Cập nhật: 05:26 GMT - chủ nhật, 23 tháng 5, 2010

Asean và Thái Lan

Cờ khối Asean

Khủng hoảng chính trị tại Thái Lan có thể đe dọa đến kế hoạch hình thành cộng đồng kinh tế và an ninh của Asean năm 2015.

Nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của Asean hiện đang bị thách thức trước cuộc khủng hoảng ở Thái Lan.

Đối đầu giữa chính phủ và phe áo đỏ tại Thái Lan kéo dài hơn hai tháng, và chỉ kết thúc khi xe tăng của quân đội tiến vào khu ‘căn cứ’ tự tạo của người biểu tình (ngày19/5). Hơn 40 người thiệt mạng, nhiều trăm người bị thương trong sáu ngày vây hãm, đối đầu.

Cho đến 20/5 các nước thành viên Asean đã lên tiếng về cuộc khủng hoảng ở Thái Lan. Hầu hết kêu gọi hai bên kiềm chế, nối lại hòa đàm, giải quyết bất đồng thông qua thương lượng, vân vân.

Ví dụ như tuyên bố của người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam ngày 15/5 viết:

“Việt Nam rất quan ngại và kêu gọi các bên liên quan hết sức kiềm chế, tìm mọi giải pháp để đối thoại hòa bình, tránh sử dụng bạo lực.

“Việt Nam mong muốn tình hình Thái Lan sớm trở lại ổn định, vì lợi ích của nhân dân Thái Lan và góp phần vào hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực.”

Những phát biểu như vậy quả là đúng với lập trường không can thiệp vào công việc nội bộ của Asean. Tuy nhiên, hiện đang có tiếng nói đòi xem lại nguyên tắc mang tính trụ cột của khối Asean này. Một số chuyên gia cho rằng cách hành xử 'đứng ngoài nhìn vào' đang trở nên lỗi thời trong giai đoạn Asean hướng tới mục tiêu hình thành thị trường chung, cộng đồng quốc gia có tiếng nói chung.

Indonesia đi đầu

Tổng thống Indonesia, Susilo Bambang Yudhoyono

TT Indonesia, Bambang Yudhoyono muốn Asean mở cuộc họp về Thái Lan.

Trong những ngày qua, Indonesia là nước đi đầu trong chuyện hối thúc Asean xem lại nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ. Tổng thống Indonesia, trong chuyến thăm Singapore tuần trước, nói ông đã gửi thư cho Việt Nam, là nước chủ tịch khối Asean, hối thúc triệu tập một hội nghị cấp cao để bàn về vấn đề an ninh tại Thái Lan.

Sau đó hai ngày, ông Rizal Sukma, giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quan hệ Quốc tế ở Jarkata, một cơ sở nghiên cứu có thế lực, viết bài trên nhật báo tiếng Anh, The Jarkata Post, tỏ ý lo ngại mục tiêu thành lập cộng đồng an ninh của Asean vào năm 2015 sẽ khó thành hiện thực một khi Asean tiếp tục đứng ngoài nhìn và không có giải pháp cho vấn đề Thái Lan.

Ông Sukma cho rằng nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ, ra đời từ 1967, có thể buộc khối Asean chọn thái độ đứng ngoài trong khi khủng hoảng chính trị đang diễn ra một cách sâu sắc ở nước khác.

Theo các nhà phân tích, cuộc khủng hoảng tại Thái Lan có thể sẽ tạo ra thách thức cho nhóm nước vùng Đông Nam Á. Mới chỉ tháng Tư năm nay, tại hội nghị thượng đỉnh ở Hà Nội, lãnh đạo Asean cam kết đẩy mạnh liên kết để hình thành một ‘Cộng đồng Asean’ trong ba lĩnh vực: kinh tế, an ninh, và văn hóa xã hội. Thời gian dự tính là 2015.

Quan điểm của Indonesia, theo ông Rizal Sukma là Asean nên phối hợp và chìa bàn tay giúp đỡ Thái Lan trong giai đoạn khó khăn nhất nước này trải qua.

Nếu không, ý tưởng thành lập một cộng đồng an ninh cho vùng Asean vào năm 2015, ông Sukma viết, chỉ là viển vông.

Vì sao Thái Lan?

Hậu quả để lại sau hơn hai tháng biểu tình của người áo đỏ đối với Thái Lan rất nặng nề

Hậu quả để lại sau hơn hai tháng biểu tình của người áo đỏ đối với Thái Lan rất nặng nề.

Ông Rizal Sukma nói đến các lý do mà Asean cần phối hợp chặt chẽ hơn để giúp Thái Lan tìm kiếm giải pháp cho cuộc khủng hoảng chính trị.

Thứ nhất Thái Lan là một trong những thành viên sáng lập và có vai trò quan trọng trong khối Asean. Nếu Thái Lan bị tê liệt vì bất ổn chính trị, hoạt động của Asean sẽ bị ảnh hưởng. Khi ấy mục tiêu hình thành cộng đồng kinh tế của khối vào năm 2015 sẽ khó thành hiện thực.

Thứ hai, câu chuyện dân chủ ở Thái Lan cũng là nguồn cảm hứng cho toàn bộ Asean. Quá trình dân chủ hóa tại Thái Lan, với thành công và thất bại, luôn mang tính chất tham chiếu cho chuyển đổi dân chủ trong vùng Đông Nam Á.

Và cuối cùng, nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của Asean phần nào làm cho khối này bất lực trước vấn đề nội bộ của một nước thành viên, nhà khoa bảng Indonesia viết.

Nguyên tắc này, hình thành hơn 40 năm trước đây, nay đang trở nên lạc hậu trước xu thế các nước trở nên gắn bó, và phụ thuộc lẫn nhau. Khủng hoảng tại một nước, ông Sukma viết, hoàn toàn có thể tác động tới nước thành viên khác trong vùng.

Họp Asean

Tổng thống Indonesia, Susilo Bambang Yudhoyono trong buổi họp với người tương nhiệm Singapore ngày 17/5, nhắc lại sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các nước Asean, mà bài học gần đây nhất là cuộc khoảng hoảng tiền tệ Đông Nam Á năm 1997.

Đồng baht Thái Lan mất giá nhanh chóng, diễn tiến bất lợi này lan rộng sang các nước láng giềng. Và Indonesia phải gánh chịu hậu quả nặng nề, ông Yudhoyono nói.

Tổng thống của quốc gia đông dân nhất Asean nói thêm: “Dù cuộc khủng hoảng hiện giờ tại Thái Lan có bản chất khác, hãy nhìn cách thức Âu châu đối phó với khủng hoảng tại Hy Lạp để thấy Asean có thể làm được gì, hòng giúp Thái Lan vượt qua thách thức về an ninh trong giai đoạn qua.”

Ngày 21/5 Bộ Ngoại giao Việt Nam ra “Tuyên bố của chủ tịch Asean về vấn đề Thái Lan.”

Ý chính vẫn là kêu gọi hai phía tìm kiếm một giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột.

“Các nước thành viên Asean…nhấn mạnh sự ủng hộ và đoàn kết đối với nhân dân và Chính phủ Vương quốc Thái Lan trong việc tìm kiếm một giải pháp hòa bình cho những thách thức đang diễn ra tại đất nước này thông qua đối thoại và tôn trọng đầy đủ các nguyên tắc dân chủ và luật pháp.”

Và nguyên tắc không can thiệp vào nội bộ vẫn được nhắc đến.

“Asean sẵn sàng hỗ trợ mọi việc có thể, trên cơ sở các nguyên tắc quy định trong Hiến chương Asean,” tuyên bố viết.

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.