Bản quyền cho sự sống nhân tạo

Nhà khoa học vốn giúp giải mã di truyền của con người, nói rằng khi tìm cách xin bản quyền cho sự sống nhân tạo, người ta có thể tạo ra sự độc quyền trong công nghệ sinh học.

Giáo sư John Sulston nói điều đó sẽ gây cản trở cho các nghiên cứu quan trọng.

Chuyện này liên quan đến Tiến sĩ làm ở Mỹ, Craig Venter, là người dẫn đầu nghiên cứu sự sống nhân tạo mà kết quả được công bố tuần trước.

Giáo sư Sulston và Tiến sĩ Venter từng tranh cãi về bản quyền trí tuệ khi hai người thi đua hoàn tất bảng mã di truyền trong năm 2000.

Tiến sĩ Venter đứng đầu một công ty tư nhân muốn lấy tiền cho những thông tin họ cung cấp, trong khi Giáo sư Sulston làm việc cho một cơ quan thiện nguyện được chính phủ hỗ trợ muốn cung cấp bảng mã miễn phí cho các nhà khoa học.

"Chúng tôi nói rằng đây là bảng mã di truyền của con người và nên được công bố cho công chúng. Và tôi rất vui khi đưa những thông tin này ra ngoài,'' Giáo sư Sulton nói.

Nay Tiến sĩ Venter muốn xin bản quyền cho sự sống nhân tạo đầu tiên, gọi là Synthia, sau khi công bố tiến bộ đáng kể trên tạp chí khoa học Science.

Nhưng Giáo sư Sulston, giảng dạy tại Đại học Manchester, nói việc cấp bản quyền sẽ gây ''phương hại nghiêm trọng".

"Tôi đọc qua một số bản quyền họ đang xin với chi tiết rất chung chung," Giáo sư Sulston nói với BBC News.

"Tôi mong rằng các bản quyền này không được chấp nhận bởi chúng sẽ khiến công nghệ sinh học nằm dưới sự kiểm soát của Viện J Craig Venter (JCVI). Họ sẽ độc quyền trong nhiều kỹ thuật khác nhau.''

Một phát ngôn nhân cho viện nghiên cứu này ở Maryland và California, nói: "Có nhiều công ty làm trong ngành di truyền hay sinh học nhân tạo, cũng như nhiều phòng thí nghiệm của các đại học.''

"Đa số nếu không nói là tất cả đều có chạm đến ít nhiều những gì có bản quyền vì vậy khó mà có nhóm nào có thể giữa độc quyền cho bất kỳ cái gì.''

Giáo sư Sulston nói: "Điều tôi phản đối là cấp bản quyền cho di truyền xuất phát từ sinh vật sẵn có mà lại xem như phát minh hay khám phá mới."

Trong nghiên cứu về sự lạm dụng của việc cấp bản quyền, ông lập luận rằng nó sẽ gây cản trở cho công việc nghiên cứu có thể đem lại lợi ích cho xã hội, như chăm sóc y tế cho người nghèo.

Tháng 11 năm 2009, một công ty Mỹ, Myriad Genetics, đã không xin được bản quyền hoàn toàn khi tìm ra hai gen di truyền gây ung thư vú vì bị các nhóm dân sự kiện ra tòa.