Ai kế vị Castro?

  • 11 tháng 4 2013
Miguel Diaz-Canel
Miguel Diaz-Canel chưa có tên tuổi gì trên trường quốc tế

Trên con đường chính dẫn đến thành phố Santa Clara là những bức ảnh hoành tráng của hai anh em đã lãnh đạo Cuba trong hơn năm thập kỷ qua.

Fidel và Raul Castro đang tươi cười và vẫy tay với người qua đường.

Nhưng sức khỏe yếu đã buộc người anh Fidel, nay đã 86 tuổi, phải rút lui vào hậu trường. Trong khi người em trai Raul, năm nay cũng đã 81 tuổi, mới đây cũng xác nhận rằng ông phục vụ hết nhiệm kỳ chủ tịch nước này rồi thôi.

‘Kiên định tư tưởng’

Có vẻ như là anh em Castro đã quyết định ai sẽ là người kế vị họ.

Miguel Diaz-Canel bắt đầu sự nghiệp chính trị khi gia nhập Đoàn Thanh niên cộng sản ở thành phố Santa Clara.

Hồi tháng Hai, ông được cất nhắc vào vị trí phó chủ tịch thứ nhất Hội đồng Nhà nước. Hiện tại ông là nhân vật số hai trong chính thể ở Cuba – dấu hiệu rõ ràng cho thấy ông đã được quy hoạch vào vị trí lãnh đạo đất nước.

Mặc dù có một loạt các chuyến công cán đi nước ngoài trong những tháng gần đây, Diaz-Canel, 52 tuổi, vẫn còn ít được biết đến trên trường quốc tế. Mãi đến gần đây ông vẫn còn là một nhân vật không mấy tiếng tăm ở trong nước.

Tuy nhiên Chủ tịch Raul Castro nhấn mạnh rằng cấp phó mới của ông không phải là người ‘mới nổi’ và chứng minh rằng ông đã thăng tiến từ từ trong hàng ngũ của Đảng Cộng sản.

Mười năm trước, sự ‘kiên định về tư tưởng’ của Diaz-Canel đã giúp ông vào được Bộ Chính trị, cơ quan điều hành của Đảng.

Việc cất nhắc công vào vị trí phó chủ tịch nước nằm trong kế hoạch mà Castro gọi là ‘chuyển giao dần dần và có trật tự’ các chức danh chủ chốt cho thế hệ trẻ hơn khi mà các lãnh đạo cách mạng nước này đang trở nên già cỗi trong khi mong muốn duy trì chế độ cộng sản cho mai sau.

Thành phố quê nhà Santa Clara của Diaz-Canel giúp chúng ta hiểu đôi điều về con người của ông.

‘Chân thật và chăm chỉ’

“Ông ấy làm việc mọi lúc và tự đi khắp nơi để xem mọi việc diễn ra thế nào và để kiểm tra,” một người hàng xóm của ông có tên là Ela Perez Montpellier nhớ lại.

Bà Perez cho biết ông Diaz-Canel, vốn được bổ nhiệm là bí thư Tỉnh ủy Villa Clara khi chỉ mới 33 tuổi, là một người lãnh đạo khiêm tốn khi còn làm việc ở tỉnh này.

“Ông ấy được cấp ô tô nhưng ông ấy không dùng vào việc riêng. Ông ấy đi bộ hoặc đạp xe,” bà nói.

“Ông ấy rất chân thật. Đó là lý do mà nhiều người dân ở đây thích ông ấy.”

Anh em nhà Castro dường như đã chọn được người kế vị

Nhìn từ ngoài đường thì căn nhà của gia đình ông trông rất đơn sơ. Bên ngoài không sơn phết gì. Chị dâu ông thì chỉ nói rằng gia đình ‘rất tự hào’ khi ông lên làm phó chủ tịch nước.

“Người dân đã khóc khi ông ấy rời Santa Clara,” một người dân ở đây có tên là Alberto Scinasis nhớ lại. Ông mô tả ngôi sao đang lên của Đảng Cộng sản Cuba là ‘thông minh, chăm chỉ và cần cù’.

“Ông ấy biết làm lãnh đạo là như thế nào. Đó là lý do vì sao ông ấy có được vị trí như ngày nay,” ông nói thêm.

Vị trí đặc biệt của quê nhà Santa Clara có lẽ đã tạo nên động lực cách mạng cho Diaz-Canel: đây là nơi diễn ra trận chiến cuối cùng của cuộc Cách mạng Cuba.

Năm 1958, Che Guevara và người đồng chí của ông là Camilo Cienfuegos đã chiếm được thành phố này. Chưa đầy 12 tiếng sau, tổng thống Cuba khi đó là Fulgencio Batista đã rời bỏ đất nước.

Nhưng cũng giống như đa phần người dân Cuba hiện nay, Miguel Diaz-Canel sinh ra sau cuộc cách mạng.

Đầu óc cải cách?

Không ai nghi ngờ gì về sự trung thành với lý tưởng của ông. Tuy nhiên, mô hình chủ nghĩa xã hội của Cuba đang thay đổi từ những năm 1990 khi đảo quốc này buộc phải mở cửa để cho phép số ít các doanh nghiệp tư nhân được làm ăn để có thể tồn tại được khi không còn viện trợ từ Liên Xô.

Diaz-Canel đã thi hành những thay đổi này ngay từ đầu. Sự nghiệp chính trị của ông cất cánh trong đợt tự do hóa kinh tế đầu tiên.

“Mọi thứ rất tồi tệ vào lúc đó. Các cửa hàng không có gì để bán. Tuy nhiên Diaz-Canel đã đưa mọi thứ hoạt động trở lại,” một người dân ở Santa Clara có tên là Antonio Valdes nhớ lại.

Khi còn là bí thư tỉnh ủy, “Diaz-Canel có ngân sách riêng... và đã kinh qua đợt phi tập trung hóa quyền lực mà hiện giờ đã trở thành phong trào trên cả nước,” Julia Sweig, một chuyên gia về Cuba ở tổ chức nghiên cứu Hội đồng Đối ngoại Mỹ, cho biết.

Có dấu hiệu cho thấy Diaz-Canel ủng hộ các cải cách phức tạp khi mà đất nước của ông đang cố gắng gia tăng sản lượng, giảm nhập khẩu và cuối cùng là bãi bỏ việc sử dụng cùng lúc hai đồng tiền là đồng peso và peso chuyển đổi mà người dân rất ác cảm.

Raul Castro đã nói đi nói lại rằng những thay đổi như thế này chỉ xảy ra dần dần. Ông chống lại cái mà ông gọi là ‘sức ép của những người muốn chúng ta đi nhanh hơn nữa’.

Không có dấu hiệu gì cho thấy Diaz-Canel nằm trong số những người bị Castro phê phán. Cũng không có gì rõ ràng rằng ông có thể trở thành phiên bản của Mikhail Gorbachev ở Cuba như một số người đã dự đoán. Theo đó thì Diaz-Canel có thể sẽ thực hiện các thay đổi chính trị và xã hội sâu rộng vốn có thể dẫn đến chấm dứt sự cai trị của Đảng Cộng sản.

Cân bằng

Quốc đảo này đang chuẩn bị cho thời kỳ hậu Castro?

Bất cứ ai kế vị Raul Castro cũng sẽ phải tiếp tục công việc ‘cân bằng’ rất khó khăn.

Bà Lourdes Ayaldo, chủ một cửa hàng bán hoa nghĩ rằng Diaz-Canel có thể làm việc này rất tốt. Bà cho rằng chủ nghĩa tư bản ‘mang tính cá nhân’ và cũng không nên bỏ chủ nghĩa xã hội vì học thuyết này ‘nhân bản’.

“Chúng ta nên kết hợp cái tốt của mỗi học thuyết,” bà Lourdes nói, “Tôi nghĩ Diaz-Canel là người thích hợp để làm việc này.”

Ramon Silverio, chủ một câu lạc bộ dành cho người đồng tính nổi tiếng nhất ở Cuba, cũng nói những điều tốt đẹp về Diaz-Canel.

Ông nói câu lạc bộ của ông đã không thể tồn tại được nếu không có sự ủng hộ của Diaz-Canel.

Câu lạc bộ này chào đón những tay nhạc rock và bất cứ ai ‘khác biệt’ vào lúc mà chế độ cộng sản ở Cuba không chấp nhận.

“Tôi nghĩ chỗ này là một ví dụ cho thấy đầu óc phóng khoáng và tư duy tiến bộ của ông ấy. Ông ấy đã đứng ra bảo vệ nó trước những lời chỉ trích,” Silverio nói.

Tuy nhiên sự khoan dung đó có dành những quan điểm chính trị đối lập mà vốn hiện vẫn bị cấm hay không thì vẫn còn chưa rõ.

Với các nhà cách mạng Cuba cựu trào hiện đã ngoài 80, thời gian đang ủng hộ Miguel Diaz-Canel.

Trọng tâm của ông bây giờ là chứng tỏ rằng anh em nhà Castro sẽ đặt sự nghiệp cách mạng Cuba vào đúng người.

Tin liên quan