Đàm phán hạt nhân Iran 'tích cực'

Image caption Phần đề xuất của các quan chức Iran kéo dài khoảng 1 giờ đồng hồ

Iran cho biết đề xuất của nước này trong đàm phán về hạt nhân ở Geneva "có khả năng đạt được bước đột phá".

Thứ trưởng Ngoại giao Abbas Araqchi nói các cường quốc trên thế giới lĩnh hội kế hoạch này nhưng các nhà đàm phán đồng tình tạm thời giữ bí mật.

Một phát ngôn viên đại diện của Liên hiệp châu Âu (EU) cho biết, nhóm Iran đã đưa ra đề xuất ngay lúc khởi đầu của hai ngày thảo luận ở Geneva.

Đây là lần đàm phán về hạt nhân đầu tiên kể từ khi ông Hassan Rouhani nhậm chức tổng thống Iran và được cho là khá ôn hòa, nói rằng ông muốn đạt được thỏa thuận trong vòng sáu tháng.

Phương Tây vẫn nghi ngờ Iran đang tìm kiếm khả năng trang bị vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên Tehran phủ nhận nghi ngờ trên và nói đây là chương trình khá hòa bình.

'Tiến tới giải pháp'

Michael Mann, phát ngôn viên cho người phụ trách chính sách đối ngoại của EU, nói với phóng viên rằng các quan chức Iran đã trình đề xuất nhưng không cho biết thêm chi tiết.

Image caption Ông Rouhani được cho là ôn hòa hơn vị tổng thống Iran trước

Ông Mann cho biết có dấu hiệu “lạc quan một cách cẩn trọng” khi buổi thảo luận khép lại hôm thứ Ba 15/10/13.

Thứ trưởng Ngoại giao của Iran, ông Abbas Araqchi cũng dùng câu tương tự trong một phỏng vấn với hãng thông tấn Reuters.

Kênh tin tức Irinn của chính phủ Iran cho biết Tehran được đề nghị giảm lượng tích lũy chất uranium – là yêu cầu chính của Liên Hiệp Quốc.

Đoàn Iran do Ngoại trưởng Mohammad Javad Zarif dẫn đầu, mặc dù phần lớn cuộc đàm phán thực sự vẫn được cho là do ông Araqchi chịu trách nhiệm.

Cuộc thảo luận gồm có các quan chức của Iran và đại diện nhóm các nước dùng nỗ lực ngoại giao để ngăn chặn chương trình hạt nhân Iran“P5+1”, trong đó có Anh, Trung Quốc, Pháp, Nga, Hoa Kỳ và Đức.

Trong một đoạn tin đăng trên Facebook cuối tuần vừa rồi, ông Zarif nói cuộc đàm phán là “khởi đầu của chặng đường tiến lên phía trước khó khăn và tốn nhiều thời gian.”

“Tôi mong rằng đến thứ Tư chúng tôi sẽ đạt được đồng thuận về đường lối chính để có thể tìm ra giải pháp,” ông nói thêm.

Các nhà thương lượng quốc tế muốn Tehran thực hiện những bước cụ thể nhằm ngăn chặn khả năng quốc gia này sản xuất vũ khí hạt nhân, phóng viên của BBC James Reynold nhận định từ Geneva.

Đổi lại, họ hứa sẽ bỏ một số cấm vận quốc tế áp đặt lên quốc gia này trong những năm gần đây.

Tuy nhiên, phương Tây cũng ám chỉ rằng rất khó để đạt được thỏa thuận chỉ sau hai ngày đàm phán.

“Không nên mong đợi sẽ có đột phá bất ngờ,” một quan chức cấp cao của Hoa Kỳ muốn giấu tên cho biết.

Image caption Bà Catherine Ashton, phụ trách đối ngoại của EU và người tương nhiệm phía Iran Mohammad Javad Zarif

Cam kết về uranium

Các quốc gia phương Tây ra yêu cầu Iran ngừng sản xuất và lưu trữ chất uranium làm giàu ở mức 20% - là một bước trong việc tách dần ra khỏi khả năng sản xuất vũ khí hạt nhân.

Họ cũng muốn Iran phải gửi một phần lượng dự trữ ra nước ngoài và đóng cửa khu vực sản xuất Fordo gần Qom, nơi thực hiện phần lớn quá trình làm giàu cao chất này.

Từ năm 2006, Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc đã áp dụng hàng loạt cấm vận – trong đó có đóng băng tài sản và cấm di chuyển – vật và người liên quan tới chương trình hạt nhân Iran.

Cấm vận riêng của Hoa Kỳ và EU đã nhắm tới mạng lưới năng lượng và ngân hàng của Iran, khiến nền kinh tế dựa vào buôn bán dầu trở nên què quặt.

Iran muốn những cấm vận này được bãi bỏ.

Ông Araqchi khẳng định hôm Chủ nhật 13/10 rằng việc Iran từ bỏ số lưu trữ uranium làm giàu là không thể xảy ra.

“Chúng tôi sẽ không để chất uranium ra nước ngoài, ngay cả một gram cũng không,” ông được trang web của đài truyền hình nhà nước Iran dẫn lời.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nói hôm thứ Hai rằng việc giảm nhẹ áp lực lên Tehran là sai lầm, và việc bỏ cấm vận có thể trở thành “lỗi lớn trong lịch sử”.

Nhưng ở Hoa Kỳ, chín thượng nghị sỹ nói họ khá cởi mở trước ý tưởng tạm hoãn cấm vận nếu Tehran thực hiện được những bước quan trọng trong việc làm chậm lại chương trình hạt nhân.

Tin liên quan