Bảy ngày quốc tang ở Venezuela

Cập nhật: 17:50 GMT - thứ tư, 6 tháng 3, 2013
Hugo Chavez

Hugo Chavez gây nhiều tranh cãi

Venezuela vừa tuyên bố bảy ngày để tang ông Hugo Chavez, người vừa qua đời thọ 58 tuổi sau 14 năm làm Tổng thống nước này.

Hàng ngàn người ủng hộ ông Chavez đã đổ xuống đường để bày tỏ lòng thương tiếc. Ông Chavez đã bị ốm nặng hơn một năm nay và đã không xuất hiện trước công chúng từ khi trở về nước vào tháng trước sau đợt điều trị ung thư ở Cuba.

Các nhà lãnh đạo các nước Mỹ Latin đã bắt đầu tới thủ đô Caracas để bày tỏ lòng kính trọng - trong số này có Tổng thống Cristina Fernandez de Kirchner của Argentina, Tổng thống Jose Mujica của Uruguay và Tổng thống Evo Morales của Bolivia.

Thi hài của ông Chavez sẽ được đưa rước tới Học viện quân sự tại Caracas, nơi đặt linh cữu ông cho tới khi diễn ra tang lễ vào thứ Sáng này.

Các đơn vị quân đội trong cả nước sẽ bắn 21 phát súng tưởng niệm và cứ mỗi tiếng đồng hồ lại có bắn một phát đại bác cho tới khi ông được chôn cất, quân đội cho biết.

Tất cả các trường phổ thông và đại học sẽ đóng cửa tuần này.

Phó tổng thống Nicolas Maduro loan báo tin ông Hugo Chavez qua đời vào tối thứ Ba 5/3, đồng thời nói đã trục xuất hai nhà ngoại giao Mỹ vì tình nghi theo dõi quân đội Venezuela.

Ông Maduro nói ông Chavez qua đời sau khi "chống chọi với bệnh nặng gần hai năm".

Ông tuyên bố không nghi ngờ rằng bệnh ung thư của ông Chavez là do các kẻ thù của Venezuela tạo ra.

Vị Tổng thống 58 tuổi, người đã cầm quyền trong 14 năm, tiết lộ ông bị ung thư hồi tháng 6/2011. Ông đã trải qua bốn lần phẫu thuật, cùng nhiều đợt xạ trị và hóa trị liệu.

Ông Chavez tái cử thêm một nhiệm kỳ sáu năm vào tháng 10/2012, nhưng Tòa án Tối cao phán quyết rằng tuyên thệ của ông có thể được trì hoãn vì lý do bệnh tật.

Tranh cãi

Xuất thân từ lính nhảy dù, và lần đầu tiên ông Chavez nổi lên nhờ lãnh đạo cuộc đảo chính bất thành năm 1992.

Tháng Hai năm 1992, ông Chavez lãnh đạo cuộc đảo chính bất thành nhằm lật đổ chính quyền tổng thống Carlos Andres Perez, vốn đang gặp phản ứng giận dữ của dân chúng do chính sách thắt chặt chi tiêu.

HUGO CHAVEZ

  • Sinh ngày 28/7/1954 ở Sabaneta, bang Barinas, cha mẹ đều là giáo viên.
  • Tốt nghiệp học viện quân sự năm 1975
  • Có bốn người con
  • Rất thích chơi bóng rổ

Cuộc đảo chính thất bại được bắt nguồn từ khoảng một thập kỷ trước, khi ông Chavez và một nhóm sĩ quan thành lập phong trào bí mật đặt tên theo lãnh đạo độc lập của Nam Phi: Simon Bolivar.

Khởi nghĩa 1992 khiến 18 người thiệt mạng và 60 người bị thương buộc Hugo Chavez phải ra đầu thú.

Ông bị giam tới tiều tụy trong một trại quân tù, trong khi các cộng tác của ông ở bên ngoài chiến đấu giành chính quyền chín tháng sau đó.

Cuộc đảo chính lần hai này, vào tháng 11 năm 1992, cũng bị đập tan.

Ông Chavez ngồi tù hai năm thì được lệnh ân xá. Ngay lập tức ông thành lập đảng mới, gọi là Phong trào Cộng hòa lần Năm, và dần chuyển từ lính tráng thành chính trị gia.

Trong thời gian Hugo Chavez gom góp quyền lực cho cuộc bầu cử năm 1998, chính quyền Venezuela cũ đã tan đàn xẻ nghé.

Từ đó, ông Chavez thắng hàng loạt các cuộc tranh cử và trưng cầu dân ý, gồm cả việc thông qua thay đổi hiến pháp về nhiệm kỳ tổng thống.

Những người ủng hộ nói rằng, ông là đại diện cho dân nghèo; còn phe chỉ trích cho rằng ông ta ngày càng chuyên quyền.

Hugo Chavez: Những mốc chính

  • 02/1999: Nhận chức sau thắng cử năm 1998
  • 07/2000: Tái đắc cử dưới hiến pháp mới về nhiệm kỳ tổng thống 6 năm
  • 04/2002:
    Đảo chính bất thành. Chavez trở lại nắm quyền chỉ sau 2 ngày
  • 08/2004: Thắng trưng cầu dân ý về việc ông có được tại vị tới hết nhiệm kỳ
  • 12/2006: Thắng nhiệm kỳ 6 năm với 63% phiếu bầu
  • 12/2007: Thất bại trong trưng cầu dân ý cho hiến pháp mới về nhiệm kỳ tổng thống vô thời hạn
  • 02/2009: Thắng trưng cầu dân ý về tăng thời hạn nhiệm kỳ cho các công chức đắc cử
  • 09/2010: Đảng ông Chavez thắng đa số trong bầu cử Quốc viện, nhưng đảng đối lập cũng nắm tới 40% số ghế
  • 06/2011: Tiết lộ thông tin ông phải điều trị ung thư
  • 02/2012: Trải qua cuộc phẫu thuật thứ hai ở Cuba
  • 10/2012: Tái đắc cử nhiệm kỳ tổng thống 6 năm

Ông Chavez hứa thực hiện “cách mạng” chính sách xã hội, và thường xuyên chỉ trích những “tên đầu sỏ chính trị” làm mất đi hình ảnh về giới cầm quyền, trở thành “tay sai của bọn tư bản quốc tế”.

Chưa từng bỏ lỡ bất kỳ cơ hội nào để được xuất hiện trước công chúng, ông có lần gọi các chủ tập đoàn khai thác dầu là ‘những kẻ sống trong biệt thự xa hoa, nơi họ ngủ tập thể với nhau, và uống whisky”.

Ông Chavez cũng thường xuyên va chạm với giới lãnh đạo nhà thờ, nhóm bị ông buộc tội là lờ đi những người nghèo, đánh bạn với đảng đối lập, và bảo vệ quyền lợi của người giàu.

“Họ không đi theo... con đường của Chúa,” ông Chavez từng nói trong một bài phát biểu.

Mối quan hệ với Hoa Kỳ trở nên tồi tệ chưa từng có, khi ông buộc tội chính quyền Bush “dùng khủng bố để đối chọi khủng bố” trong cuộc chiến với Afghanistan sau vụ 11/9 năm 2001.

Ông Chavez nói Hoa Kỳ hậu thuẫn một cuộc đảo chính ngắn khiến ông phải rời văn phòng vài ngày vào năm 2002.

Ông sống sót qua thời kỳ này và trở nên mạnh mẽ hơn hai năm sau đó trong cuộc trưng cầu dân ý về giới lãnh đạo. Đến năm 2006, ông giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Venezuela.

Chính quyền Chavez thực thi một số “nhiệm vụ” về chính sách xã hội, trong đó có giáo dục và dịch vụ y tế cho cộng đồng. Nhưng nghèo đói và thất nghiệp vẫn lan tràn mặc cho trữ lượng dầu mỏ lớn mà nước này sở hữu.

Hugo Chavez không chỉ có thể phát biểu vài tiếng đồng hồ mà còn có ngôn ngữ màu sắc, đôi khi phi ngoại giao, với những đối tượng mà ông chỉ trích. Mời bạn bấm vào để đọc lại một số khoảnh khắc trong đời chính khách này.

CLICKABLE

Bài ca cho Hillary Clinton

Đang đọc dở diễn văn hồi tháng Sáu 2010, ông Chavez bắt đầu ngâm nga lời hát “Hillary Clinton không yêu tôi…mà tôi cũng chẳng yêu bà ta.”

Ngoại trưởng Mỹ đã thăm châu Mỹ Latinh và chỉ trích chính phủ Chavez.

Bà nói Mỹ muốn cải thiện quan hệ với Chavez nhưng “có vẻ ông ta không muốn”.

Làm Vua Tây Ban Nha giận

Tại một hội nghị năm 2007 ở Santiago, Chile, ông Chavez bị Vua Juan Carlos của Tây Ban Nha răn dạy.

Thủ tướng Tây Ban Nha Jose Luis Rodriguez Zapatero yêu cầu ông Chavez có ngôn ngữ ngoại giao hơn, nhưng ông Chavez cứ cắt lời, khiến nhà vua nói: “Sao ông không im giùm đi?”

'Mùi của hy vọng'

Tại Liên Hiệp Quốc năm 2009, ông Chavez thận trọng hoan nghênh tân chính phủ Mỹ của Tổng thống Barack Obama.

Ông bảo: “Không thấy còn mùi lưu huỳnh. Có mùi khác rồi. Mùi của hy vọng.

Trước đó năm 2006, cũng tại diễn đàn này, ông gọi tổng thống George W. Bush là “quỷ dữ” và nói có “mùi lưu huỳnh” trong phòng.

Đừng giỡn mặt, bé con!

Ông Chavez nhiều lần gọi Ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice là “bé con”.

Năm 2006, bà Rice mô tả Venezuela là đe dọa cho dân chủ khu vực.

Ông Chavez đáp lại với cảnh cáo:

"Hãy nhớ cho, bé con, tôi như cây có gai nở hoa giữa đồng bằng. Đừng giỡn mặt, Condoleezza. Đừng giỡn mặt với ta, em bé.”

'Con rối đế quốc'

Cựu Thủ tướng Anh Tony Blair cũng hứng chịu chê trách.

Năm 2006, ông Blair kêu gọi Venezuela tuân thủ luật định quốc tế. Ông Chavez nói ông Blair đã vi phạm hết khi xâm lược Iraq.

”Không biết xấu hổ à, ông Blair. Ông thuộc số những người không có đạo đức. Ông không có quyền phê phán bất cứ ai về luật định quốc tế.”

"Ông là con rối đế quốc nịnh bợ Bush-Hitler. Hãy xuống địa ngục đi, Blair ơi.”

'Da trắng, về nhà!'

Năm 2007, khi ông Bush thăm Uruguay, ông Chavez nói với đám đông “chống đế quốc” ở Buenos Aires rằng hãy gửi thông điệp.

"Quý ngài đế quốc từ phương bắc đang ở bên kia song. Hãy hét lên: Da trắng, cút về nước.”

Ủng hộ Cuba

Hugo Chavez luôn ủng hộ Cuba và nhà lãnh đạo Fidel Castro.

Phát biểu khi đứng cạnh ông Castro trong chuyến thăm Havana năm 2005, ông Chavez nói: "[Người dân] hỏi tôi sao lại ủng hộ Fidel nếu ông là nhà độc tài. Nhưng Cuba không có chế độ độc tài, đó là nền dân chủ cách mạng."

Chê Bush

Trong một diễn văn trước Liên Hiệp Quốc tháng Chín 2006, ông Chavez mô tả Tổng thống Mỹ George W. Bush là “quỷ dữ”.

"Con quỷ đang ở ngay trong nhà. Con quỷ, hắn ở ngay đây.”

"Con quỷ đến đây hôm qua. Và nó có mùi lưu huỳnh.”

"Hôm qua, tổng thống Mỹ, người mà tôi gọi là Quỷ dữ, đã đến đây, phát biểu như thể ông ta sở hữu thế giới.”

Ca ngợi Mugabe

Thỉnh thoảng ông Chavez lại chọc giận quốc tế khi ca ngợi các lãnh đạo gây tranh cãi.

Năm 2004, khi Tổng thống Robert Mugabe của Zimbabwe đến dự hội nghị G-15 ở Venezuela, ông Chavez ca ngợi ông ta là “chiến sĩ vì tự do” và tặng bản sao thanh kiếm của anh hung Simon Bolivar.

"Tặng ngài vì giống như Bolivar, ngài đã cầm vũ khí giải phóng cho nhân dân."

Công kích Nữ hoàng Anh

Ông Chavez công kích Nữ hoàng Anh khi ông đòi Anh trả lại đảo Falkland cho Argentina.

"Nữ hoàng Anh, tôi đang nói với bà đây! Nữ hoàng Anh, không còn đế quốc nữa đâu. Bà không nhận ra à?”

Năm 2010, ông nói sự kiểm soát của Anh với quần đảo này là “phản lịch sử và vô lý.”

Chê lãnh đạo Mexico

Ông Chavez cũng công kích một vài lãnh đạo châu Mỹ Latinh. Năm 2005, ông mô tả tổng thống Mexico, Vicente Fox, là “con chó kiểng” của chủ nghĩa đế quốc Mỹ.

"Thật là buồn khi Tổng thống Fox bán rẻ mình, buồn lắm cơ.”

"Thật buồn khi tổng thống của một dân tộc như Mexico lại trở thành chó kiểng cho đế quốc.”

Phê George W. Bush

Trong diễn văn toàn quốc tháng Ba 2006, ông cũng lại mắng nhiếc Tổng thống Bush.

”Ông là thằng hèn, kẻ giết người, thằng say rượu, kẻ dối trá, vô đạo đức.”

Thêm về tin này

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.