Trung Quốc bị trách vì nạn săn voi

Cập nhật: 11:19 GMT - thứ năm, 17 tháng 1, 2013

Voi chết ở châu Phi vì thị trường châu Á

Tình trạng giết voi lấy ngà tăng đột ngột trong mấy năm gần đây, các nhà bảo tồn quay sang quở trách châu Á.

Xemmp4

Bạn cần mở JavaScript lên và cài phần mềm Flash Player mới nhất để nghe/xem.

Mở bằng chương trình nghe nhìn khác

Xác ba con voi nằm chồng chất lên nhau dưới cái nắng gắt của Kenya.

Trong cơn sợ hãi, chắc mấy con voi này tụ lại với nhau – một cách tuyệt vọng: đường máu đen đặc dẫn tới thời khắc cuối cùng của chúng.

Riêng trong tháng 12/2012, chín con voi bị bắn chết ngay bên ngoài rừng quốc gia Tsavo, đông nam Kenya. Tháng này, một gia đình gồm 12 con voi cũng bị hạ ở cùng khu vực.

Trong cả hai vụ trên, phần mặt voi bị chém mất một nửa để lấy ngà. Toàn bộ thân thể còn lại đã rữa cho dòi bọ, ruồi muỗi.

“Đây là con số lớn cho một vụ tấn công,” Samuel Takore thuộc trung tâm Dịch vụ Hoang dã Kenya (KWS) nói. “Những vụ như thế này đã không xảy ra trong nhiều năm qua, tôi nghĩ là phải từ thời tôi chưa tham gia trung tâm này.”

Ông Takore bắt đầu làm việc ở đây từ những năm 1980, và quan sát của ông chứng thực cho một sự việc lớn hơn: trên toàn châu Phi, tình trạng giết voi đang tới thời kỳ nghiêm trọng nhất kể từ 20 năm qua.

Trong những năm 80, theo tính toán, hơn một nửa số voi ở châu Phi bị quét sạch, phần lớn là do những kẻ săn voi lấy ngà.

Nhưng vào tháng 1/1990, các nước trên khắp thế giới cùng ký lệnh cấm quốc tế về buôn bán ngà voi. Nhu cầu tiêu thụ trên thế giới cũng giảm hẳn đi nhờ có các chiến dịch nâng cao ý thức người dân.

Dân số voi bắt đầu lấy lại cân bằng.

Nhưng mấy năm nay, tiến bộ đó lại bị đảo ngược.

Trung Quốc đáng trách?

Số voi bị giết lấy ngà tăng đột biến ở Kenya

Năm 2011 có khoảng 25.000 con voi bị giết. Người ta vẫn đang thu thập số liệu cho năm 2012, nhưng họ tin chắc rằng con số này vẫn sẽ ở mức cao.

Các chuyên gia quay sang quở trách Trung Quốc.

“Trung Quốc là lực lượng mua ngà voi lớn nhất trên thế giới,” Tiến sỹ Esmond Martin, nhà nghiên cứu và bảo tồn dành cả chục năm dõi theo nạn buôn bán ngà voi trái phép trên thế giới.

Ông vừa quay lại từ Nigeria, nơi ông thực hiện khảo sát bằng mắt về bán ngà voi ở thành phố Lagos. Khảo sát của ông thật đáng giật mình.

Tiến sỹ Martin và đồng nghiệp đếm được hơn 14.000 đồ vật làm từ ngà voi, chỉ riêng trong khu chợ Lekki ở Lagos.

Lần khảo sát trước, cũng ở chợ này năm 2002, họ đếm được 4.000 đồ vật, chỉ bằng một phần ba số liệu của 10 năm sau đó.

Theo kết luận của cuộc điều tra, mà BBC đã công bố khá rộng rãi, Nigeria là trung tâm của bùng nổ buôn bán trái phép ngà voi châu Phi.

Năm 2011, chính phủ Nigeria đưa ra quy định nghiêm ngặt nhằm giảm nạn buôn bán ngà, trong đó có các hành động như trưng bày, quảng cáo, mua và bán ngà voi.

Thế mà, tiến sỹ Martin nói, Lagos giờ trở thành chợ bán lẻ ngà voi lớn nhất châu Phi.

“Ngà voi được vận chuyển từ tận Đông Phi, từ Kenya vào Nigeria,” ông nói. “Người Nigeria hiện xuất khẩu ngà voi sang Trung Quốc. Các nước láng giềng xuất khẩu ngà voi chế xuất [vào Nigeria]

“Nên đây là cái kho cho bất kể loại hàng hóa bằng ngà nào, ngà voi gửi ra, đồ vật bằng ngà nhập vào, rồi lại được xuất khẩu, được chế xuất.”

Đọ súng

Khảo sát năm 2012 đếm được 14.000 mặt hàng bằng ngà voi ở chợ Lagos, chủ yếu cho người Trung Quốc

BBC tới chợ Lekki ở Lagos. Mang theo camera bí mật, ngay lập tức phóng viên của BBC Trung Quốc được tiếp cận.

Nhà buôn người Nigeria nói bằng tiếng Trung, “xiangya” – “ngà voi”. Các loại hàng chạm khắc xếp thành chồng, bờm tóc ngà, lược ngà, đũa ngà, và cả hạt xoàn ngà.

Người bán hàng khác lại mời gọi bằng hai cái ngà còn nguyên, được giảm giá chỉ còn hơn 400 đô la Mỹ một cân. Khi hỏi anh ta bán được bao nhiêu ngà sống, anh nói có thể cung cấp được khoảng hơn 100 cân.

Sự thịnh vượng của Trung Quốc, kèm với cơn đổ bộ của công nhân và các nhà đầu tư Trung Quốc trên khắp châu Phi, làm tăng nhu cầu mua bán ngà voi.

Kenya là quốc gia nỗ lực chống săn voi nhất châu Phi.

Bên cạnh KWS (thuộc chính phủ), cộng đồng địa phương và các nhà bảo tồn tư nhân cũng tự sắm các thiết bị bảo vệ thiên nhiên.

Quỹ Bảo vệ Đất Thiên nhiên miền Bắc là một trong những tổ chức như thế. Quỹ có hẳn “Đội phản ứng nhanh” gồm khoảng một tá đàn ông có trang bị vũ khí, cắm trại ở các vùng đất bụi gai ở Bắc Kenya, dõi theo các đàn voi và tìm tung tích những kẻ săn voi.

Đây là đội bán quân sự được chính phủ phê duyệt. Ông Jackson Loldikir, chỉ huy, cùng đồng đội mặc áo vải rằn ri và trang bị súng dài Kalshnikov.

Công việc của họ rất nguy hiểm. Trong khi đi cùng để bảo vệ BBC, một đàn voi đuổi theo đội vì sợ hãi.

Một nhân viên phải bắn chỉ thiên để khỏi bị giẫm đạp.

Các chuyên gia lo ngại thế giới sẽ không còn voi hoang dã

Ông Loldikir nói bắt giữ những kẻ săn voi chỉ là tốn thời gian. Ít có trường hợp bị xử và thường thì họ cũng thoát được nhờ khoản nộp phạt nhỏ.

Ông Loldikir và đồng đội cũng cho biết, họ buộc phải có những biện pháp cứng rắn hơn.

“Khi chúng tôi gặp một kẻ săn trộm, chúng tôi giết,” ông nói. “Đó là cách duy nhất để bảo vệ động vật, giết kẻ săn trộm.”

Bị thương, thậm chí cái chết, không phải xa lạ cho cả hai phía.

“Hồi tháng Năm, chúng tôi nghe thấy tiếng súng. Chúng tôi đụng độ năm tay săn trộm. Họ giết chết một con voi. Thế nên chúng tôi bắn họ. Một người bị chết và chúng tôi thu được hai khẩu súng. Và một người trong chúng tôi cũng bị thương.”

Song những kẻ săn trộm không hề nao núng. Các nhà bảo tồn ở Kenya cảnh báo, theo tỉ lệ hiện tại, loài voi sẽ sớm biến mất khỏi thế giới tự nhiên.

“Nếu người ta tiếp tục trả giá cao và giết chóc voi còn tiếp diễn, trong 15 năm tới sẽ không còn có voi hoang dã ở vùng Bắc Kenya, tôi khá chắc chắn về điều này,” Ian Craig, phụ trách Quỹ Bảo vệ Đất thiên nhiên miền Bắc nói.

“Bất kỳ nơi nào có voi không được bảo vệ và có súng, mọi người sẽ vẫn giết chúng. Chúng đáng giá quá cao.”

Và những gì đang xảy ra ở Kenya cũng xảy ra ở phần còn lại của châu Phi.

Ở lục địa mà súng ống đầy sẵn và nghèo đói lan tràn, phần thưởng mà giới săn trộm thu được cao hơn hẳn so với rủi ro.

Thêm về tin này

Chủ đề liên quan

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.