Phe cực hữu 'Tự Do' ở Ukraine

  • 20 tháng 1 2014

Chính phủ Ukraine cam kết sẽ lập một ủy ban liên đảng trong nghị viện vào ngày 20/1 để tìm cách giải quyết cuộc khủng hoảng ngày càng sâu sắc ở Kiev.

Hôm cuối tuần qua, một nhóm người biểu tình trong khi tìm cách xông vào Quốc hội đã xung đột với cảnh sát.

Vụ việc khiến hàng chục người bị thương nhưng cũng khiến giới quan sát chú ý đến các hành vi bạo lực mà do một số tổ chức cực hữu gây ra.

Chiến thuật của họ là đi đầu trong các vụ gây gổ với cảnh sát rồi rút đi, khiến lực lượng an ninh ra tay với các nhóm ôn hòa trong đoàn biểu tình.

Một trong số các nhóm hay gây ra cảnh bạo lực thuộc về đảng cực hữu Tự Do (Svoboda), tổ chức bị cáo buộc thường hô khẩu hiệu bài ngoại và còn lập cả một danh sách ‘doanh nhân gốc Do Thái’ ở Ukraine để ‘ngăn ngừa’.

Đảng Tự do là gì?

Trong các nhóm biểu tình ở Kiev có nhiều xu hướng chính trị khác nhau

Thành lập năm 1991 dưới cái tên Quốc gia – Xã hội Chủ nghĩa (Quốc – Xã, như đảng của Adolf Hitler trước Thế Chiến II), và chỉ đổi tên thành Tự Do sau này, tổ chức cực hữu Ukraine đã giành được 37 phiếu dân biểu vào Quốc hội hồi 2012.

Nhưng điều đáng lo ngại, theo một số cơ quan quan sát nhân quyền châu Âu, là đảng Tự do giành được tới 40% phiếu ở ba khu vực cử tri phía Tây của Ukraine, vùng có truyền thống châu Âu mạnh hơn phía Đông vốn thiên về Nga.

Hiện đảng Tự do đang nằm trong Liên minh các phong trào dân tộc châu Âu, cùng đảng Mặt trận Quốc gia Pháp của Jean-Marie Le Pen, đảng Quốc gia Dân tộc Anh (BNP) và đảng cực hữu Jobbik ở Hungary.

Theo một phóng sự của BBC Magazine hồi tháng 12/2012, đảng Tự do Ukraine đã nhấn mạnh họ không phải là một nhóm phân biệt chủng tộc.

Ông Oleh Tyahnybok, lãnh tụ đảng này cho biết:

"Chúng tôi không chống lại người Do Thái và cũng không phân biệt chủng tộc, chúng tôi chỉ ủng hộ những gì là của Ukraine."

Chiến thuật nêu bật ‘lòng ái quốc’ của đảng Tự Do xem ra có hiệu quả và đã giúp họ thu phiếu cử tri.

Trong kỳ bầu cử trước, năm 2007, họ chỉ đạt được chừng 0.7% phiếu và không vào được Quốc hội Ukraine.

Người biểu tình dùng bắn súng cao su nhắm bắn cảnh sát ở Kiev

Nhưng đến năm 2012, đảng Tự Do đã tiến lên có gần 10% ghế nghị sỹ.

Sau thắng lợi ở Lviv (40% phiếu), họ giành tiếp số phiếu thứ nhì ở thủ đô Kiev.

Tuy thế, theo phóng viên BBC David Stern từ Kiev, dù đảng này luôn bác bỏ các cáo buộc bài ngoại, những hoạt động in ấn, tuyên cáo của họ lại có nội dung khác.

Đảng Tự Do từng phát hành tài liệu mang tên ‘Ngừng ngay các hành vi tội phạm Do Thái có tổ chức’ và gọi chủ nghĩa Zionism của người Do Thái là ‘phát-xít’.

Họ cũng đăng một danh sách những người giàu có ở Ukraine mà họ cho là ‘Do Thái đang kiểm soát truyền thông Ukraine’.

Tuy cùng ủng hộ việc tiến lại gần châu Âu, quan điểm của phe hữu Ukraine và phe dân chủ có sự khác nhau rõ rệt.

Hoạt động của đảng Tự Do Ukraine gặp phải sự phản đối của phe thiên tả tại châu Âu vốn không đồng ý với thái độ dân tộc chủ nghĩa của ông Oleh Tyahnybok.

Phe tả chỉ ra rằng trong thái độ chống Tổng thống Viktor Yanukovich và một liên minh với Moscow, đảng Tự Do nhấn mạnh đến quá khứ cộng sản của Nga.

Ông Oleh Tyahnynok (bìa trái) trong một cuộc biểu tình ở Ukraine

Chẳng hạn, trang thiên tả ICFI trích lại lời ông Oleh Tyahnybok cho rằng phái Yanukovich "đang quỳ gối trước Tổng thống Nga và đem quốc gia trở lại thời Stalinism".

Phe tả châu Âu cũng cho rằng chính các thành viên đảng Tự Do ở Ukraine đã đi đầu trong vụ kéo đổ tượng Lenin ở Kiev.

Giới quan sát cho rằng sau khi Liên Xô sụp đổ và Ukraine giành độc lập, chính trường nước này dần dần hình thành ba phái: các nhóm dân chủ hướng về Âu Mỹ, phe dân tộc chủ nghĩa và nhóm cầm quyền có lợi ích gắn liền với các 'đại gia' kinh tế.