Gia hạn đàm phán hạt nhân Iran

Bản quyền hình ảnh AP
Image caption Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif nói ông hy vọng các bên sẽ sớm đạt được một thỏa thuận

Hoa Kỳ và Iran tự tin rằng một thỏa thuận về chương trình hạt nhân của Iran sẽ được thống nhất sau khi các vòng đàm phán được gia hạn thêm bảy tháng.

Tổng thống Iran Hassan Rouhani nói một thỏa thuận không còn xa, nhưng Ngoại trưởng Hoa Kỳ John Kerry cảnh báo rằng vẫn còn nhiều điểm bất đồng.

Sáu nước trong nhóm P5+1 muốn Iran thu hẹp chương trình hạt nhân để đổi lấy việc tháo gỡ các lệnh trừng phạt kinh tế.

Tehran khẳng định đang theo đuổi công nghệ hạt nhân để đáp ứng cho nhu cầu năng lượng, không phải để chế tạo vũ khí.

Sáu cường quốc, bao gồm Hoa Kỳ, Anh quốc, Nga, Trung Quốc, Pháp và Đức đã đàm phán với Iran nhằm chốt lại một thỏa thuận sơ bộ được đưa ra tại Geneva hồi năm ngoái.

Hiện các bên đã thống nhất sẽ gia hạn thêm thời gian cho các vòng đàm phán nhằm đi đến một thỏa thuận cấp cao trước ngày 1/3 và nhất trí về nội dung cơ bản của thỏa thuận trước ngày 1/7.

Iran sẽ tiếp tục được phép sử dụng khối tài sản bị đóng băng có trị giá tương đương 700 triệu đôla trong thời gian này.

Phát biểu tại Tehran tối 24/11, Tổng thống Rouhani nói sự khác biệt trong lập trường giữa hai bên đã 'thu hẹp' sau các vòng đàm phán mới nhất ở Vienna.

"Dù không đạt được một thỏa thuận, nhưng chúng tôi vẫn có thể nói đã tiến được những bước lớn," ông nói trong một cuộc phỏng vấn được phát trên sóng truyền hình.

Ông Kerry tỏ ra thận trọng hơn và nói các bên đã "đạt được những bước tiến thực sự", dù cảnh báo rằng "vẫn còn nhiều điểm bất đồng lớn".

"Các vòng đàm phán, sẽ không trở nên dễ dàng hơn ngay cả khi đã được gia hạn thêm thời gian. Chúng đã, đang và sẽ tiếp tục rất khó khăn," ông nói trước các phóng viên tại thủ đô của Áo.

Bản quyền hình ảnh epa
Image caption Tổng thống Iran Hassan Rouhani khẳng định Iran sẽ tiếp tục chương trình làm giàu uranium

Trong một thông cáo chung, Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zaif và Cao ủy đối ngoại EU Catherine Ashton cả hai phía đang kỳ vọng vào khả năng đi đến "một giải pháp toàn diện", dựa trên "những ý tưởng mới, vốn hiện đang được tiếp tục thảo luận".

"Chúng tôi muốn dựa vào đà tiến hiện nay để hoàn tất các vòng đàm phán trong thời gian ngắn nhất có thể," thông cáo nói.

Mặc dù ông Kerry từ chối công bố chi tiết về các vòng đàm phán, Tổng thống Rouhani cho biết "không ai nghi ngờ rằng chương trình làm giàu [uranium] của Iran sẽ tiếp tục".

Các mâu thuẫn vẫn còn tồn đọng:

  • Quy mô chương trình làm giàu uranium của Iran trong tương lai
  • Các lệnh trừng phạt có thể được gỡ bỏ nhanh tới đâu
  • Các vụ thử chất nổ ở Iran vẫn chưa được làm rõ, bị cho là có thể liên quan tới chương trình thử vũ khí hạt nhân

Trả lời phỏng vấn BBC, Ngoại trưởng Anh Philip Hammond cho biết ông 'thất vọng' vì một thỏa thuận vẫn chưa được thống nhất, nhưng cũng nói cần 'chấp nhận thực tế rằng không thể nào tiến tới một thỏa thuận trong tối nay', thay vì 'tiếp tục một cách mù quáng'.

Các hiệp ước quốc tế cho phép các quốc gia quyền được phát triển năng lượng hạt nhân - điều mà Iran nói là mục tiêu duy nhất mà nước này đang hướng tới.

Tuy nhiên, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết họ không thể xác nhận các hoạt động của Iran là hoàn toàn vì mục đích hòa bình.

Uranium được làm giàu ở cấp độ cao có thể sử dụng để chế tạo bom hạt nhân, nhưng có thể phục vụ cho mục đích năng lượng nếu được làm giàu ở cấp độ thấp.

Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc đã thông qua sáu nghị quyết kể từ năm 2006, trong đó yêu cầu Iran ngưng chương trình làm giàu uranium và áp đặt nhiều lệnh trừng phạt để buộc nước này phải chấp hành.

Hoa Kỳ và EU đã áp đặt nhiều lệnh trừng phạt lên ngành xuất khẩu dầu và các ngân hàng của Iran từ năm 2012, khiến doanh thu từ dầu mỏ của nước này bị ảnh hưởng nặng nề.

Cả Ả Rập Saudi và Israel đều phản đối việc Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Tại Hoa Kỳ, ba thượng nghị sỹ có nhiều tầm ảnh hưởng từ phe Công hòa, John McCain, Lindsey Graham và Kelly Ayott, đã kêu gọi Tổng thống Obama áp đặt các lệnh trừng phạt mới lên Tehran.

Tin liên quan