Đàm thoại Mỹ - Iran sau hơn 30 năm

Image caption Tổng thống Barack Obama nói ông tin rằng hai phía có thể tiến tới "một giải pháp toàn diện"

Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama đã có cuộc trao đổi qua điện thoại với Tổng thống Iran Hassan Rouhani - cuộc đối thoại cấp cao đầu tiên giữa hai nước từ hơn 30 năm qua.

Ông Obama đã nói tới "cơ hội đặc biệt" để tiến tới một thỏa thuận với giới lãnh đạo mới của Iran, giữa lúc chương trình hạt nhân của nước này đang gây nhiều căng thẳng về ngoại giao.

Trước đó, ông Rouhani nói Iran hy vọng sẽ có thể sớm đạt được một thỏa thuận về vấn đề hạt nhân.

Ông này cũng nhấn mạnh rằng Iran không hề muốn chế tạo bom hạt nhân, điều mà phương Tây lâu nay vẫn nghi ngờ.

Ông Rouhani gọi cuộc họp Liên Hiệp Quốc tuần này là "bước đầu tiên", đồng thời nói ông tin rằng vấn đề hạt nhân có thể được giải quyết "vào một tương lai không quá xa".

Ông này cũng nói những cuộc thảo luận ban đầu đã diễn ra trong một không khí "khá khác" so với trước đây.

'Hậu thuẫn tuyệt đối'

Cuộc hội đàm giữa hai nguyên thủ quốc gia diễn ra ngay trước khi ông Rouhani rời New York, nơi ông đã có mặt để tham dự cuộc họp thường niên của Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc, hãng thông tấn Irna của Iran cho biết.

Giới chức Nhà Trắng đã nhận xét cuộc đối thoại kéo dài 15 phút là khá thân mật, phóng viên BBC tại New York, bà Bridget Kendall, nói.

Ông Obama đã bày tỏ quan ngại về vấn đề tù nhân Mỹ tại Iran, tuy nhiên hầu hết thời gian cuộc gọi chủ yếu tập trung vào nỗ lực tiến tới một giải pháp cho vấn đề hạt nhân, phóng viên của chúng tôi cho biết thêm.

Sau đó, ông Obama nói: "Mặc dù chắc chắn sẽ có nhiều trở ngại trên con đường phía trước và không hề có điều gì đảm bảo rằng nó sẽ mang lại sự thành công, tôi tin rằng chúng ta có thể tiến tới một giải pháp toàn diện."

Ông Rouhani, tổng thống mới đắc cử hồi tháng Sáu của Iran và là người được cho là có đường lối ôn hòa, trước đó đã tuyên bố muốn đạt được thỏa thuận về vấn đề hạt nhân trong vòng từ ba tới sáu tháng tới.

Ông cũng nói ông đã được Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei của Iran trao toàn quyền đàm phán.

Vào thứ Sáu, 27/9, phát biểu tại một cuộc họp báo tại cuộc họp của Liên Hiệp Quốc, ông Rouhani nói: "Bất kể kết quả đạt được thông qua các cuộc đàm phán là gì đi nữa, chính phủ của tôi cũng sẽ được sự hậu thuẫn tuyệt đối từ các nhánh quyên lực ở Iran, cũng như sự ủng hộ của người dân Iran."

Ông này cũng bày tỏ nguyện vọng muốn tiến tới một thỏa thuận "trong thời gian rất ngắn."

'Điều nguy hiểm'

Image caption Tổng thống Iran Hassan Rouhani được cho là người có đường lối ôn hòa

Trước đó, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết đã có cuộc đối thoại "đậm tính xây dựng" với Iran ở Vienna.

Phó Tổng giám đốc IAEA, ông Herman Nackaerts không công bố chi tiết cuộc đối thoại vào thứ Sáu, nhưng cho biết hai bên sẽ tiếp tục gặp mặt vào ngày 28/10.

"Chúng tôi sẽ bắt đầu các cuộc thảo luận quan trọng về hướng giải quyết những vấn đề hiện hữu," ông Nackaerts nói.

Reza Najafi, đặc phái viên của Iran tại IAEA, được dẫn lời nói mục tiêu hiện tại là tiến tới một thỏa thuận "càng sớm càng tốt", và cũng gọi cuộc đối thoại là "mang tính xây dựng".

Vào thứ Năm, Ngoại trưởng Hoa Kỳ John Kerry đã có cuộc gặp hiếm có với người đồng cấp phía Iran, ông Mohammead Javad Zarif.

Ông Kerry nói ông rất bất ngờ vì bắt gặp một "giọng điệu khác hẳn", nhưng cũng nói rằng Iran cần trả lời rất nhiều câu hỏi.

Đã có nhiều phỏng đoán rằng ông Rouhani và Obama có thể gặp mặt tại New York. Ông Rouhani nói với phóng viên rằng "về nguyên tắc, chúng tôi không có vấn đề gì với việc gặp gỡ." nhưng cũng nói đã "không có đủ thời gian" để lên kế hoạch cho cuộc gặp.

Tổng thống Iran tỏ ra dứt khoát trước câu hỏi về mức khả tín của Iran với tư cách là đối tác đàm phán, và nói nước của ông muốn duy trì công nghệ hạt nhân, nhưng sẽ chịu sự giám sát của IAEA.

"Chúng tôi đã nói nhiều lần rằng chúng tôi không muốn chế tạo bom", ông nói.

"Chúng tôi đã nói nhiều lần rằng một quả bom là điều nguy hiểm cho chúng tôi và cả khu vực."

Hoa Kỳ và Trung Quốc nói hai nước này cho rằng Iran sẽ phản hồi trước đề xuất hiện nay của Hoa Kỳ, Nga, Anh, Pháp, Trung Quốc và Đức, những nước trong nhóm đàm phán được biết đến với tên gọi P5+1.

Nhóm này đã yêu cầu Iran giảm lượng uranium được làm giàu xuống 20%, dưới mức cần thiết để có thể chế tạo vũ khí hạt nhân.

Nhóm này cũng yêu cầu Iran đóng cửa cơ sở làm giàu uranium dưới lòng đất, Fordo.

Đối thoại giữa Iran và nhóm P5+1 dự kiến sẽ diễn ra vào ngày 15/10. Ông Rouhani nói Iran sẽ mang theo một kế hoạch đến cuộc gặp này, mặc dù không cho biết thêm chi tiết.

Tin liên quan