Thanh tra đòi kiểm soát chặt IPCC

Một cuộc thanh tra độc lập kết luận rằng cơ quan chuyên nghiên cứu thay đổi khí hậu của Liên hiệp quốc cần áp dụng các biện pháp kiểm tra kỹ hơn để tránh làm tổn hại uy tín.

Ủy ban liên chính phủ về thay đổi khí hậu (IPCC) chịu áp lực ngày càng nặng nề quanh các sai sót trong đánh giá khoa học về khí hậu được đưa ra năm 2007.

Cuộc thanh tra nói cần phải có hướng dẫn rõ ràng để bảo đảm các lãnh đạo của IPCC không bị cho là người cổ súy cho một số chính sách khí hậu đặc biệt nào đó.

Cơ quan thanh tra kêu gọi có thêm minh bạch và đề nghị có thay đổi trong ban lãnh đạo của IPCC.

IPCC thừa nhận đã sai lầm trong bản thẩm định 2007 theo đó nói băng sơn trên đỉnh Himalaya có thể biến mất vào năm 2035.

Nhưng họ nói sai lầm đó không làm thay đổi bức tranh toàn cảnh về ảnh hưởng do con người gây ra đối với tình trạng thay đổi khí hậu.

"Cần thay đổi"

Ủy ban thanh tra nhấn mạnh rằng các thẩm định khoa học trước đây của IPCC nhìn chung là thành công, nhưng phản ứng của cơ quan này đối với các lỗi lầm trong báo cáo năm 2007 là "chậm và chưa đủ".

Giới chỉ trích trước đây kêu gọi chủ tịch IPCC là Tiến sỹ Rajendra Pachauri phải từ chức.

Phản hồi trước kết quả thanh tra, Tiến sỹ Pachauri nói ông muốn ở lại để thực hiện các thay đổi trong cơ quan.

Ông nhấn mạnh rằng kết luận thanh tra không hề chỉ ra bất kỳ sai sót nào trong cơ sở khoa học về thay đổi khí hậu.

Hồi năm ngoái, ngành khoa học khí hậu và các cuộc đàm phán chính trị nhằm đối phó với tình trạng ấm nóng toàn cầu, ví dụ như kỳ họp thượng đỉnh Copenhagen, đã bị soi xét kỹ chưa từng có.

Trong tháng Hai, ủy ban của Liên hiệp quốc đề nghị tiến hành một cuộc thanh tra độc lập bởi cơ quan này cho rằng các qui định có từ 20 năm nay có thể đã trở nên lạc hậu.

Quá trình đó được một cơ quan quốc tế chuyên về khoa học hàn lâm là Hội đồng liên viện (IAC) giám sát.

Người ta cũng có cảm giác rằng cơ quan Liên hiệp quốc có thể đã không được trang bị đầy đủ để xử lý thỏa đáng mối quan tâm chú ý của mọi người đối với làn sóng các khối băng sơn bị tan chảy và để xử lý vụ công bố các email bị hackers lấy ra từ Cơ quan nghiên cứu khí hậu (CRU ) và từ Đại học East Anglia ở Anh Quốc.

Image caption TS Pachuri nói muốn tiếp tục giữ chức để thực hiện các thay đổi

Vụ email lộ ra hồi tháng Mười Một năm ngoái, khi hàng trăm thư từ qua lại giữa các nhà khoa học CRU và các đồng nghiệp trên thế giới được đăng tải trên mạng Internet cùng với các tài liệu khác.

Nhóm chỉ trích nói nội dung email cho thấy các nhà nghiên cứu đã tìm cách lũng đoạn dữ liệu, và kéo theo đó là ba cuộc thanh tra đã được tiến hành.

Cuộc thanh tra IPCC được công bố trong phiên họp báo ở New York hôm thứ Hai.

Trong số các đề nghị được đưa ra, ban thanh tra khuyến nghị Liên hiệp quốc cần chỉ định một giám đốc điều hành để xử lý các sự vụ hàng ngày và phát biểu trên danh nghĩa ủy ban.

Họ cũng nói giới hạn hiện thời đối với chức chủ tịch IPCC, tối đa hai nhiệm kỳ, mỗi nhiệm kỳ 6 năm, là quá dài.

Báo cáo thanh tra muốn vị trí chủ tịch IPCC và giám đốc điều hành chỉ nên kéo dài bằng đúng thời gian của một lần thẩm định khoa học về khí hậu.

Tiến sỹ Pachauri lên lãnh đạo cơ quan này vào năm 2002 và tái đắc cử nhiệm kỳ thứ hai năm 2008.

Người ta cũng đặt câu hỏi về chuyện xung đột quyền lợi liên quan tới các lợi ích kinh doanh của ông.

Ông chủ tịch IPCC thanh minh trước các cáo buộc đó, nhưng báo cáo nói tổ chức LHQ này cần có chính sách rõ rệt hơn về vấn đề xung đột quyền lợi.

Phát biểu ở New York, người lãnh đạo cuộc thanh tra của IAC là Tiến sỹ Harold Shapiro nói rằng mặc dù quá trình đánh giá của IPCC "phục vụ lợi ích xã hội", các thay đổi cơ bản có thể giúp IPCC tiếp tục hoàn thành tốt nhiệm vụ dưới "sự soi xét của công chúng".

Tiến sỹ Shapiro nói rằng sự tranh cãi quanh các lỗi lầm trong báo cáo khoa học về khí hậu đã làm sứt mẻ uy tín của quá trình.

Phản ứng 'chậm'

Báo cáo của IAC tập trung vào quá trình kiểm tra của cơ quan thuộc Liên Hiệp Quốc này, bao gồm cả việc sử dụng các nguồn thẩm định không tương ứng cũng như việc kiểm tra chất lượng dữ liệu.

Bản báo cáo nói IPCC cần lập ra một ủy ban điều hành, trong đó có thể gồm cả các cá nhân không thuộc giới các khoa học gia chuyên về khí hậu nhằm tăng uy tín và sự độc lập.

Ủy ban IAC nói quá trình thẩm định tài liệu được ủy ban Liên hiệp quốc tiến hành cẩn thận.

Nhưng họ nói quá trình này cần phải gắt gao hơn nữa, nhằm giảm thiểu sai sót.

Image caption TS Shapiro nói báo cáo có lỗi làm ảnh hưởng uy tín của IPCC

IAC cũng kêu gọi các biên tập viên phải bảo đảm là các ý kiến tranh luận cần được phản ánh và các quan điểm khác nhau cần được đề cập tới.

Nói chuyện với BBC, Tiến sỹ Benny Peiser, giám đốc Quĩ chính sách ấm nóng toàn cầu - một nhóm nghiên cứu về khí hậu với quan điểm hoài nghi, hoan nghênh các kết luận, nhưng nói thêm:

"Chúng tôi thực sự muốn IPCC chấp nhận các đề nghị đó và thực hiện không phải trong năm 2015 mà là ngay bây giờ. Nếu không báo cáo tiếp theo của họ sẽ không được công nhận."

Mike Hulme, giáo sư ngành khí hậu tại Đại học East Anglia, coi đây là cuộc cải tổ triệt để.

"Nếu các khuyến nghị được áp dụng hoàn toàn thì cách IPCC làm báo cáo và thông tin về các phát hiện của họ sẽ rất khác trong tương lai," ông nói với BBC.

IAC nói một phần của báo cáo IPCC 2007 chứa các phát biểu không được dựa trên nhiều bằng chứng, và kêu gọi cơ quan IPCC chỉ làm các dự báo tiếp theo nếu có đủ cơ sở.

Việc IPCC sử dụng các kiến thức chưa được chuyên gia thẩm định hay công bố trên các tạp chí khoa học đã tạo ra các tranh cãi, một phần vì các loại tài liệu này đã tạo ra sai lầm về nhận định tình hình băng tan.

Ủy ban nói các tài liệu đó thường thích hợp để đưa vào báo cáo thẩm định đánh giá của IPCC, nhưng các tác giả cần tuân theo hướng dẫn của IPCC một cách chặt hơn và ngay bản thân các hướng dẫn đó cũng quá mập mờ.

Các khuyến nghị đưa ra trong bản phúc trình nhiều khả năng sẽ được IPCC cân nhắc trong phiên toàn thể tổ chức ở Nam Hàn vào tháng Mười này.

Tin liên quan

Cũng ở BBC

Kết nối Internet liên quan

BBC không chịu trách nhiệm nội dung các trang bên ngoài