Cựu Ngoại trưởng TQ Hoàng Hoa qua đời

Image caption ̀Ông Hoàng Hoa tại diễn đàn quốc tế đã đóng vai trò quan trọng giai đoạn 1976-1982 khi làm Ngoại trưởng Trung Quốc

Ông Hoàng Hoa, cựu ngoại trưởng và phó thủ tướng Trung Quốc thời kỳ thân Mỹ và đánh Việt Nam năm 1979, vừa qua đời, thọ 97 tuổi.

Từng làm phiên dịch tiếng Anh cho Mao Trạch Đông, ông Hoàng Hoa sau này đã chỉ đạo việc thực hiện chiến lược kết nối quan hệ với Hoa Kỳ cuối thập niên 1970, và hỗ trợ nhiều cho lãnh tụ Đặng Tiểu Bình trong chính sách Đông Dương.

Phương Tây biết đến ông Hoàng Hoa như người đã đưa nhà báo Mỹ Edgar Snow vào chiến khu gặp ông Mao.

Cuốn sách "Red Star Over China" về Hồng quân Trung Quốc và lãnh tụ Mao như một "ngôi sao đang lên" của tác giả Snow đã nổi tiếng khắp thế giới, đem lại tiếng tăm cho phe cộng sản Trung Quốc.

Tuy nhiên, trong thời kỳ cực tả Tứ Nhân Bang cũng có cáo buộc rằng ông Hoàng Hoa đã "thân Mỹ".

Thông dịch chiến lược

Với Trung Quốc, ông Hoàng Hoa, sau lên làm tới chức Phó thủ tướng, đã có công xây đắp chiến lược nối lại quan hệ Trung - Mỹ, đưa tới bình thường hóa quan hệ với Washington năm 1979.

Từng đóng vai trò trong đàm phán đình chiến ở Triều Tiên 1953, ông tiếp tục có vị trí trong quá trình trao đổi với người Mỹ qua sứ quán Trung Quốc tại Warsaw, Ba Lan hồi 1958.

Dù lên làm ngoại trưởng từ 1976 đến 1985 nhưng trước đó ông đã là nhân vật bàn thảo bí mật với Cố vấn an ninh Henry Kissinger của Tòa Bạch Ốc và cùng soạn ra tuyên bố về chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Richard Nixon năm 1972.

Tuyên bố chung Thượng Hải của hai ông Mao và Nixon được coi là một bước ngoặt trong Chiến tranh Lạnh, với nhiều hệ luỵ cho cuộc chiến Việt Nam và quan hệ với Moscow.

Còn với Việt Nam, ông Hoàng Hoa đại diện cho nước Trung Quốc giai đoạn thân Mỹ, chống Liên Xô và ủng hộ Khmer Đỏ thời Đặng Tiểu Bình.

Giai đoạn ông làm ngoại trưởng cũng là lúc Bắc Kinh đưa quân tấn công các tỉnh biên giới phía Bắc để "dạy cho Hà Nội một bài học".

Phát biểu vào tháng 10/1979, ông Hoàng Hoa nói Trung Quốc không chống lại bất cứ giải pháp chính trị nào về Campuchia nhưng với điều kiện "Hà Nội phải rút toàn bộ quân đội khỏi nước này".

Cũng vào giai đoạn xung đột tại Đông Dương này, Trung Quốc tiến lại gần Thái Lan, và từ 1981 tìm cách dùng viện trợ để lôi kéo Sihanouk tham gia một liên minh ở Campuchia chống lại Việt Nam.

Ông Hoàng Hoa đã sử dụng hiệu quả vị trí thành viên thường trực tại Hội đồng Bảo an LHQ của Trung Quốc nhằm thúc đẩy các chính sách Đông Dương của Bắc Kinh nhằm bao vây Hà Nội.

Truyền hình Trung Quốc nói ông qua đời nhưng không nêu bệnh gì hôm thứ Tư 24/11/2010.

Báo chí Việt Nam cũng đưa tin về cái chết của ông Hoàng Hoa nhưng không nhắc đến vai trò của ông giai đoạn hai bên thù địch đã qua.

Image caption ̀Ông Hoàng Hoa (bên trái) hồi trẻ khi làm người phiên dịch đã giới thiệu Mao Trạch Đông (ngồi giữa) với các nhân vật của Mỹ