Cập nhật: 10:19 GMT - thứ sáu, 5 tháng 11, 2010

Miến Điện bỏ dần chế độ quân sự

Bầu cử lần này là kế hoạch được Thống tướng Than Swe tính toán kỹ lưỡng

Lần đầu tiên sau 20 năm, người dân Miến Điện được chính quyền yêu cầu đi bỏ phiếu vào ngày 7/11, mở ra nhiều câu hỏi về tương lai hệ thống chính trị nước này.

Hồi năm 1990, đa số cử tri Miến Điện đã ủng hộ cho lãnh tụ phong trào dân chủ, bà Aung San Suu Kyi nhưng kết quả bỏ phiếu bị các tướng lĩnh cầm quyền không công nhận.

Từ đó, tình hình nội bộ Miến Điện rơi vào một điểm chết với quy chế độc tài quân sự kéo dài, dẫn tới khủng hoảng quan hệ đối ngoại.

Cho đến nay, bà Aung San Suu Kyi, người được giải Nobel Hòa bình vẫn bị quản chế tại gia và hàng nghìn người ủng hộ cho phe đối lập bị giam hoặc phải bỏ nước ra đi.

Cũng phải thay đổi

Trước sức ép từ bên ngoài và thúc đẩy nội bộ - chế độ quân sự không thích hợp với nền kinh tế dù sao cũng hội nhập ngày càng nhiều với khu vực, kể cả qua các ngả bán chính thức - chính quyền cho mở cuộc phổ thông đầu phiếu.

Trên thực tế, khác với Việt Nam hay Lào, Miến Điện chưa bao giờ xóa bỏ nguyên tắc đa đảng và 'lý do cầm quyền' của tập đoàn quân nhân từ trước tới nay là để 'đảm bảo thống nhất và ổn định'.

Bạn cần mở JavaScript lên và cài phần mềm Flash Player mới nhất để nghe/xem.

Nghe/xem bằng Real Player hoặc Windows Media Player

Di sản chống thuộc địa trước đây được dùng để biện minh cho đường lối lên án mọi can thiệp từ Phương Tây.

Các cuộc chiến lẻ tẻ nhưng tàn khốc với nhiều nhóm thiểu số ở vùng rừng núi khiến họ cho rằng phải có một chính quyền tập trung và cứng rắn.

Nhưng với phe đối lập thì cuộc đầu phiếu này cũng gây ra chia rẽ.

Băn khoăn của những người đối lập tẩy chay bầu cử được ông U Way Tin, người phát ngôn cho bà Aung San Suu Kyi nói với phóng viên BBC Sue Lloyd Rogerts, người nhập cảnh bất hợp pháp vào Miến Điện để đưa tin về bầu cử.

Ông U Way Tin, người vừa ra tù giải thích: "Cuộc bầu cử này cũng giống như bữa tiệc bỏ thuốc độc. Chúng tôi không thể tham gia dự tiệc vì người ta dọn ra các loại trái cây tẩm thuốc độc."

Còn số người ủng hộ cho rằng dù sao cũng cần phải thử sức để không bị rơi vào quên lãng.

Bà Cho Cho, người từng bị tù ba năm nói với phóng viên BBC rằng dù chống phe quân nhân, bà cùng hai đồng sự không tẩy chay bầu cử:

"Nếu chúng tôi được bầu thì họ sẽ phải nói chuyện với chúng tôi ở quốc hội. Đó sẽ là những cuộc nói chuyện quanh bàn, cho nên tại sao không. Chúng tôi đấu tranh và làm việc cho dân chúng, không phải cho phe tướng lãnh."

Theo bà Tin Htar Swe, trưởng ban tiếng Miến Điện của BBC thì ít nhiều cuộc bầu cử cũng sẽ đưa vào áp dụng một số thay đổi hệ thống về hình thức.

Đầu tiên là việc đưa Hiến pháp 2008 vào thực tế, lập ra một cơ chế chính trị mới, gồm Tổng thống và chính phủ, Hội đồng Quốc phòng và An ninh.

Bạn cần mở JavaScript lên và cài phần mềm Flash Player mới nhất để nghe/xem.

Nghe/xem bằng Real Player hoặc Windows Media Player

Cơ chế này thay cho Hội đồng quân nhân hiện nay.

Như thế, kể cả khi các chức vụ đã được bố trí cho các tướng lĩnh Miến Điện tiếp tục duy trì quyền lực thì họ cũng sẽ phải khoác áo dân sự và lãnh đạo theo các thủ tục hiến định.

Điều mới mẻ hơn là bầu cử sẽ lập ra lưỡng viện quốc hội và 14 cơ quan dân chủ cấp vùng, bên cạnh các vùng tự trị mà hiện trên thực tế do các nhóm phiến quân làm chủ.

Sự ủng hộ cho bầu cử, theo bà Tin Htar Swe, còn đến từ chỗ cơ chế chia quyền mới là "cơ hội để hệ thống quan chức chính quyền mua bán chứa vụ, làm ăn tham nhũng".

Cuộc chơi mới

Bà cũng nói rằng sau nhiều năm chuẩn bị, các tướng lĩnh Miến Điện đã bố trí cuộc "đổi màu" cho trang phục cầm quyền của họ để hạn chế tối đa ảnh hưởng của phe đối lập:

"Các đảng phái nhỏ và ứng viên độc lập chỉ có cơ hội thắng một số ghế rất nhỏ mà thôi".

Trên thực tế, các tướng lĩnh đã lập ra đảng của họ là USDP và đã "lo trước" cho đảng này vào các chức vụ dân cử ở mọi cấp.

Đảng USDP (Union Solidarity and Development Party - Liên minh Đoàn kết và Phát triển) đưa ra chừng 1100 ứng viên, so với đảng NUP (National Unity Party - Đảng Thống Nhất Dân tộc), có khoảng gần 1000.

Ngoài ra là đảng Lực lượng Quốc gia Dân chủ - 163 ứng viên, đảng Dân tộc Dân chủ của người thiểu số Shan - 157 ứng viên, và đảng Dân ch̉u Myanmar chỉ có 47 ứng viên.

Bên cạnh việc chuyển từ chính quyền quân sự sang "dân sự bán phần", bà Tin Htar Swe tin rằng Miến Điện sẽ có một thế hệ lãnh đạo mới.

Tuy nhiên, đây mới chỉ là viễn cảnh các bên cùng tin là sẽ xảy ra nếu cuộc bỏ phiếu diễn ra như đã định.

Cuộc bầu cử có thể gặp sự cố và mọi biến động có thể khiến các nhà cầm quyền thực sự mang quân phục tại Miến Điện thay đổi kế hoạch.

Những ngày qua đã có tin về một đợt tin tặc ồ ạt tấn công mạng Internet nhỏ bé ở Miến Điện, đặt câu hỏi có phải ai đó muốn hoàn toàn ngăn cản luồng thông tin ra vào nước này.

Chúng tôi đấu tranh và làm việc cho dân chúng, không phải cho phe tướng lãnh

Ứng viên dân chủ Cho Cho

Cũng có lời đe dọa từ chính quyền rằng cách quản lý kiểu quân sự sẽ tiếp diễn nếu người dân tẩy chay bỏ phiếu.

Bên cạnh đó, sau khi có một chính quyền dạng thức mới, dự kiến ra mắt vào tháng 1 hoặc thậm chí tháng 2/2011, những "ông chủ" của hệ thống này sẽ phải chú ý đến hai thế lực.

Một là bà Aung San Suu Kyi vẫn có sự ủng hộ đông đảo trong dân chúng dù một nhánh của Liên đoàn Dân tộc Dân ch̉u không nghe theo bà và vẫn tham gia đầu phiếu.

Thứ nữa, nhiều nhóm sắc tộc có vũ trang vẫn coi bà là lãnh tụ tinh thần và là gương mặt có uy tín quốc tế duy nhất có thể đại diện họ ra trước thế giới.

Như thế, cử tri Miến Điện đi bỏ phiếu ở 40 nghìn địa điểm trong cả nước để "đặt cược" vào một cuộc chuyển biến mà những băn khoăn về tương lai chưa dễ có lời giải đáp.

Tuy vậy, từ bên ngoài nhìn vào thì bất cứ chuyển biến dù nhỏ nhất theo hướng đa nguyên chính trị, giảm bớt cách điều hành độc đoán ở Miến Điện cũng là điều tốt cho Asean và Phương Tây.

Nói như báo Thái Lan, tờ Bangkok Post thì, "Miến Điện sau kỳ bầu cử này sẽ có ít nhiều những thay đổi nhỏ".

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.