Văn hóa

Ra mắt phim về Khodorkovsky

Ông Khodorkovsky và đối tác Lebedev

Một bộ phim tài liệu về nhà tài phiệt Nga đang ngồi tù, Mikhail Khodorkovsky, đã công chiếu tại Liên hoan phim Berlin cho dù bị đánh cắp hai lần chỉ trong vài tuần qua.

Phóng viên BBC Dina Newman đã tham dự buổi ra mắt và nói chuyện với đạo diễn, Cyril Tuschi.

"Tôi đã hy vọng làm một phim truyện về Khodorkovsky, nhưng thực tại còn đi quá cả những tưởng tượng ghê gớm nhất của tôi, vì thế tôi nhận ra nó sẽ phải là phim tài liệu."

Nhà đạo diễn rõ là nhẹ nhõm khi dự án 5 năm của ông cuối cùng cũng ra rạp.

Cuốn băng bị ăn cắp hai lần: lần đầu ở Bali của Indonesia, nơi Cyril Tuschi đang biên tập các đoạn quay, và sau đó lại bị mất ở văn phòng của ông tại Berlin chỉ vài ngày trước khi theo lịch nộp cho liên hoan.

Cảnh sát không hề biết ai có thể là thủ phạm.

5 năm vừa qua đem lại rất nhiều cảm xúc cho Tuschi, kể từ khi ông bắt đầu quay phim ở đông Siberia, không có tài trợ, ở năm 2005.

Trong vòng ba năm, ông không gặp được vị tài phiệt bị giam giữ, không ai trả lời thư từ, và chỉ tìm được một bức hình của ông này do một bạn tù chụp bằng điện thoại di động.

Ngay từ đầu, ông nhận ra mình bị theo dõi.

"Chúng tôi xuống xe lửa ở Chita thuộc Đông Siberia vào bốn giờ sáng. Sân ga không người ngoại trừ một người đàn ông có mobile phone, và ông ta nói rất to 'có ba người ở đây'."

Khi ấy, ông sợ nhưng nhanh chóng thấy buồn cười; ông chắc rằng đó là một viên chức tình báo địa phương muốn tỏ rõ rằng ông ta đang theo sát.

"Nó giống như một phim James Bond - tôi quay lại và trông thấy một xe để đèn mờ đi theo chúng tôi về tận nhà."

Cao trào của bộ phim là cuộc phỏng vấn trực tiếp với Mikhail Khodorkovsky - đây được cho là đoạn phim duy nhất kể từ khi doanh nhân này bị bắt năm 2003.

Có lẽ hình ảnh đáng nhớ nhất của phim là nụ cười của Khodorkovsky

Sau nhiều ngày có mặt ở phiên xử thứ hai với Khodorkovsky, ông Tuschi bỗng dưng được phép quay cuộc phỏng vấn 10 phút với ông này ở tòa.

"Năm lính gác có vũ trang đứng đằng sau tôi, và một người trong số họ vỗ vai tôi như ra hiệu đến giờ. Tôi không đem theo người quay phim vì thế tôi phải tự quay. Tôi mừng đến nỗi bỗng dưng quên hết câu hỏi."

Có một câu ông đã hỏi và cũng là câu hỏi chính của phim: tại sao Khodorkovsky quyết định quay lại nước Nga và đối diện phiên xử, trong khi ông ta đã có thể trốn ra nước ngoài?

Nhà tài phiệt ngồi tù giải thích rằng ông không thể bỏ đối tác làm ăn, Platon Lebedev, làm con tin cho giới chức. Ông nói thêm ông tin vào pháp quyền - và cuối cùng mỉm cười, chỉ ra rằng ai cũng có lúc phạm sai lầm.

Nụ cười đó, quay cặp kính chống đạn, có lẽ là hình ảnh mạnh nhất trong phim.

Rõ ràng đa số người Nga sẽ không xem Khodorkovsky là vị thánh - một người đã dựng xây nên công ty dầu hỏi lớn thứ hai của Nga và trở thành người giàu nhất nước Nga.

Thật khó hình dung có người nào đi xa như thế mà không bỏ qua luật pháp.

Nhưng Tuschi nhấn mạnh mục đích của ông không phải là đánh giá Khodorkovsky có tội hay không mà là quan sát sự lên voi xuống chó của ông này.

Những lá thư của nhà tài phiệt gửi ra từ nhà tù không cho thấy có sự ăn năn nào, mà chỉ ân hận là ông đã bỏ rơi gia đình và buồn bã vì những sự cắt giảm tàn nhẫn 10 năm trước để bảo đảm công ty của mình được tồn tại.

Trong đời mình, Khodorkovsky đã đi từ một lãnh đạo đoàn thanh niên cộng sản rồi trở thành nhà tư bản, và nay trở thành biểu tượng bị cầm tù cho sự chống đối Thủ tướng Vladimir Putin.

"Bài học chính của bộ phim là con người có thể thay đổi, dù ở tuổi nào," theo lời Tuschi.

"Và điều này với tôi là biểu tượng của hy vọng."

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.