Chính phủ liên minh ở Anh chuẩn bị làm việc

Thủ tướng David Cameron (bên trái) và phó thủ tướng Nick Clegg

Tân thủ tướng Anh David Cameron bắt đầu lập chính phủ, sau khi đảng Bảo thủ (Conservative) đồng ý lập liên minh lịch sử với đảng Dân chủ Tự do (Lib Dem).

Ông Cameron năm nay 43 tuổi, lên làm thủ tướng trong một ngày đầy kịch tính, với lãnh đạo đảng Lib Dem Nick Clegg được thông báo làm phó thủ tướng.

Ông Clegg đến văn phòng thủ tướng ở số 10 Downing Street và cùng với ông Cameron bắt tay, vẫy chào các phóng viên ảnh.

Bốn nghị sĩ khác từ đảng Dân chủ tự do cũng sẽ giữ chức vụ trong nội các trong chính phủ liên minh đầu tiên ở nước Anh trong lịch sử 70 năm qua.

Ông Cameron kêu gọi bỏ qua các khác biệt giữa hai đảng và ông Clegg kêu gọi các cử tri còn nghi ngờ của Lib Dem hãy "giữ lòng tin với chúng tôi".

Chính phủ liên minh này là lần đầu tiên giữa Conservative và Dân chủ tự do, chia quyền lực ở Westminster và cũng là liên minh đầu tiên kiểu này ở nước Anh từ sau Đệ nhị thế chiến.

Brown từ chức

Bước chân của ông Cameron vào phủ thủ tướng chấm dứt 13 năm cầm quyền của đảng Lao động (Labour).

Lãnh đạo phe Tory (đảng Bảo thủ) trẻ hơn ông Tony Blair sáu tháng tính đúng ngày thủ tướng của Labour vào Downing Street hồi năm 1997, là thủ tướng trẻ nhất tính từ năm 1812 đến nay và cũng là cựu học sinh trường Eton nổi tiếng đầu tiên nắm ghế thủ tướng trở lại từ sau thập niên 1960s đến nay.

Các nghị sĩ của đảng Bảo thủ đã thắng với số ghế nhiều nhất trong cuộc bầu cử quốc hội hồi tuần qua, nhưng không đủ để chiếm đa số quá bán, tạo ra Quốc hội thiếu đa số.

Sau nhiều ngày đàm phán giữa Tory và Lib Dem - và cả giữa Lib Dem và Labour - về chuyện lập chính phủ mới, hôm thứ Ba hai bên đã đạt được thỏa thuận và kéo theo là thủ tướng của Labour Gordon Brown từ chức.

Ông Cameron đầu tiên sẽ lập nội các, với các nghị sĩ Tory: George Osborne làm bộ trưởng tại chính, William Hague làm bộ trưởng ngoại giao, Liam Fox làm bộ trưởng quốc phòng, Theresa May làm bộ trưởng nội vụ và Andrew Lansley làm bộ trưởng y tế.

Chánh văn phòng của ông Clegg là Danny Alexander, người tham gia nhóm đàm phán của đảng, sẽ giữ chức bộ trưởng phụ trách xứ Scotland, theo tin của BBC.

Người phụ trách các vấn đề về tài chính của Lib Dem Vince Cable được giao nhận trách nhiệm về "kinh doanh và ngân hàng" nhưng không rõ ông có được giữ hàm thứ trưởng bộ tài chính hay không, theo một nguồn cao cấp trong đảng Lib Dem.

Image caption Nhóm nghị sĩ Lib Dem có Nick Clegg làm thủ tướng

Người ta dự kiến sẽ có khoảng 20 nghị sĩ Lib Dem giữ các chức vụ trong chính phủ.

Nhóm nghị sĩ Lib Dem cùng các lãnh đạo vùng của đảng đã thông qua thỏa thuận liên minh với số phiếu quá ba phần tư như đã qui định sau nửa đêm hôm qua.

Ông Clegg nói: "Tôi hi vọng từ nay sẽ bắt đầu một nền chính trị mới mà tôi luôn tin tưởng - nhiều thành phần, đa nguyên, nơi các chính khách từ nhiều phe phái khác nhau cùng làm việc, vượt qua các khác biệt nhằm tạo chính phủ tốt cho lợi ích của cả nước."

Ông ghi nhận là sẽ có "vấn đề" và cử tri của Lib Dem sẽ có "nhiều câu hỏi, và có thể nhiều nghi ngờ".

"Nhưng tôi muốn bảo đảm với quí vị là tôi sẽ không tham gia thỏa thuận này nếu không được hoàn toàn thuyết phục rằng đây là tạo ra cơ hội đặc biệt để tạo ra những thay đổi mà quí vị và tôi cùng tin."

Ông Hague nói với chương trình Today trên đài BBC Radio 4 rằng hai đảng đã xử lý "tình huống chưa hề có" trong "không khí tuyệt vời" và nói liên minh chẳng khác gì "một sự sắp xếp lại rất quan trọng trong chính trị với chương trình thực tế".

'Các lý do thực tế'

Khi được hỏi liên minh có tạo ra chính phủ ổn định hay không, ông nói điều đó đòi hỏi phải có một số "ý tưởng mới" - bao gồm một quốc hội có thời hạn được qui định đủ 5 năm.

"Chúng tôi đã làm mọi khả năng để kết lại để tránh các nguy cơ bất ổn và tranh cãi tất nhiên sẽ xảy ra trong bất kỳ quốc hội thiếu đa số quá bán nào."

Ông nói "Đây là sự sắp xếp của hai đảng với các lý do thực sự thực tế và đã lấy phần xuất sắc nhất của bản tuyên ngôn tranh cử của đảng Dân chủ tự do cùng với các biện pháp quan trọng của bản tuyên ngôn tranh cử của đảng Bảo thủ."

Barack Obama là lãnh đạo nước ngoài đầu tiên chúc mừng ông Cameron trong cuộc nói chuyện điện thoại ngắn, mà nội dung tổng thống Mỹ có lời mời tân thủ tướng sang Washington trong mùa hè, theo thông báo của Downing Street.

Thủ tướng Đức Angela Merkel cũng có lời chúc mừng và mời ông Cameron sang thăm Berlin.

Trong phát biểu trước cửa nhà mới ở Downing Street, sau khi đến lâu đài Buckingham để chính thức nhận đề nghị của Nữ hoàng lập chính phủ mới, ông Cameron cam kết sẽ xử lý "các vấn đề thúc bách" của nước Anh: thâm thủng ngân sách, các vấn đề xã hội và "tái xây dựng lòng tin vào hệ thống chính trị".

Ông nói đặt mục tiêu "giúp xây dựng xã hội trách nhiệm hơn ở Anh" và giúp "người già, người yếu thế và những người nghèo nhất đất nước".

Ông nói thêm: "Tôi nghĩ rằng điều mà đất nước chúng ta cần ngay bây giờ là đối mặt với các thách thức lớn của chúng ta, đối phó với các vấn đề, thực hiện các quyết định khó khăn, dẫn dắt người dân đi qua các quyết định đó, và cùng với nhau chúng ta sẽ có quãng thời gian tốt hơn trước mắt."