Trung Đông

Nhận định về tình hình Iran

Các cuộc biểu tình ở Iran gây ngạc nhiên

Sau các cuộc biểu tình trên toàn quốc hôm thứ Hai, cả truyền thông chính thức và internet sôi nổi những bình luận và tranh cãi về tầm quan trọng của các sự kiện.

Đối với các lãnh đạo của Phong trào Xanh đối lập, các cuộc xuống đường là sự biểu đạt sức mạnh rầm rộ nhất của ủng hộ viên từ hơn một năm. Nhưng một bài xã luận trên báo Kayhan cứng rắn phủi tay xem người biểu tình là "đống rác" có thể dễ dàng vứt bỏ.

Rõ ràng là các cuộc biểu tình hôm thứ Hai ở Iran là ngạc nhiên lớn cho cả chính phủ và các lãnh đạo của Phong trào Xanh đối lập.

Việc người dân sẵn sàng xuống đường bất chấp lực lượng an ninh chứng tỏ còn biết bao giận dữ trong một số bộ phận dân chúng đối với chính quyền.

Nó cũng vạch ra sự trống rỗng của những tuyên bố chính phủ rằng Phong trào Xanh đã hết thời.

Kể từ vụ đàn áp các cuộc biểu tình hậu bầu cử năm 2009, chính phủ luôn nói rằng chẳng có phong trào đối lập mạnh mẽ ở Iran.

Trong khi các cuộc xuống đường tiếp tục trên toàn quốc - và các trang web đối lập đăng đầy tin tức từ đường phố - truyền thông nhà nước vẫn tiếp tục nói mọi sự đều yên tĩnh.

Nhưng đến khi các nghị sĩ Iran thảo luận tại quốc hội vào thứ Ba, giọng điệu giận dữ của họ cho thấy rõ là họ thực sự lo ngại.

Nghị viện Iran đòi hành hình hai lãnh đạo đối lập

Lần đầu tiên viện Majlis (Nghị viện Iran) nghe thấy những lời kêu gọi không chỉ truy tố hai lãnh đạo đối lập - Mir Hossein Mousavi and Mehdi Karroubi - mà thậm chí hành hình họ.

Thế hệ trẻ

Thật khó ước lượng chính xác bao nhiêu người tham gia biểu tình ở Tehran và các thành phố khác hôm thứ Hai. Một nguyên nhân là vì an ninh đã nỗ lực hết sức không để người dân tụ họp ở riêng một địa điểm.

Tương tự các vụ biểu tình ở Quảng trường Tahrir (Giải phóng) ở Cairo, người tuần hành ở Iran đã đi về hướng Quảng trường Azadi (Tự do) của Tehran. Nhưng an ninh ngăn chặn nhiều con đường chính dẫn tới trung tâm thành phố, thành ra các cuộc tuần hành phải tản ra.

Đây cũng chính là chiến lược mà nhà chức trách sử dụng với đối lập trong suốt hai năm qua.

Bằng cách gần như quản thúc lãnh đạo phong trào, giam cầm nhiều người khác, giới chức đã khiến những ủng hộ viên Xanh mà phần lớn thuộc tầng lớp trung lưu không thể tạo dựng một mạng lưới rộng hơn trong nhiều giai tầng xã hội Iran.

Họ cũng thanh trừng những người hoạt động công đoàn, sinh viên, các nhóm vì quyền phụ nữ để bảo đảm không ai có thể gia nhập lực lượng.

Giống như những người đồng chí ở Cairo và Tunis, các ủng hộ viên đối lập xuống đường ở Tehran tuần này hầu hết là thành viên của thế hệ Facebook.

Nhưng trong khi người biểu tình ở Ai Cập có cả quân đội trong nước và chính phủ Mỹ ủng hộ, thì trường hợp Iran lại khác.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng hùng mạnh đang dẫn dắt cuộc đàn áp mọi sự chống đối chính phủ. Và cử chỉ ủng hộ của Tổng thống Obama có thể chỉ cấp đạn cho chính quyền để tố cáo phe đối lập là "kẻ phản bội đi theo Israel" và đàn áp họ.

Thay đổi khẩu hiệu

Các cuộc xuống đường mới trỗi dậy tuần này đem lại cho ủng hộ viên Phong trào Xanh cảm giác hy vọng mới nhưng rõ ràng là phong trào vẫn chưa đem lại những thay đổi căn bản như ta thấy ở Ai Cập hay Tunisia.

Tuy nhiên, một số nhà quan sát cả trong và ngoài Iran đã ghi nhận rằng phe đối lập đang thay đổi.

Nhiều khẩu hiệu được người biểu tình hô to trên đường phố hôm thứ Hai là nhắm vào nhân vật cầm quyền cao nhất - Ayatollah Khamenei. Một số người đốt hình ngài và thậm chí kêu gọi giết ngài - một điều không thể tin nổi trước cuộc bầu cử 2009.

Bằng việc cách ly những lãnh đạo Phong trào Xanh khỏi giới trẻ ủng hộ, chính phủ có thể lại đã đẩy phe đối lập vào con đường cứng rắn hơn.

Trong khi hai ông Mousavi và Karroubi vẫn tìm kiếm thay đổi bên trong hệ thống hiện nay, thì sự phẫn nộ gia tăng trên đường phố tuần này chứng tỏ một số ủng hộ viên đối lập có thể đã không còn thỏa mãn bởi "cải cách" và nay muốn nhắm tới một "cuộc cách mạng".

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.