Vụ xử Karadzic tác động tương lai Bosnia

Bản quyền hình ảnh AFP

Vào ngày 5 tháng 2 năm 1994, từ bầu trời trong xanh, một viên đạn pháo cối đã từ đâu rơi ra trúng vào đám đông tại một khu chợ ở Sarajevo.

Viên đạn cối rơi trúng một mái che trước khi phát nổ ngay trên đầu đám đông đang tập trung nơi đây.

68 người thiệt mạng ngay tại chỗ và có hơn 250 người khác bị thương.

Cuộc chiến tại Bosnia đã kéo dài được hai năm và pháo cối được sử dụng cho những nơi công cộng ở Sarajevo. Chúng là một phần của cuộc chiến có chủ đích nhắm vào thường dân.

Tính mạng của nhiều người mất đi chỉ với một đòn tấn công kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào tháng 4/1992 đã làm thay đổi động lực của cuộc chiến.

Lần đầu tiên, các thế lực phương Tây đã đứng về một bên trong cuộc xung đột, cảnh báo phía người Serbia ở Bosnia sẽ phải đối mặt với lực lượng quân sự của NATO nếu không chấm dứt những cuộc tấn công tàn bạo.

Radovan Karadzic là lãnh đạo của lực lượng quốc gia Serbia. Hồi tưởng lại, đây chính là thời điểm bắt đầu cho cự kết thúc của Karadzic.

Cho đến lúc này, các đồng minh phương Tây cho rằng các bên đều có tội như nhau, nhưng nay cho rằng chính lực lượng người Serbia ở Bosnia là bên khiến cuộc chiến tranh tiếp diễn.

Một năm sau đó, lực lượng liên quân dẫn đầu bởi Mỹ đã can thiệp có tính chất quyết định đưa cuộc chiến đến hồi kết thúc với những chiến dịch oanh kích giúp các lực lượng Bosnia- Croatia và chính phủ Bosnia bắt đầu giành lại được những gì bị lực lượng người Serbia ở Bosnia chiếm trước đó.

Vào thời điểm các lãnh đạo của Nam Tư cũ gặp gỡ tại Dayton, Ohio nhằm tìm kiếm hòa bình, Radovan Karadzic không có mặt. Ông ta đang phải đối đầu với cáo buộc là tội phạm chiến tranh bởi Tòa án quốc tế về Nam Tư cũ, theo yêu cầu của Hội đồng bảo an Liên Hiệp Quốc

Hầu như 13 năm tiếp theo, Karadzic liên tục lẩn trốn và chỉ bị bắt vào năm 2008 tại Belgrade trong bộ dạng hóa trang thành “Bác Sĩ Dragan Dadic", là một chuyên gia về sức khỏe sống công khai ngay tại thủ đô Serbia, thậm chí tiếp xúc với công chúng và xuất hiện trên các băng hình với hàm râu màu trắng và cột tóc trên đỉnh đầu.

Bản quyền hình ảnh Reuters

Ông ta được giao lại cho Tòa án ở Hague bởi chính phủ cải tổ của Serbia mong muốn xóa bỏ tội đồng lõa gây nên chiến tranh.

Những nhà lãnh đạo quân sự và chính trị người Serbia ở Bosnia luôn công khai ý định chia cắt Bosnia.

Họ cho đấy là một chính thể bất hợp pháp và làm mất thể diện của đất nước Serbia.

Mục đích lâu dài là tách Serbia chiếm đến 2/3 của Bosnia- Hercegovina, sau đó thống nhất với Serbia để khai sinh một nhà nước Serbia lớn hơn.

Cuộc thanh trừng sắc tộc lên đến đỉnh điểm vào tháng 7/1995 với vụ thảm sát nổi tiếng ở Srebrenica, phía đông của Bosnia.

Bản quyền hình ảnh AFP
Image caption Thảm sát ở Srebrenica khiến phương Tây can thiệp

Ban đầu, những người Hồi giáo tại địa phương đã tự trang bị vũ khí để chống lại cuộc thanh trừng sắc tộc. Khu vực ở giữa này bị bao vây bởi quân đội Serbia trong vòng ba năm khiến lực lượng hai bên cùng bị thiệt hại nặng nề.

Cho đến khi quân đội Serbia chiếm được Srebrenica, khoảng 8.000 người Hồi giáo đã bị giết hại chỉ trong vòng vài ngày và được chôn trong ngôi mộ tập thể khổng lồ.

Sự tàn ác này đã khiến thế giới quyết định can thiệp bằng quân sự và cuộc chiến đã kết thúc tronng vòng vài tuần.

Radovan Karadzic phải đối diện với 11 cáo buộc riêng biệt, bao gồm tội diệt chủng, hủy diệt, tội ác chiến tranh và tội ác chống lại loài người

Phiên tòa mà bản thân Radovan Karadzic đại diện cho chính mình đã kéo dài trong 8 năm.

Công việc khó nhất của bồi thẩm đoàn là xác định sự liên hệ trực tiếp của những kẻ gây ra tội ác tại chỗ với Radovan Karadzic

Radovan Karadzic phủ nhận tất cả và đòi được tha bổng.

Một trong những cấp phó thân cận của Radovan trong thời gian chiến tranh là Momcilo Krajisnik đã bị kết án là tội phạm chiến tranh và bị xử 20 năm tù giam.

Momcilo Krajisnik chủ yếu thi hành án tại những nhà tù của Anh và được trả tự do vào năm 2013 sau khi thi hành 2/3 bản án. Momcilo Krajisnik trở lại Pale, thủ đô của Bosnia-Serbia thời chiến tranh, nẳm ở ngoại ô của Sarajevo như một người hùng với sự chào đón của những người gốc Serbia.

Dư luận công chúng người Serbia ở Bosnia vẫn phủ nhận với tội ác chiến tranh bởi đất nước Serbia vào 20 năm trước.

Bosnia vẫn chia cắt và không thể hòa hợp.

Tòa án quốc tế ở Hague đã truy tố hơn 160 và đưa thêm 120 ra pháp luật.

Một số được tha bổng nhưng số khác chịu án tù dài hạn.

Nhưng những tội ác đó liên quan đến hàng ngàn người và rất nhiều kẻ trực tiếp tham gia vụ thảm sát kinh hoàng sẽ không bao giờ bị ra tòa.

Ngày 24/3, cựu lãnh đạo người Serbia tại Bosnia, ông Radovan Karadzic, bị kết án tội diệt chủng và tội ác chiến tranh vì giai đoạn cuộc chiến 1992-95, và bị án 40 năm tù.Các thẩm phán của Liên Hiệp Quốc (LHQ) kết án ông với 11 cáo trạng, trong đó có tội diệt chủng liên quan tới cuộc thảm sát Srebrenica năm 1995.Chính phủ Serbia ngày 25/3 phê phán phiên xử, gọi đây là công lý “có chọn lọc”.

Tin liên quan