Thỏa thuận với Taliban gây bất đồng ở Mỹ

Bản quyền hình ảnh AFP
Image caption Trung sỹ Bowe Bergdahl đã bị lực lượng Taliban bắt giữ từ năm 2009

Đảng Cộng hòa và Dân chủ tranh cãi xung quanh thỏa thuận trả tự do cho năm tù nhân ở Vịnh Guantanamo để đối lấy một tù binh Mỹ bị Taliban bắt giữ.

Phe Cộng hòa cho rằng điều này có thể khiến tính mạng của công dân Mỹ đối mặt với nguy hiểm.

Thượng Nghị sỹ John McCain nói các tù nhân Afghanistan, hiện đã được đưa sang Qatar, nằm trong số những "cá nhân nguy hiểm nhất".

Afghanistan cũng chỉ trích thỏa thuận này, cho rằng quyết định giao các tù nhân cho một nước thứ ba là vi phạm luật pháp quốc tế.

Trung sỹ Bowe Bergdahl, 28 tuổi, đã được chuyển giao cho lực lượng đang đồn trú tại Afghanistan của Hoa Kỳ vào thứ Bảy, 31/5.

Trong một bài phát biểu đầy xúc động hôm 1/6, bố của quân nhân này, ông Robert Bergdahi, nói ông tự hào vì những gì con trai ông đã làm để giúp đỡ người dân Afghanistan, nhưng cũng cho biết Bowe Bergdahl sẽ cần nhiều thời gian để hồi phục.

Ông cũng cho biết vẫn chưa được nói chuyện trực tiếp với con trai mình, người vẫn ở trong tình trạng sức khỏe tốt và đang được chăm sóc tại một bệnh viện quân y của Hoa Kỳ ở Đức.

Bản quyền hình ảnh AFP
Image caption Gia đình Bowe Bergdahl nói quân nhân này sẽ cần nhiều thời gian để hồi phục

Tính hợp pháp

Nhiều đảng viên Cộng hòa đã lên tiếng chống lại thỏa thuận này, cho rằng nó đặt một tiền lệ đáng lo ngại về việc thỏa thuận với khủng bố.

Trả lời đài truyền hình CBS, Thượng Nghị sỹ McCain nói những thành viên Taliban vừa được phóng thích "nhiều khả năng đã gây ra cái chết của hàng nghìn người" và "có thể sẽ quay lại chiến trường".

Chủ tịch Ủy ban Tình báo Hạ viện Mỹ Mike Rogers nói với đài CNN rằng Washington đã "đặt một cái giá" cho hành động tống tiền của al-Qaeda.

Dân biểu Cộng hòa Adam Kinzinger nói ông hoan nghênh sự trở về của Trung sỹ Bergdahl, nhưng cũng gọi việc phóng thích các tù nhân Afghanistan là quyết định "gây chấn động".

Nhiều nghi vấn cũng được đặt ra về tính hợp pháp của thỏa thuận này, sau khi chính quyền Obama không thông báo kịp thời cho Quốc hội về việc chuyển giao các tù nhân Taliban.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Chuck Hagel, người hiện đang có mặt tại Afghanistan, đã nhanh chóng bác bỏ các cáo buộc này, cho rằng quân đội phải hành động nhanh chóng để "cứu lấy tính mạng" của quân nhân này.

Cố vấn An ninh Quốc gia Hoa Kỳ Susan Rice nói Hoa Kỳ phải hành động "khẩn trương" vì sức khỏe của Trung sỹ Bergdahl đang suy giảm trầm trọng và vì vậy, việc không thể thông báo trước 30 ngày theo quy định là "cần thiết và hợp lý".

Bản quyền hình ảnh AFP
Image caption Cả 5 tù nhân Afghanistan đều bị giam giữ tại Guatanamo từ năm 2002

Chính phủ Afghanistan, vốn không được báo trước cho đến khi thỏa thuận này được hoàn tất, đã lên án đây là hành động "vi phạm luật pháp quốc tế" và kêu gọi Hoa Kỳ và Qatar "trả tự do" cho các tù nhân.

Cả năm tù nhân Taliban nói trên đều được cho là những nhân vật cấp cao bị giam giữ trong nhà tù của Mỹ ở Cuba sau chiến dịch quân sự của Hoa Kỳ hồi 2001.

Trong một phát biểu công khai hiếm hoi hôm 1/6, thủ lĩnh Taliban ở Afghanistan, Mullah Mohammad Omar, đã gọi thỏa thuận này là một "thắng lợi to lớn".

Tuy nhiên Tổng thống Barack Obama nói ông đã nhận được sự đảm bảo từ Qatar, bên trung gian trong thỏa thuận này, rằng "nước này sẽ có những biện pháp cần thiết để bảo vệ cho an ninh quốc gia của chúng ta".

Cả năm tù nhân đều bị cấm không được rời khỏi Qatar ít nhất là một năm.

Trung sỹ Bergdahl, từ thành phố Hailey, bang Idaho, là binh sỹ Mỹ duy nhất bị Taliban bắt giữ ở Afghanistan.

Trước đó, ông từng phục vụ trong một trung đoàn bộ binh tại tỉnh Paktika, gần biên giới Pakistan, nơi ông mất tích vào ngày 30/6 năm 2009.

"Bowe đã mất tích rất lâu và việc quay trở lại với nếp sống cũ sẽ rất khó khăn", bố của quân nhân này nói với các phóng viên hôm 1/6.

Nguyên nhân Trung sỹ Bergdahl bị bắt giữ vẫn chưa được làm rõ. Nhiều phán đoán hiện nay cho rằng ông đã rời khỏi doanh trại vì bất mãn với chiến dịch quân sự của Hoa Kỳ.

Giới chức Hoa Kỳ cho biết bất cứ quyết định truy tố về tội đào ngũ nào cũng sẽ do quân đội quyết định. Tuy nhiên họ cũng cho rằng quân nhân này đã phải chịu đựng quá nhiều.

Tin liên quan