Vé một chiều cho Tổng thống Saleh?

Bản quyền hình ảnh REUTERS
Image caption Tổng thống Saleh đã cai trị Yemen hơn ba thập niên

Suốt 33 năm, lãnh tụ Yemen, Ali Abdullah Saleh, đã là người sống sót vĩ đại. Nhưng nay mọi chỉ dấu cho thấy chuyến đi của ông đến Ảrập Saudi nhằm chữa bệnh sẽ là chuyến bay một chiều.

Tổng thống Saleh đã đến Ảrập Saudi sau khi bị thương trong vụ tấn công vào một ngôi đền bên trong phủ tổng thống hôm thứ Sáu.

Có vẻ các vết thương không gây nguy hiểm tính mạng - nguồn tin từ Ảrập Saudi nói ông tự mình bước xuống máy bay mặc dù người ta thấy rõ có vết thương ở đầu, mặt và cổ.

Tuy vậy, các thành viên của gia đình, gồm cả người vợ, đã đi cùng ông. Có tin nói 35 người thân đi cùng, cộng thêm vị thủ tướng và chủ tịch quốc hội.

Còn tại thủ đô Sanaa của Yemen, viên đại sứ Mỹ đã gặp phó tổng thống trong sự kiện được xem là ủng hộ việc chuyển giao quyền lực.

Ngay cả nếu Tổng thống Saleh muốn trở về Yemen, người Saudi cũng sẽ không cho phép. Rất có thể họ làm ra chuyến đi chữa bệnh này để ông biến đi mà vẫn giữ được thể diện.

Như thế, có vẻ Tổng thống Saleh sẽ là lãnh đạo thứ ba bị tước quyền trong Mùa xuân Ảrập, theo sau Tổng thống Tunisia Ben Ali và Hosni Mubarak của Ai Cập.

Một loạt các cuộc biểu tình - thường bị đàn áp trong bạo lực - đã nới lỏng sự kiểm soát của nhà lãnh đạo Yemen.

Có lúc Hoa Kỳ đứng bên cạnh Tổng thống Saleh. Họ xem ông là đồng minh hữu ích trong cuộc chiến chống khủng bố, giúp kiềm chế al-Qaeda tại đây.

Ảrập Saudi cũng không rõ ràng, vì chính phủ nước này lo âu trước làn sóng cách mạng quét ngang khu vực.

Nhưng Tổng thống Saleh đã làm mất lòng các đồng minh khi liên tục giả vờ nói sẽ ký thỏa hiệp chuyển giao quyền lực nhưng rồi vào phút chót lại duỗi ra.

Chiến lược rủi ro

Bản quyền hình ảnh BBC World Service
Image caption Người biểu tình ăn mừng, nhưng Yemen chưa có dân chủ thực sự

Lần gần nhất là hai tuần trước khi ông bị nghi là đưa đám tay chân ra bao vây sứ quán để dọa dẫm phái đoàn ngoại giao ở trong.

Kể từ hôm đó, Tổng thống Saleh tham dự một trận đánh mang tính quy ước hơn trước ủng hộ viên của lãnh đạo bộ lạc Sadeq al-Ahmar.

Phe đối lập tin rằng Tổng thống Saleh cố tình chọn trận chiến này như một chiến lược rủi ro nhằm khuấy động nội chiến, nhưng ông đang gánh hậu quả.

Tình hình hiện thời thật phức tạp và nguy hiểm.

Tổng thống Saleh đã để lại con trai cả, Ahmed, và những người cháu nắm giữ các chức vụ quan trọng trong quân đội.

Họ có thể góp phần vào một cuộc chuyển giao hòa bình hoặc lãnh đạo cố gắng kháng cự cuối cùng.

Thỏa hiệp ngừng bắn do Ảrập Saudi giúp dàn xếp hôm thứ Bảy chưa gì đã có vẻ đổ vỡ và tin tức nói xảy ra chạm súng ở Sanaa và thành phố thứ hai của Yemen là Taiz.

Thành viên gia đình al-Ahmar có thể tin rằng đã đến lúc để họ giành kiểm soát. Sadeq al-Ahmar lãnh đạo nhóm bộ lạc hùng mạnh nhất trong xã hội bộ lạc này. Ông cũng là một trong những doanh nhân giàu có nhất Yemen.

Một nhân vật chính khác sẽ là Tướng Ali Mohsen. Ông ta là một trong các lãnh đạo quân đội chuồn sang phe đối lập từ giữa tháng Ba, và giúp họ bảo vệ các cuộc biểu tình.

Mấy ngày gần đây, không nghe nói thêm gì về ông. Dù sao, ông ta có quyền lợi riêng của mình và có thể cảm thấy mình xứng đáng có phần trong quyền lực.

Cũng còn câu hỏi về vai trò của Ảrập Saudi, suốt nhiều năm giữ vai trò lớn trong chính trị Yemen và sự ủng hộ của họ đã giúp kinh tế Yemen khỏi sụp đổ.

Vì thế, đám đông biểu tình đổ ra đường ăn mừng sự ra đi của Tổng thống Saleh sẽ hiểu rõ rằng vẫn còn nhiều trở ngại cho sự ra đời của một nền dân chủ đầy đủ.