Obama giục Copenhagen đạt thỏa thuận

Image caption <i>Thứ trưởng He Yafei nói Trung Quốc sẵn sàng hợp tác nếu giữ được sự toàn vẹn lãnh thổ.</i>

Tổng thống Mỹ Barack Obama đã có mặt tại thủ đô Đan Mạch kêu gọi các nước đoàn kết lại, nhưng dường như hy vọng đang bớt dần rằng sẽ có một thỏa thuận chi tiết được ký.

Sự có mặt của Tổng thống Barack Obama là nhằm tạo lực đẩy giờ chót cho các cuộc đàm phán. Ông dự định chỉ ở lại hội nghị khoảng chín tiếng, và sẽ có cuộc gặp với đại biểu của Đan Mạch, Trung Quốc, Brazil và Nga.

Phát biểu trước toàn thể hội đồng, ông kêu gọi các nước cùng có hành động tập thể.

Ông nói ông đến Copenhagen "không phải để nói chuyện, mà là hành động". Ông nói nếu không được kiểm soát, biến đổi khí hậu sẽ tạo ra "rủi ro không thể chấp nhận" cho an ninh quốc tế, kinh tế thế giới và hành tinh này.

Tuy vậy, sau một đêm bàn bạc, các nhân vật cao cấp đã bày tỏ rằng triển vọng có được một thỏa thuận thực chất đang mờ dần.

Theo bộ trưởng môi trường Thụy Điển Andreas Carlgren, một tiếng trước khi các lãnh đạo gặp nhau, vẫn chưa có được một văn bản đồng thuận.

Thư ký điều phối chương trình môi trường LHQ Achim Steiner nói với BBC rằng đàm phán đang trong khủng hoảng.

Các điểm bất đồng chính bao gồm mức độ cắt giảm khí thải của các nước giàu, tiền cho các nước nghèo và khi nào thì sẽ có một hiệp định ràng buộc pháp lý.

Tổng thống Obama sắp gặp Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo và giới quan sát nói Mỹ và Trung Quốc - hai nước thải khí carbon lớn nhất thế giới - đóng vai trò chính trong việc có được thỏa thuận hay không. Hai quốc gia đã ra chỉ dấu họ có thể nhượng bộ.

Trung Quốc có thể cho phép kiểm soát mức khí thải của họ ở một hình thức nhất định, còn Mỹ nói họ sẽ dành tiền cho các nước đang phát triển.

Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton tuyên bố sẵn sàng giúp thành lập quỹ 100 tỉ đôla một năm cho các nước đang phát triển nếu có được thỏa thuận đáp ứng đòi hỏi của Mỹ.

Các cuộc thảo luận đang diễn ra sôi nổi đằng sau hậu trường, nhưng khi chỉ vài giờ nữa là hội nghị kết thúc, không rõ sẽ có được kết quả nào cụ thể hay không.

Tiền đâu?

Mặc dù nhiều nước tỏ ý lo ngại cho các dự phóng về tác động của biến đổi khí hậu nhưng tài chính là yếu quyết định có thỏa thuận được gì hay không.

Ngoại trưởng Hoa Kỳ, bà Hillary Clinton nói Washington sẵn sàng lập quỹ $100 tỉ đô-la/năm cho các nước đang phát triển nếu hội nghị đạt được thỏa thuận đáp ứng được các đòi hỏi của nước bà.

"Nếu có một hiệp ước mạnh, trong đó tất cả các nền kinh tế chính cam kết các hành động có ý nghĩa để giảm thiểu tác hại của biến đổi khí hậu, và hoàn toàn minh bạch về những hành động đó, thì Hoa Kỳ sẽ làm việc với các nước cho mục tiêu thành lập $100 tỉ/năm để giải quyết nhu cầu của các nước phát triển.''

Đòi hỏi chính về "sự minh bạch" là đối với Trung Quốc - là điều phải có để Thượng viện Hoa Kỳ thông qua luật kiểm soát khí thải.

Image caption <i>Theo một phúc trình bị lộ, nhiệt độ địa cầu sẽ tăng 3C nếu mức cắt giảm khí thải vẫn như được cam kết hiện nay.</i>

Chính phủ Trung Quốc lâu nay không mặn mà với ý tưởng đó, nhưng tại Copenhagen Thứ trưởng Ngoại giao nước này, ông He Yafei nói Trung Quốc sẵn sàng tham gia ''đối thoại và hợp tác miễn đó không phải là can thiệp và vi phạm toàn vẹn lãnh thổ của Trung Quốc.''

Trước đó Tổng thống Indonesia, Susilo Bambang Yudhoyono, kêu gọi "tất cả chúng ta, các nước phát triển và đang phát triển, hãy uyển chuyển" trong vấn đề làm sao xác minh được các biện pháp và hành động kiểm soát lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính.

Ông nói đến khả năng thành lập một hệ thống quốc tế để theo dõi việc cắt giảm khí thải.

Cắc giảm không đủ

Một phúc trình của ban thư ký hội nghị biến đổi khí hậu bị lộ ở Copenhagen cho thấy các cam kết đưa ra cho đến nay không đủ để kềm sự ấm nóng địa cầu dưới 2C.

Theo tính toán thì muốn đạt mục tiêu đó, khí thải toàn cầu phải được giới hạn ở hoặc dưới 44 gigatonnes (Gt) CO2, từ nay đến 2020.

Nhưng nếu thực thi mức cam kết tối đa hiện nay của các nước phát triển, lượng khí thải sẽ trên mức đó 1,9Gt - tức còn thiếu 4,2Gt.

Các chuyên gia nói trừ phi khoảng cách này được thu ngắn lại - thí dụ bằng cách các nước phát triển tăng chỉ tiêu cắt giảm từ nay đến 2020 30% so với thời gian 1990 - khí thải trên địa cầu sẽ ''vẫn ở mức không bền vững vốn có thể dẫn đến nhiệt độ tăng khoảng 3C."

Kết luận này được dựa trên một số cuộc nghiên cứu gần đây, quan trọng nhất là dự phóng năng lượng thế giới của cơ quan Năng lượng quốc tế, IEA.

Tin liên quan