Mỹ ‘không ép ông Trần’ rời Sứ quán

Ông Trần gặp vợ và hai con với hiện diện của Đại sứ Mỹ Gary Locke Bản quyền hình ảnh Reuters
Image caption Số phận ông Thành và gia đình bây giờ nằm trong tay chính quyền Trung Quốc

Ông Trần Quang Thành, nhân vật bất đồng chính kiến trốn chạy đến Sứ quán Mỹ ở Bắc Kinh hồi tuần trước, không hề bị áp lực phải rời khỏi nơi này, Đại sứ Mỹ Gary Locke khẳng định.

Trong khi đó, ông Trần nói ông ‘thất vọng’ với cách hành xử của chính quyền Mỹ.

“Tòa đại sứ cứ vận động tôi đi và hứa sẽ cho người ở cùng với tôi trong bệnh viện. Nhưng chiều nay ngay khi tôi vừa nhập viện thì tôi thấy tất cả bọn họ (quan chức Sứ quán Mỹ) đều biến mất,” ông Trần than phiền.

Vợ ông cũng hòa cùng lời kêu gọi giúp đỡ của ông. Bà mô tả tình hình hiện nay là ‘rất nguy hiểm’.

“Nếu họ đưa được chúng tôi về nhà thì họ sẽ nhốt chúng tôi vào lồng sắt,” bà nói.

Tuy nhiên hôm thứ Năm ngày 3/5 Đại sứ Gary Locke đã bác bỏ việc Sứ quán Mỹ đã ép buộc ông Trần phải rời bỏ nơi trú ẩn.

“Tôi có thể nói một cách quả quyết rằng ông ấy (Trần Quang Thành) không hề bị áp lực phải ra đi. Ông ấy rất háo hức và nôn nóng ra khỏi Sứ quán,” vị đại sứ cho biết.

Trước đó thì người phát ngôn Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, ông Mark Toner, cũng bảo vệ cách Tòa đại sứ ở Bắc Kinh giải quyết trường hợp của ông Trần.

“Không có lúc nào mà các quan chức Mỹ nói với ông Trần về các đe dọa pháp lý cũng như thể chất đối với vợ con ông, cũng như các quan chức Trung Quốc cũng không hề đưa ra lời đe dọa nào với chúng tôi hay thông qua chúng tôi,” ông nói.

Một số cơ quan truyền thông dẫn lời một số nguồn tin từ Hoa Kỳ hôm 3/5 cho biết giới chức Mỹ đang liên lạc với ông Trần và vợ ông để tìm hiểu hai người đang muốn gì.

Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói họ ‘không có thông tin’ về yêu cầu của ông Trần được rời khỏi Trung Quốc.

‘An ninh không đảm bảo’

Trước đó, nhà hoạt động Trung Quốc Trần Quang Thành bày tỏ mong muốn đến Mỹ thay vì ở lại Trung Quốc với lý do an ninh của ông sẽ không được bảo đảm theo một thỏa thuận mà hai nước vừa đạt được.

Thỏa thuận này đã thuyết phục được ông Trần rời khỏi Tòa đại sứ Mỹ ở Bắc Kinh.

Ông đã rời khỏi Sứ quán Mỹ hôm thứ Tư ngày 2/5 nơi ông đã trú ẩn trong sáu ngày qua sau khi trốn thoát khỏi tình trạng quản thúc tại gia.

Ông đã có vẻ hài lòng với giải pháp ngoại giao mà theo đó ông và gia đình có thể ở lại Trung Quốc trong các điều kiện tốt hơn.

Nhưng sau đó, hôm thứ Năm ngày 3/5 từ bệnh viện Triều Dương ở Bắc Kinh ông Trần đã nói với hãng tin Reuters qua điện thoại rằng ông đã đổi ý sau khi nói chuyện với vợ.

Chính vợ ông đã kể cho ông nghe những mối đe dọa mà gia đình đã gặp phải trong những ngày vừa qua.

“Có nhiều nguyên do và tôi cũng cân nhắc rất nhiều, nhưng nguyên do chính ở đây không đảm bảo được quyền và an ninh của tôi,” ông Trần tiết lộ.

Bản quyền hình ảnh Reuters
Image caption Hiện giờ bên cạnh ông Trần không còn quan chức Mỹ nào

Luật sư khiếm thị này đã thuật lại lời kể của vợ ông, bà Viên Vi Tĩnh, rằng gia đình ông đã bị các quan chức Trung Quốc bao vây. Những người này đã đe dọa gia đình và tràn vào nhà ông.

Ông Trần sống tại một ngôi làng ở tỉnh Sơn Đông cùng vợ và hai con.

“Khi tôi ở trong Sứ quán Mỹ, tôi không ở cùng với gia đình nên tôi không biết một số việc,” ông nói, “Nhưng sau khi tôi gặp được người thân, tôi đã đổi ý.”

Quyết định của ông Trần đã làm gia tăng căng thẳng trong quan hệ Mỹ – Trung vào một thời điểm nhạy cảm trong quan hệ giữa hai nước.

Tổng thống Mỹ Barack Obama rất không muốn có bất cứ lời chỉ trích nào về cách ông xử lý vụ ông Trần trong quá trình vận động cho cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 11 trong khi Trung Quốc đang cố gắng để quá trình chuyển giao lãnh đạo diễn ra suôn sẻ vào cuối năm.

Mặc dù ông Trần đổi ý về về việc ở lại Trung Quốc, hiện vẫn chưa rõ liệu ông có thể đến Hoa Kỳ được hay không.

Thỉnh cầu Obama

Ông đã rời khỏi Sứ quán Mỹ và không còn được giới chức nước này bảo vệ, số phận của ông bây giờ nằm trong tay của chính quyền Trung Quốc.

Các quan chức Mỹ dường như không còn ở bên cạnh ông Trần hôm thứ Năm 3/5 và ông này nói rằng ông không còn có cơ hội để giải thích việc thay đổi ý định với phía Mỹ.

“Tôi hy vọng rằng Hoa Kỳ sẽ giúp tôi rời khỏi đây ngay lập tức. Tôi muốn đến Hoa Kỳ để trị bệnh,” ông nói.

Washington đã hy vọng thỏa thuận mà họ thương thảo với phía Trung Quốc hôm thứ Tư ngày 2/5 sẽ giúp tháo ngòi cho cuộc khủng hoảng này khi cả ngoại trưởng và bộ trưởng tài chính của họ đều có mặt ở Trung Quốc để tham dự đối thoại.

Các quan chức Mỹ tiết lộ theo thỏa thuận này thì ông Trần và gia đình sẽ được đưa đến một nơi khác trên lãnh thổ Trung Quốc để đảm bảo an toàn và ông sẽ được phép theo đuổi việc học.

Tuy nhiên phía Trung Quốc đã có thái độ cứng rắn. Bộ Ngoại giao nước này đã chỉ trích điều họ gọi là sự can thiệp của Hoa Kỳ và yêu cầu phải có lời xin lỗi.

Bản quyền hình ảnh Reuters
Image caption Bà Clinton đã kêu gọi Trung Quốc bảo vệ nhân quyền nhưng không đề cập trực tiếp đến ông Trần

Các nhóm nhân quyền nhận xét thỏa thuận này tiềm ẩn nguy cơ rằng phía Trung Quốc có thể không giữ đúng các cam kết của họ.

Trước đó, ông Trần đã có lời thỉnh cầu với Tổng thống Mỹ Barack Obama trong thông điệp được truyền trên kênh truyền hình CNN.

“Tôi muốn nói với Tổng thống Obama, xin hãy làm mọi thứ để đưa ra gia đình chúng tôi ra khỏi Trung Quốc,” ông nói trên CNN.

Trong các cuộc phỏng vấn với các hãng thông tấn khác, ông nói ông đang lo sợ cho sinh mạng của mình sau khi biết tin vợ ông đã bị trói và đánh đập.

Cơn bão ngoại giao

Trong bối cảnh đó, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton bị đặt vào tâm cơn bão ngoại giao Mỹ-Trung khi bà xuất hiện ở Bắc Kinh để khai mạc phiên đối thoại chiến lược thường niên giữa hai nước.

Cuộc đối thoại này đã bị phủ bóng đen với những diễn biến dồn dập trong vụ ông Trần Quang Thành.

Bà Clinton đã nhân cơ hội này để kêu gọi Trung Quốc bảo vệ nhân quyền nhưng không đề cập cụ thể đến trường hợp ông Trần. Trước đó, Clinton cũng đã nói chuyện với ông này sau khi ông rời Sứ quán Mỹ.

“Hoa Kỳ tin rằng không quốc gia nào có thể chối bỏ một cách hợp pháp những quyền cơ bản mà bất cứ ai cũng có hoặc trừng phạt những người thể hiện những quyền đó,” bà phát biểu trong phiên khai mạc của cuộc Đối thoại kinh tế chiến lược Mỹ-Trung.

“Như Tổng thống Obama đã nói trong tuần này, một nước Trung Quốc biết bảo vệ quyền của mọi người dân sẽ là một đối tác hùng mạnh hơn và thịnh vượng hơn của Hoa Kỳ,” bà nói.

Trần Quang Thành là một luật sư tự học đấu tranh chống lại việc chính quyền cưỡng bức phá thai theo chính sách một con của Trung Quốc hôm 22/4.

Ông đã đào thoát sau 19 tháng bị quản chế tại gia. Trong suốt thời gian này, ông và gia đình đã bị đe dọa và đánh đập.

Giới chức Mỹ cho biết ông Trần tự nguyện rời khỏi sứ quán của họ ở Bắc Kinh vì ông muốn đoàn tụ với vợ con. Họ cũng nói ông Trần có ý định ở lại Trung Quốc và chưa bao giờ đề nghị được tỵ nạn ở Mỹ.

Tuy nhiên, việc ông Trần giờ đây thay đổi ý định không chỉ khiến tương lai của ông trở nên bất định mà còn đặt đấu hỏi về mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc.

Diễn biến này có thể là một cái giá chính trị khá đắt đối với Tổng thống Obama vốn đã bị ứng viên tổng thống của Đảng Cộng hòa Mitt Romney chỉ trích vì đã mềm dẻo với Trung Quốc.

Thỏa thuận mà lúc đầu được xem là thành công ngoại giao của chính quyền Obama giờ đây có thể nhanh chóng trở thành trách nhiệm.

Tin liên quan