Nobel Hòa bình ‘khích lệ’ người tranh đấu

Nhà hoạt động nhân quyền người Thái Sunai Phasuk
Image caption "Thế giới không quên những người tranh đấu", nhà hoạt động người Thái nói.

Sunai Phasuk, nhà hoạt động nhân quyền người Thái cho rằng việc Ủy ban Nobel trao giải cho ông Lưu Hiểu Ba, nhà bất đồng chính kiến Trung Quốc, như đánh đi thông điệp thế giới không quên những người đang đấu tranh bất bạo động.

Ông Lưu, một trong những lãnh đạo của phong trào phản đối tại quảng trường Thiên An Môn hiện đang ngồi tù và không có mặt tại buổi lễ trao giải, tổ chức tại Oslo hôm thứ Sáu 10/12.

Trong cuộc trao đổi với BBC Việt Ngữ từ Bangkok, ông Phasuk nhấn mạnh nhân quyền có giá trị phổ quát, người dân nước nào cũng khát khao vói các giá trị nhân quyền được quốc tế thừa nhận.

Bằng cách trao giải thưởng cho một nhà dân chủ người Trung Quốc đang bị cầm tù, ông Phasuk nói, thông điệp của Ủy ban Nobel là khích lệ người đấu tranh bất bạo động.

Sunai Phasuk: Bằng cách tuyên bố trao giải Nobel Hòa bình cho ông Lưu Hiểu Ba, hoặc trước đó cho bà Aung San Suu Kyi, rồi Đức Đạt Lai Lạt Ma, ban tổ chức đánh đi thông điệp rằng cộng đồng thế giới không bỏ rơi những người tranh đấu cho nhân quyền, cho dân chủ. Đây là thông điệp rất đáng khích lệ cho những người dùng biện pháp bất bạo động để cổ vũ thay đổi. Đáng buồn là quyết định của Ủy ban Giải thưởng Nobel đã không được những một số nước hoan nghênh, trong đó có quốc gia của nhà tranh đấu được trao giải.

BBC: Chủ tịch của Ủy ban Giải thưởng từ Na Uy từng nói rằng Giải Nobel Hòa bình năm nay là dành cho người dân Trung Quốc, Ủy ban không có ý định chống đối hay mâu thuẫn với chính quyền Bắc Kinh. Ông có đồng ý với nhận định này không?

Sunai Phasuk: Tôi đồng ý với ông chủ tịch. Quá đúng. Người dân TQ cần được hưởng các quyền cơ bản nhất của con người, trong đó có quyền tự do chính kiến, tự do lập hội, tự do thực hiện quyền dân chủ, như đã ghi trong hiến pháp. Điều tôi muốn thấy là mọi người cần duy trì cuộc đấu tranh, dùng các phương tiện bất bạo động, truyền bá ý tưởng của mình, hy vọng một vài năm tới giới lãnh đạo thay đổi nhận thức. Cạnh đó tôi cũng không lạc quan lắm khi hơn 10 năm qua, các thông điệp về hợp tác, cùng thực thi nhân quyền của Đức Đạt Lai Lạt Ma đã không được thực hiện. Đây vẫn còn là một thách thức lớn đối với chúng ta, với từng người dân. Cạnh đó tôi cảm thấy khích lệ rằng cộng đồng thế giới đã không bỏ rơi những người đang cổ vũ cho dân chủ và nhân quyền, ngay cả tại những nơi tối tăm nhất.

BBC: Các giá trị nhân quyền có tính phổ quát hay riêng biệt, thưa ông và các nước Đông Nam Á nghĩ sao, và thực hành ra sao về phương diện này?

Sunai Phasuk: Chuyện mỗi nước tự đưa ra một định nghĩa về nhân quyền dựa theo hoàn cảnh quốc gia – sẽ chẳng giúp ích gì cho người dân nước đó. Tôi cho rằng người dân nước nào cũng khát khao với các giá trị nhân quyền phổ quát trên thế giới, trong khi bộ máy cai trị có xu hướng kiềm chế khát khao này. Giờ là lúc họ cần lắng nghe tiếng nói của người dân, trao cho dân nhiều quyền hạn hơn để đạt được sự cai trị hài hòa.

BBC: Ông nhận xét ra sao về tình hình nhân quyền tại Đông Nam Á. Đâu là cách thức để cải thiện cơ chế bảo vệ nhân quyền trong vùng, nhằm phù hợp với các chuyển biến về kinh tế và chính trị trong thời gian tới?

Sunai Phasuk: Tôi cho rằng nhân quyền trong vùng đã có bước lùi trong một số năm qua. Ngay cả Thái Lan, quốc gia được cho là khá tự do và bao dung, đang dùng đạo luật khẩn cấp để hạn chế phần nào quyền của người dân. Và xuất hiện những người chà đạp công lý, dính dáng đến tội ác mà không bị trừng trị kịp thời. Ở Thái Lan vẫn có người cho rằng họ sẽ không bao giờ bị trừng phạt ngay cả khi vi phạm quyền con người. Lối suy nghĩ đó cần được gỡ bỏ. Từ đó nhân quyền mới được cải thiện. Đồng thời cần thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau giữa chính thể và người dân trong chuyện nhìn nhận nhân quyền có giá trị phổ quát trên toàn thế giới, và không có trường hợp ngoại lệ. Suy nghĩ cho rằng Thái Lan có giá trị riêng về nhân quyền, Trung Quốc có quan niệm khác người về nhân quyền, là sai lầm và cần phải thay đổi sớm.

Tin liên quan