Thái Lan lo lắng cho tương lai

Image caption <i>Hàng ngày có hàng ngàn người đến bệnh viện Siriraj để cầu nguyện cho nhà Vua</i>

Lễ sinh nhật của Quốc vương Thái Lan, Bhumibol Adulyadej, năm nay chìm trong không khí yên lặng do nhà vua vẫn phải lưu lại trong bệnh viện để điều trị bệnh viêm phổi.

Thay vì được nghe bài phát biểu hàng năm và ngắm nhìn đức Vua, người dân Thái Lan thấp thỏm với tâm trạng lo lắng cho sức khỏe của Ngài, cũng như của cả đất nước.

Hơn 1,2 triệu người đã đến bệnh viện Siriraj (Bangkok) nơi nhà vua đang điều trị tại đây trong suốt hơn 2 tháng rưỡi qua.

Các nhà sư, học sinh, người lao động và dân thường từ nhiều nơi trên cả nước đã đem hoa và viết những tấm thiệp gửi tới nhà Vua lời chúc tốt đẹp nhất.

"Tôi đang viết lời ước nguyện của mình - hy vọng đức Vua sẽ sớm bình phục và có thể trở lại hoàng cung", một người phụ nữ, đang viết những lời chúc tốt lành lên một trong nhiều cuốn sách có hình ảnh hoàng gia, cho biết.

Một người khác thổn thức: "Nhà Vua không khỏe nên chúng tôi đến đây để cầu chúc cho Người. Tôi cầu nguyện cho ông vào mỗi buổi sáng để mong ông sớm bình phục. Tất cả người dân Thái Lan đều rất yêu quý ông".

Đoàn kết và chia rẽ

Sức khỏe của nhà Vua và một cuộc khủng hoảng chính trị vốn đang chia rẽ vương quốc này khiến nhiều người không khỏi lo lắng về tình trạng bất ổn định và khủng hoảng ngày càng trở nên sâu sắc.

Quốc vương Bhumibol Adulyadej đã và đang đóng vai trò của người tạo dựng nên sự đoàn kết thống nhất của đất nước này trong nhiều thập kỷ qua và được xem là có những tác động kịp thời, tích cực mỗi khi xảy ra khủng hoảng chính trị ở trong nước.

"Ông sinh ra ở nước Mỹ, lớn lên tại châu Âu - Thụy Sĩ - và bất ngờ trở thành Quốc vương khi người anh trai qua đời vào năm 1946", Paul Handley, người đã viết một cuốn sách (bị cấm lưu hành tại Thái Lan ) về vị Vua này, nhớ lại.

Nếu chúng ta nhắc lại ở đây những gì có trong cuốn sách, hoặc những gì ông đã nói với tôi trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại, tôi có thể bị truy tố bởi tội khi quân hay xúc phạm đến nền quân chủ, bị điều tra và có thể bị tống vào tù ở Thái Lan.

Và nếu Paul Handley đặt chân đến đất Thái, ông cũng có thể bị bắt giữ vì đã viết một cuốn sách được xem là có tính phê phán và đồn đoán về tương lai.

"Đối với công luận, tôi nghĩ, có rất nhiều điều khó hiểu ở đây. Dù chúng ta có một người là Hoàng Thái tử, không ai trong hoàng gia nói rằng điều đó đã được thu xếp, bởi vì đơn giản là không thực sự muốn nói về điều (không tránh hỏi xảy ra) đó", ông Handley nói.

"Họ cũng biết về Hoàng Thái tử bởi tiếng tăm của ông ấy", ông nói. Nhưng đó là tiếng tăm mà mọi người không thể thoải mái bàn tán tới.

Image caption <i>Hoàng Thái tử Vajiralo và thân mẫu, Hoàng hậu Sirikit</i>

Thầm thì

Các trang web châm biếm đã mai mỉa về một vấn đề chết người - một người có thể bị truy tố hoặc thậm chí bị tống giam chỉ vì nói về điều cuối cùng cũng sẽ đến với nhà Vua.

Người Thái hay người nước ngoài đều giống nhau vì cùng phải hạ giọng mỗi lúc nói về Hoàng gia bởi tội khi quân.

Luật này được xây dựng để bảo vệ đức Vua và Hoàng gia khỏi những lời nói xấu và phỉ báng bởi Hoàng gia Thái Lan không được bảo vệ tại tòa theo cách thông thường.

"Việc áp dụng và thực thi trong đời sống những điều khoản của luật này là đại diện tiêu biểu cho mối đe dọa tới tự do báo chí ở Thái Lan", Shawn Crispin, từng có thời gian làm phóng viên tại Bangkok trong hơn một thập kỷ và là đại diện cho Ủy ban bảo vệ nhà báo ở Đông Nam Á, nói.

"Hồi đầu năm nay, Bộ Thông tin Thái Lan thông báo đã đóng cửa ít nhất 2.000 trang web vì phạm luật khi quân, trong đó có những điều khoản thuộc loại hà khắc nhất trên thế giới.

"Những án tù từ 3-15 năm vì phạm vào luật nổi tiếng này, và thực tế là bất kỳ người Thái nào cũng có thể kiện một người Thái hay công dân nước ngoài khác (liên quan tới các điều, khoản của luật), cho thấy không có những hướng dẫn rõ ràng về cách áp dụng luật trong cuộc sống. Và điều đó có thể ảnh hưởng tới Hiến pháp mà luật khi quân cũng phải bảo vệ".

Vẫn còn một số trang web đang hoạt động, trong số đó có Same Sky với một phòng chat chuyên dành cho việc thảo luận về nền chính trị và những chủ đề về Hoàng gia Thái Lan.

Họ đăng lên những câu hỏi liên quan tới luật khi quân, cùng với đó là một số lời chỉ trích về nền quân chủ, nhưng nếu dịch sang tiếng Thái hay công bố chúng có thể khiến tôi phải vào tù.

"Trang web là công khai, nhưng bởi tính riêng tư của mỗi người sử dụng được bảo vệ bởi tên ảo, những chủ đề được che giấu bấy lâu nay đang ngày càng bị phơi bày nhiều hơn", Thanapol Eawsakul, người quản trị một trang web và tạp chí chính trị có cùng tên, cho biết.

"Chúng tôi không thể nói mọi thứ trên Same Sky đều là sự thật, nhưng ít nhất chúng tôi cũng tin rằng cần phải có một không gian - nơi người ta có thể thảo luận và chia sẻ ý kiến của mình".

Lo sợ cho tương lai

Không thể phủ nhận thực tế là có rất nhiều người thực sự yêu quý Quốc vương Bhumibol Adulyadej.

Chân dung của ông được trưng bày ở rất nhiều địa điểm công cộng, quốc ca được tấu hai lần mỗi ngày trên toàn quốc và mọi người đều đứng trang nghiêm mỗi khi bài hát ca ngợi đức Vua được phát lên trong các rạp chiếu phim, trước khi vào phim.

Image caption <i>Hình ảnh nhà Vua được trưng bày khắp nơi</i>

Chotisak Onsoong, 28 tuổi, xem bản thân mình như một nhà hoạt động nhân quyền và trong 5 năm qua đã không đứng lên khi bài hát ca ngợi Vua cất lên.

Trong một lần như vậy ở rạp chiếu phim, một người khác hướng về anh và cất tiếng phản đối.

"Anh ta nói với tôi là phải đứng lên và khi bài hát kết thúc anh ta đi tới chỗ nhân viên rạp chiếu phim và nói với họ rằng trục xuất tôi ra khỏi rạp, nhưng họ đã không làm thế", Chotisak nói.

"Sau đó, anh ta bắt đầu ném các chai nước và gói bánh kẹo về phía tôi. Mọi người trong rạp cũng làm tương tự với tôi, bởi vậy tôi ra ngoài và trình báo cảnh sát".

Hai người cùng đến đồn cảnh sát, nhưng Chotisak mới là người bị phạt - vì tội xúc phạm nhà Vua.

"Đó là quyền của tôi, đứng lên hay ngồi yên. Đó là cơ thể của tôi và tôi có quyền làm bất kỳ điều gì với cơ thể ấy. Một rạp chiếu là nơi để nghỉ ngơi, thư giãn, không phải là nơi để thể hiện thái độ chính trị", anh nói.

Đã có những ý kiến phản đối rằng bộ luật bảo vệ các thành viên của Hoàng gia đang được các phe phái chính trị lợi dụng, bởi luật hiện tại cho phép bất kỳ công dân Thái nào cũng có quyền đến đồn cảnh sát và khiếu nại người khác, công dân Thái hay người nước ngoài, ở Thái Lan.

Một khi lời khiếu nại được ghi thành văn bản, cảnh sát có nhiệm vụ phải điều tra.

Thái Lan là một nước chia rẽ sâu sắc và bất ổn định, còn có nỗi lo sợ về một tương lai không có nhân vật lãnh đạo khả kính nào, và cả nỗi sợ những gì người ta có thể công khai phê phán những thành viên nhất định trong Hoàng gia.