuổi, được đi học miễn phí tại ngôi trường của công xã, và khi lớn lên được đi học đại học hoàn toàn được công xã đài thọ.

Chính các khoản an toàn này đã làm cho đời sống tại công xã Nam Nhai trở nên hấp dẫn.

Khi Trung Quốc thực hiện đổi mới kinh tế hồi năm 1978, nhiều trong số các khoản phúc lợi này của người dân thôn quê, đã biến mất.

Nhưng ngược lại, họ được bán mùa màn và thu về lợi nhuận cho chính bản thân, nhưng một số vẫn còn rất chật vật khi phải trả học phí cho con cái hoặc thuốc men khi họ lâm bệnh.

Hàng chục triệu nông dân đã quyết định rời bỏ làng mạc vì không đủ sống để đi tìm việc làm tại các thành phố lớn.

Tương lai bấp bênh

Dân làng sống gần đó tỏ vẻ trầm trồ người dân sống bên trong công xã Nam Nhai.

Image caption Công xã Nam Nhai có khách sạn theo kiểu nhà khách quân đội

Bà Lưu, dân trong công xã nói: "Đời sống tại Nam Nhai rất tốt, mọi thứ được chính quyền cung cấp. Mặc dù, lương thấp nhưng người dân không phải lo lắng những thứ khác.”

"Làng tôi không có cung cấp cho tôi nhiều khoản phúc lợi đâu, và nói thật, làm rẩy không sống được."

Nam Nhai không phải thiếu người chỉ trích, một số nói rằng công xã này không có đặc sệt cộng sản nhưng đã tuyên bố.

Họ nói rằng công xã này hiện đang thiếu nợ và không có đối xử tốt với công nhân từ xa đến như là công nhân có hộ khẩu thường trú.

Họ cũng vạch ra rằng ban lãnh đạo công xã đang cố đem cái "mác" cộng sản ra để dụ dỗ du khách đến tham quan.

Cũng có một khách sạn đặc biệt cho du khách nơi nhân viên khách sạn mặc quân phục, để phô trương thành tích cách mạng của công xã.

Nhưng trong lúc công xã có thể có nhiều sơ hở, nhưng người dân địa phương cho biết họ chân thành tin tưởng vào mục tiêu của công xã đã đề ra.

Vào lúc hố cách biệt giữa người giàu và người nghèo càng lúc càng lớn dần tại Trung Quốc và đời sống đối với nhiều người bấp bênh hơn bao giờ hết, công xã Nam Nhai đã cống hiến cho người dân sự an toàn của một thời đã qua.

Tin liên quan