Bầu cử EU: Châu Âu nổi loạn

Bản quyền hình ảnh AP

Cuộc nổi loạn đã sôi sục từ lâu, bắt đầu từ những ý kiến bất mãn, các cuộc biểu tình chống thắt chặt chi tiêu, và sự trỗi dậy của các đảng phái chống liên minh châu Âu (EU).

Tuy thế, cú sốc vẫn rất lớn khi một đảng chống EU dữ dội như Mặt trận Dân tộc (FN) đứng đầu trong cuộc bầu cử ở Pháp. Chỉ mới đây, đảng này bị xem là phe cực hữu bên lề của chính trị Pháp.

Thủ tướng Pháp Manuel Valls đã không cố lẩn tránh kết quả bầu cử. “Đó không chỉ là tin tức đơn thuần…mà là một cú sốc, một cơn địa chấn.”

Điều đáng ngạc nhiên hơn cả là Pháp, cùng với Đức, là một trong những kiến trúc sư chính cho dự án châu Âu thống nhất. Bây giờ, bà Marine Le Pen tuyên bố kết quả bầu cử là “bước đầu cho cuộc trường chinh đến tự do”, tức thoát khỏi EU.

Tác động của khủng hoảng việc làm

Điều gì đã xảy ra? Phiếu bầu tất nhiên là một phần dấu hiệu của phản đối. Chính phủ do Đảng Xã hội cầm quyền bị coi thường ở Pháp và thất nghiệp vẫn đang ở mức rất cao. Trong khi đó kinh tế Pháp vẫn trì trệ.

Bà Marine Le Pen đã rất thông minh khi chĩa mũi nhọn vào toàn cầu hóa và bất ổn việc làm.

Bà thấu hiểu nỗi lo sợ nhập cư, khi gần 26 triệu dân châu Âu đang thất nghiệp. Cũng cần phải chỉ ra rằng một lý do khiến đảng FN giành thắng lợi là số cử tri vắng mặt cao.

Những lo ngại trên cộng hưởng ở những nước như Đan Mạch và Áo, nơi phe cực hữu đạt số phiếu bầu cao.

Ở Hy Lạp, chắc chắn là cuộc khủng hoảng kinh tế châu Âu có ảnh hưởng chính đến bầu cử.

Đảng cực tả Syriza thắng cử. Chiến dịch tranh cử của đảng này xoay xung quanh việc phản đối thắt chặt chi tiêu và các gói cứu trợ tài chính, mà họ cho rằng đã gây ra thảm họa xã hội ở Hy Lạp.

Bản quyền hình ảnh na
Image caption Thủ tướng Merkel vẫn duy trì ưu thế tại Đức

“Các nhà lãnh đạo châu Âu đã biến chúng ta thành con chuột bạch để thử nghiệm trong cuộc khủng hoảng,” Alexis Tsipras, lãnh đạo đảng Syriza nói.

Tuy vậy, với việc kinh tế Hy Lạp sụt giảm đến 26% trong 5 năm qua, Syriza có lẽ đã có thể làm tốt hơn trong cuộc bầu cử, và chiến thắng này cũng không đe dọa gì đến chính phủ liên minh cầm quyền.

Người Ý ủng hộ cải cách

Rất thú vị là ở Ý, nơi thủ tướng trung tả Matteo Renzi đang hứa hẹn những cải cách sâu rộng, các cử tri đã dành cho ông đến 40% phiếu bầu. Đảng chống đối giới cầm quyền Năm Ngôi Sao của diễn viên hài Beppe Grillo bị đẩy vào vị trí thứ hai với khoảng cách khá xa. Dường như cử tri đang rất khao khát đổi mới.

Ngay cả ở Đức, nơi vẫn rất tận tụy với EU, đảng chống châu Âu AfD dành được 6% phiếu bầu. Tuy thế đảng này chỉ phản đối đồng tiền chung châu Âu (Euro) chứ không phải là liên minh châu Âu (EU).

Tỷ lệ cử tri đi bầu chỉ vào khoảng 43%, mặc cho những khoản chi để quảng bá bầu cử cũng như ý tưởng rằng lá phiếu cũng là để bầu Chủ tịch Ủy ban châu Âu.

Điều gì sẽ đến tiếp theo? Tổng thống Pháp nói rằng “có những bài học phải được ghi nhớ”. Một số khác nói 70% các nhà làm luật sẽ là phe thân EU nên phe này sẽ tiếp tục thống trị nghị trình. Hơn nữa, các đảng phái phản chính thống cũng khó có thể hợp tác với nhau.

Bản quyền hình ảnh BBC World Service
Image caption Cử tri Hy Lạp ủng hộ phe tả trong làn sóng thất nghiệp cao

Thị trường hẳn sẽ thích kết quả đạt được tại Ý và việc các đảng phản chính thống chưa có được vị thế để đe dọa hoạt động của nghị viện.

Châu Âu đang sốt ruột và mất kiên nhẫn cho tăng trưởng và việc làm. Tâm lý chung là tức giận nhưng chưa đến mức chống lại cả dự án châu Âu.

Ranh giới cho cuộc chiến đã được vạch ra. Có người cho rằng bài học từ cuộc bầu cử vừa qua là châu Âu phải cải cách, có nghĩa là làm ít việc hơn và trả lại một phần quyền lực cho các quốc gia thành viên.

Những người khác lại thấy “liên minh chặt chẽ hơn bao giờ hết” là định mệnh hiển nhiên và rằng câu trả lời nằm ở việc hội nhập sâu hơn.

Tuy vậy, bộ trưởng Ngoại giao Đức Frank-Walter Steinmeier nói rằng chiến thắng của Mặt trận Dân tộc (FN) là một dấu hiệu “nghiêm trọng”.

“Không còn nghi ngờ gì nữa, nhiều phe phái dân túy, chống châu Âu, và thậm chí là dân tộc chủ nghĩa đang tiến vào Nghị viện châu Âu,” ông này nói.

Tin liên quan