Bi kịch Smolensk còn ám ảnh Ba Lan

Bản quyền hình ảnh EPA

Sự cố máy bay rơi ở Smolensk vào tháng Tư 2010 làm thiệt mạng Tổng thống Ba Lan Lech Kaczynski và 95 hành khách khác đang là chủ đề chính trị hàng đầu.

Trong thứ Năm tuần này, 5 người liên quan đến tổ chức chuyến bay, theo như dự kiến, sẽ phải cung cấp bằng chứng cho phiên tòa đầu tiên về vụ tai nạn.

Cao cấp nhất trong số này là Tomasz Arabski, người vào tháng Tư 2010 điều hành văn phòng của nguyên Thủ tướng Donald Tusk. Ông Tusk hiện là Chủ tịch Hội đồng châu Âu.

Ông Arabski và những người khác bị cáo buộc không làm tròn trách nhiệm một quan chức và có thể phải ở tù đến ba năm nếu bị kết tội.

Thành viên của đảng chính trị Pháp luật và Công lý (PiS) của Ba Lan cho rằng ông Tusk nên ra trước tòa án quốc gia để trả lời về việc thiếu trách nhiệm trong việc xử lý vụ tai nạn.

Nhìn lại quá khứ

Vào tháng Tư 2010, mối quan hệ giữa Tổng thống Lech Kaczynski, anh em sinh đôi của Jaroslaw, người đang là lãnh đạo của PiS và chính phủ trung-hữu của ông Donald Tusk không được tốt đẹp với cả hai bên đang tranh giành vị trí đại diện cho Ba Lan ở nước ngoài.

Bản quyền hình ảnh AP
Image caption Ông Donald Tusk

Năm đó cũng đánh dấu sự kiện 70 năm vụ thảm sát Katyn, là sự kiện lực lượng cảnh sát mật của Liên Xô cũ đã giết hại hơn 21.000 quan chức là tù nhân chiến tranh người Ba Lan nhằm xóa đi một nhóm người ưu tú của nước này.

Thay vì cả Thủ tướng Donald Tusk và Tổng thống Lech Kaczynski cùng tham dự lễ tưởng niệm ở Katyn, gần Smolensk thì hai sự kiện riêng biệt đã diễn ra.

Hôm 7/4, ông Tusk hạ cánh xuống Smolensk với tiết trời trong xanh để có thể sánh vai cùng Vladimir Putin trong buổi lễ tưởng niệm các nạn nhân, cũng là buổi lễ đầu tiên có sự hiện diện của một lãnh đạo tối cao của Nga.

Ba hôm sau, trong sương mù dày đặc, máy bay của Tổng thống Lech Kaczynski đã gặp tai nạn gần sân bay quân sự trên đường đi tham dự buổi lễ thứ hai.

Trong số những nạn nhân có đại diện tất cả các đảng phái chính trị của Ba Lan nhưng phần nhiều là thành viên của đảng PiS.

Động cơ cá nhân

Hai năm sau vụ tai nạn, Jaroslaw Kaczynski đứng trước Donald Tusk trong một buổi làm việc của quốc hội và nói: “Tất cả những gì diễn ra trước thảm kịch là lỗi của ông. Là hậu quả từ chính sách của ông. Từ góc nhìn chính trị, ông phải chịu hoàn toàn trách nhiệm cho vụ tai nạn ở Smolensk.”

Bản quyền hình ảnh Getty
Image caption Jaroslaw Kaczynski

Hiện đảng PiS đang tham gia chính trường và Ryszard Petru, lãnh tụ của đảng đối lập Nowoczesna (Cấp tiến) tin rằng Jaroslaw Kaczynski có động cơ cá nhân.

“Theo lý thuyết của tôi, đây là là sự trả thù vì Tổng thống Kaczynski đã bị buộc phải hạ cánh và trên thực tế có sự cạnh tranh giữa hai người nên cách tốt nhất để trả thù là cho vào tù những kẻ chịu trách nhiệm cho vụ tai nạn,“ Petru nói.

Tomasz Arabski cho biết đã đứng ra giám sát việc tổ chức chuyến thăm của Thủ tướng Donald Tusk và không dính dáng gì đến sự chuẩn bị cho chuyến bay của Tổng thống Kaczynski.

Cho đến hôm nay, cuộc điều tra chính thức về vụ tai nạn nói không có bằng chứng về một vụ nổ là nguyên nhân của sự cố.

Một cuộc điều tra của những chuyên gia hàng không dưới thời Thủ tướng Donald Tusk gần như đồng ý với nhận định của Nga cho rằng nguyên nhân của vụ tai nạn do lỗi của phi công.

Cuộc điều tra của Ba Lan kết luận rằng đội ngũ phi hành đoàn được đào tạo “vội vàng và không bài bản” đã bay quá thấp, bỏ ngoài tai những cảnh báo phải tăng độ cao, với điều kiều thời tiết như vậy đồng nghĩa với chuyện không thể nhìn thấy rõ mặt đất.

Không như những điều tra viên người Nga, điều tra viên Ba Lan còn nói đội ngũ kiểm soát không lưu của Nga cũng có lỗi khi đã đưa thông tin sai về vị trí máy bay cho phi hành đoàn.

Tin liên quan