Vì sao Thái Lan áp dụng thiết quân luật?

Bản quyền hình ảnh BBC World Service

Quân đội Thái đã ban hành thiết quân luật sau hàng tháng trời bất ổn chính trị. Binh lính đã được bố trí ở khắp thủ đô, với quyền lực sâu rộng, nhưng quân đội khẳng định đây không phải là một cuộc đảo chính. BBC News giải thích vì sao quyết định này được đưa ra.

Tại sao ban hành thiết quân luật?

Chỉ huy trưởng quân đội Thái, Tướng Prayuth Chan-ocha nói rằng sự hiện diện của “các nhóm có mục đích xấu sử dụng vũ trang để đe dọa công dân” đã dẫn tới quyết định ban hành thiết quân luật.

Nhưng hàng tháng bất ổn chính trị đã trôi qua, và chưa rõ tại sao quân đội lại bất ngờ quyết định hành động ngay bây giờ.

Phong trào biểu tình chống chính phủ gần đây đe dọa sẽ ép buộc nội các hiện tại từ nhiệm, nhưng phe này đã từng đưa ra nhiều cảnh báo tương tự trước đó.

Tuần trước, ba người bị giết hại sau vụ tấn công vào trại biểu tình chống chính phủ và quân đội đã cảnh báo sẽ “hành động cương quyết” nếu bạo lực tiếp diễn. Nhưng đã không có bất kỳ ngòi nổ rõ ràng nào cho tuyên bố vào hôm thứ Ba.

Có phải là đảo chính?

Bản quyền hình ảnh BBC World Service

“Đây không phải là một vụ đảo chính,” quân đội Thái tuyên bố sau khi ban hành thiết quân luật.

Nhưng nhiều nhà quan sát Thái Lan lại nghĩ ngược lại. Giám đốc Châu Á của Human Rights Watch Brad Adams gọi đó là “một cuộc đảo chính trên thực tế.”

Quân đội Thái Lan đã tổ chức nhiều vụ đảo chính trong các thập niên gần đây. Đã có 11 sự kiện như vậy xẩy ra kể từ khi chế độ quân chủ chuyên chế kết thúc vào năm 1932.

Cuộc đảo chính gần đây nhất là vào năm 2006, khi Thủ tướng Thaksin Shinawatra bị lật đổ bởi quân đội sau khi bị buộc tội tham nhũng.

Quân đội Thái thường xuyên bị cáo buộc là đồng tình với phe chống chính phủ. Tuy vậy, trong thời điểm hiện tại chính phủ vẫn khẳng định đang kiểm soát tình hình, và những gì diễn ra không phải là đảo chính.

Phóng viên BBC ở Bangkok Jonathan Head nói rằng điều này sẽ phụ thuộc nhiều vào việc quân đội sẽ làm việc với chính phủ như thế nào, vốn đang nỗ lực đề ra một thời điểm cho cuộc tổng tuyển cử, hay là họ quyết định thay thế luôn nội các hiện nay.

Điều gì đang diễn ra?

Bản quyền hình ảnh BBC World Service

Binh lính đang tuần tra ở thủ đô Bangkok và một số địa điểm trọng yếu bên ngoài thành phố.

Đường phố đã bị chặn lại bởi xe tăng, đài phát thanh và truyền hình đóng cửa. Binh sĩ cũng đã di chuyển vào khu tòa nhà chính phủ, vốn đã bị bỏ trống sau hàng tháng biểu tình.

Tuy vậy, hoạt động thường ngày của người dân tại Bangkok vẫn hầu như không bị ảnh hưởng. Trường học, hoạt động kinh doanh, và các điểm du lịch vẫn ở và giao thông vẫn lưu hành như thường ngày.

Phong trào ủng hộ chính phủ, còn gọi là phe Áo đỏ, nói rằng họ sẽ tiếp tục tuần hành bên ngoài thủ đô, nhưng thúc giục người biểu tình không khiêu khích binh sĩ.

Đâu là nguyên nhân chính của khủng hoảng?

Bản quyền hình ảnh AP

Có một sự chia sẽ chính trị sâu sắc ở Thái Lan, giữa một bên là hầu hết những người dân nghèo ở nông thôn ủng hộ ông Thaksin, và tầng lớp trung lưu đô thị phản đối cái mà họ cho là ảnh hưởng thường xuyên của ông vào chính trị Thái Lan.

Đã có nhiều cuộc biểu tình của hai bên kể từ khi ông Thaksin bị lật đổ vào năm 2006, nhưng trong những năm qua trọng tâm đã được chuyển sang chính phủ của đảng Pheu Thai thân Thaksin.

Biểu tình đã leo thang thành bạo lực vào tháng 11 năm ngoái, sau khi hạ viện Thái thông qua một đạo luật ân xá gây tranh cãi. Phe chỉ trích nói rằng nó có thể cho phép ông Thaksin trở về Thái Lan mà không phải ngồi tù.

Phe chống chính phủ cho rằng có ít nhất 28 người đã chết kể từ thời điểm đó.

Tình hình đã xấu thêm vào đầu tháng này, khi tòa án đưa ra một quyết định gây tranh cãi buộc em gái của ông Thaksin là bà Yingluck phải từ nhiệm chức thủ tướng. Tòa cho rằng bà Yingluck đã hành động sai luật khi điều chuyển chỉ huy trưởng an ninh quốc gia sang một vị trí khác.

Hai phe này là ai?

Bản quyền hình ảnh BBC World Service

Những người biểu tình chống chính phủ gồm nhiều nhóm khác nhau, thống nhất bởi đều cùng chống lại ông Thaksin.

Họ được lãnh đạo bởi Suthep Thaugsuban, cựu phó thủ tướng, người đã từ chức khỏi đảng Dân chủ đối lập để chỉ đạo các cuộc biểu tình.

Người biểu tình nói rằng chính quyền của đang Pheu Thai đã mua phiếu cử tri bằng những cam kết chi tiêu vô trách nhiệm chỉ nhằm tăng cường sự ủng hộ, qua đó tạo ra một nền dân chủ khiếm khuyết.

Họ muốn chính phủ giải tán và thiết lập một chính quyền lâm thời để giám sát cải cách chính trị.

Ngược lại, phe Áo đỏ ủng hộ chính sách của chính phủ, và cảnh báo rằng họ sẽ tuần hành với số lượng lớn nếu chính quyền do họ bầu ra bị buộc phải từ nhiệm.

Phe này đã tổ chức một số cuộc tuần hành, nhưng chủ yếu vẫn chưa thực sự xuống đường.

Các nhà quan sát lo ngại rằng nếu phe Áo đỏ quyết định biểu tình, bạo lực sẽ leo thang.

Lãnh đạo phe Áo đỏ Jatuporn Prompan nói nhóm này sẽ chấp nhận thiết quân luật, nhưng sẽ “không tha thứ một cuộc đảo chính hoặc những biện pháp không nằm trong hiến pháp” để nắm quyền lực.

Tin liên quan