Nam Sudan trưng cầu dân ý về độc lập

Trưng cầu Nam Sudan
Image caption Ông Salva Kiir, lãnh tụ miền Nam Sudan tham gia bỏ phiếu trưng cầu độc lập.

Một số lượng lớn người dân đang bỏ phiếu ở miền Nam Sudan trong một cuộc trưng cầu dân ý lịch sử về độc lập, tách khỏi miền Bắc.

Cuộc bỏ phiếu kéo dài một tuần được cho là sẽ dẫn đến sự phân chia lớn nhất thành hai phần lãnh thổ ở quốc gia châu Phi này.

Giữa không khí hân hoan, nhà lãnh đạo miền Nam Sudan, Salva Kiir, cho biết: "Đây là một thời khắc lịch sử mà người dân miền Nam Sudan đã chờ đợi."

Cuộc bỏ phiếu được nhất trí nhìn nhận như một phần của thỏa thuận hòa bình năm 2005 vốn chấm dứt cuộc nội chiến Bắc - Nam diễn ra trong hai thập niên.

Các lãnh đạo của miền Bắc, với chủ yếu người dân là tín đồ Hồi giáo, đã hứa sẽ cho phép quốc gia tiềm năng mới, nơi mà hầu hết người dân theo Thiên Chúa Giáo hoặc theo các tôn giáo truyền thống, được ly khai một cách hòa bình.

Nhưng Tổng thống Omar al-Bashir đã cảnh báo miền Nam độc lập sẽ phải đối mặt với tình trạng bất ổn.

Nhiều người dân đã xếp hàng dài chờ bỏ phiếu trước khi cuộc trưng cầu dân ý khai mạc.

"Phiếu bầu của tôi là dành cho mẹ và cha tôi, và anh chị em của tôi đã bị giết hại trong chiến tranh," Abraham Parnyang nói với BBC khi chờ bỏ phiếu tại thủ phủ miền Nam, Juba.

"Tôi cũng bỏ phiếu cho những đứa con trong tương lai của tôi - nếu Chúa trao chúng cho tôi - để chúng có thể lớn lên ở một miền Nam Sudan hòa bình và được hưởng thanh bình."

'Khởi đầu mới'

Image caption Cuộc trưng cầu được cho mang kỳ vọng của nhiều người dân về hòa bình.

Một cử tri, 36 tuổi, cựu quân nhân, Mawien Mabut, cho biết: "Tôi từng chứng kiến chiến tranh từ trong cuộc vì vậy chúng tôi phải chấm dứt chiến tranh ngay từ bây giờ".

"Chúng tôi rất vui vì những người Ả Rập đã đi xa," ông nói với hãng tin AP.

Miền Nam Sudan có mức độ mù chữ cao, nên cử tri đối diện với hai ký hiệu trên phiếu bầu - một tay có nghĩa là 'độc lập' hoặc hai bàn tay siết chặt lấy nhau, có nghĩa 'vẫn là một đất nước'.

Hôm thứ Bảy, ông Kiir, nhà lãnh đạo Nam Sudan, nói cuộc trưng cầu dân ý "không phải là sự kết thúc cuộc hành trình mà thực ra là sự khởi đầu của một cái mới".

Ông phát biểu ở Juba cùng với Thượng nghị sĩ Mỹ, ông John Kerry, người đã đàm phán với cả hai nhà lãnh đạo miền Bắc và miền Nam với nỗ lực làm cho cuộc trưng cầu diễn ra êm thấm.

Ông Kiir kêu gọi các cử tri "kiên nhẫn", trong trường hợp họ không thể bỏ phiếu vào ngày đầu tiên của cuộc trưng cầu dân ý.

Veronique De Keyser, trưởng đoàn quan sát viên Liên minh châu Âu (EU) tại Juba, nói bỏ phiếu dường như đã bắt đầu tốt.

"Những gì tôi quan sát sáng nay thật cảm động trên phương diện quí vị có thể cảm nhận điều đó trong những đám đông dân chúng, kỳ vọng của người dân là rất quan trọng," bà nói.

"Cuộc trưng cầu được tổ chức rất tốt. Cho tới nay mọi người xếp hàng rất yên tĩnh và tôi hy vọng điều đó phản ánh những gì đang xảy ra tại đất nước này hôm nay."

Tuy nhiên, cuộc trưng cầu phần nào bị ảnh hưởng do một cuộc tấn công của phiến quân vào quân đội miền Nam Sudan ở vùng Unity giàu tiềm năng dầu mỏ.

Đại tá Philip Aguer, một phát ngôn viên quân đội, nói với hãng tin Associated Press hôm thứ Bảy rằng quân đội của ông đã đánh trả và tiêu diệt bốn phiến quân.

Các quan chức Liên Hợp Quốc xác nhận rằng họ đã nhận được tin tức về một cuộc tấn công trong khu vực, nhưng không cho biết chi tiết về thương vong của bên nào.

Mô hình theo kiểu khối EU?

Image caption Người dân Nam Sudan xếp hàng tham dự cuộc trưng cầu dân ý.

Trong một cuộc phỏng vấn với kênh tin tức tiếng Ả Rập al-Jazeera, ông Bashir nói rằng ông hiểu tại sao nhiều người miền Nam muốn độc lập, nhưng ông bày tỏ lo ngại về điều mà quốc gia mới sẽ phải đối phó.

"Miền Nam gặp phải nhiều vấn đề," ông nói. "Miền Nam vướng vào chiến tranh từ năm 1959. Họ không có khả năng chu cấp, lo liệu cho công dân của mình hoặc tạo lập ra được một nhà nước."

Ông Bashir nói rằng người miền Nam sống ở miền Bắc sẽ không được phép có quốc tịch kép, trong khi ý tưởng hai quốc gia liên hiệp trong một thể thức theo mô hình EU vẫn còn 'lơ lửng'.

Ông cũng nêu vấn đề của Abyei, một khu vực giàu có tài nguyên dầu mỏ ở vùng biên giới tranh chấp.

Ông cảnh báo rằng nếu miền Nam chiếm giữ khu vực này cho chính mình, có thể sẽ dẫn đến chiến tranh.

Các nhà phân tích nói rằng ông Bashir chịu áp lực lớn từ các chính trị gia miền Bắc, những người lo sợ rằng sự ly khai của miền Nam có thể dẫn tới nhiều sự phân chia, thành các 'mảnh nhỏ' hơn nữa của đất nước.

Bắc và Nam Sudan đã trải qua hai thập niên giao tranh với các cuộc xung đột vì lý do chia rẽ tôn giáo và chủng tộc.

Miền Nam Sudan là một trong những khu vực điển hình của các quốc gia đang phát triển trên thế giới và nhiều người dân từ lâu đã phàn nàn về sự ngược đãi dưới chế độ của chính phủ Khartoum.

Đầu tuần này, quan chức phụ trách Ủy ban trưng cầu dân ý, Chan Reen Madut, cho biết miền Nam đang cố gắng thực hiện "một việc chưa từng xảy ra trong lịch sử".

Tỷ lệ cử tri trong cuộc trưng cầu sẽ là một chỉ báo quan trọng, như Hiệp định hòa bình năm 2005 quy định cuộc trưng cầu muốn được công nhận hợp lệ, phải hội đủ 60% trong số 3.800.000 cử tri đăng ký tham gia.

Tin liên quan