Cựu tổng thống Israel Shimon Peres qua đời

Bản quyền hình ảnh AFP
Image caption Ông Shimon Peres nhận giải Nobel Hòa bình năm 1994

Cựu thủ tướng và tổng thống Israel Shimon Peres từ trần ở tuổi 93, tin cho biết.

Ông bị đột quỵ hai tuần trước và tình trạng dần khá hơn một chút, nhưng sau đó tình hình xấu đi vào hôm thứ Ba 27/9.

Ông Peres là một trong những chính trị gia cuối cùng của Israel còn sống từ thời lập quốc năm 1948, ông hai lần trở thành thủ tướng và một lần làm tổng thống Israel.

Ông nhận giải Nobel Hòa bình năm 1994 khi tham gia đàm phán hiệp định hòa bình với Palestine một năm trước đó.

Bản quyền hình ảnh Getty
Image caption Ông Shimon Peres nhận giải Nobel Hòa bình vì có tham gia vào đàm phán hòa bình với Palestine

Ông Peres chia sẻ danh hiệu đó với Thủ tướng Yitzhak Rabin, người sau đó bị ám sát, và nhận giải cùng nhà lãnh đạo Palestine Yasser Arafat.

Ông vẫn duy trì sự xuất hiện trước công chúng khi đã cao tuổi, hầu hết là cùng các hoạt động của tổ chức phi chính phủ Trung tâm Hòa bình Peres của ông. Trung tâm này hoạt động để thắt chặt quan hệ giữa Israel và Palestine.

Ông là kiến trúc sư của chương trình hạt nhân bí mật của Israel.

Ông Peres mất trong một bệnh viện gần Tel Aviv sáng sớm thứ Tư 28/9, khi gia đình có mặt cạnh ông trên giường bệnh.

Ông đã phải điều trị tích cực trong Trung tâm Y tế Sheba sau khi bị đột quỵ vào ngày 13/9.

Tổng thống Obama gọi ông Peres là "người bạn yêu quý" trong một thông cáo, và nói: "Ông đã được dẫn dắt bởi tầm nhìn về phẩm giá con người và sự tiến bộ mà ông biết những con người thiện tâm sẽ cùng nhau tiến về phía trước."

Bản quyền hình ảnh Getty

Ông Peres có chuyến thăm chính thức Việt Nam lần đầu tiên vào tháng 11/2011.

Trong chuyến thăm, ông nói chuyện với hơn 200 doanh nghiệp Israel và Việt Nam tại Hà Nội.

“Chúng tôi không có đủ đất đai, không có đủ nước. Bởi vậy, chúng tôi không làm việc chăm chỉ hơn mà tìm cách làm việc khôn ngoan hơn,” báo Tuổi Trẻ hôm 28/9 dẫn lại lời ông Peres trong sự kiện này.

“Diện tích của Israel chỉ bằng 1/25 so với Việt Nam. Đất đai cơ bản là sa mạc. Hẳn nhiên điều này không có gì là tuyệt vời cả. Đã vậy Israel lại không có nước. Sông Jordan rất nổi tiếng nhưng chỉ có cái tên mà không có nước. Chúng tôi có hai hồ thì một cái đã chết còn cái kia đang hấp hối. Chúng tôi lại không có môi trường ổn định. Vậy chúng tôi phải làm gì?."

“Với dân số 7 triệu người, Israel không có đủ lực lượng lao động cho sản xuất trong khi thị trường tiêu dùng nội địa chỉ ở mức khiêm tốn. Chúng tôi không làm việc chăm chỉ hơn, mà chúng tôi làm việc khôn ngoan hơn".

Về ông Shimon Peres

Ông Shimon Peres là một nhà lãnh đạo chính trị Israel. Ông từng giữ hầu hết các chức vụ trong các cơ quan nhà nước, từng làm thủ tướng hai lần và tổng thống một lần. Dù vậy, ông chưa bao giờ lãnh đạo một đảng thắng bầu cử.

Ông sinh ngày 2/8/1923, ở Wiszniew, Ba Lan (giờ là Visnieva, Belarus) là con trai của một người kinh doanh đồ gỗ.

Bản quyền hình ảnh AP
Image caption Ông Shimon Peres và ông Yasser Arafat của Palestine

Cha mẹ ông không phải người Do Thái Orthodox nhưng Shimon được dạy về luật lệ và lễ nghĩa Do Thái từ ông nội, và sau đó trở thành người có đức tin với tôn giáo này.

Năm 1934, gia đình ông chuyển đến sống ở vùng Palestine dưới quyền Ủy trị của Anh và sau đó định tư ở Tel Aviv.

Sau khi học ở trường nông nghiệp, ông Peres làm việc ở một hợp tác xã nông nghiệp và sau đó bắt đầu tham gia vào chính trị khi 18 tuổi và được bầu làm thư ký phong trào Thanh niên Lao động Zion, ‎

Năm 1947, Thủ tướng sáng lập Israel, David Ben Gurion, đưa ông vào vị trí chịu trách nhiệm về nhân sự và mua bán vũ khí cho lực lượng Haganah, tiền thân của Lực lượng Phòng vệ Israel.

Ông đã ký một hợp đồng với Pháp cung cấp cho quốc gia mới này máy bay chiến đấu Mirage và đồng thời cũng là người thành lập chương trình vũ khí nguyên tử bí mật của Israel ở Dimona.

Ông được bầu vào Nghị viện Israel (Kenesset) vào năm 1959

Bản quyền hình ảnh Getty

Ông đã hoạt động trong 12 chính phủ, trong đó một lần làm tổng thống và hai lần làm thủ tướng.

Từng được coi là chính trị gia cánh diều hâu trong những năm đầu, ông thương thảo các hợp đồng vũ khí cho quốc gia non trẻ thời đó.

Ông là thành viên của chính phủ đã thông qua việc xây dựng khu định cư Do Thái trong khu vực do người Palestine chiếm đóng.

Bản quyền hình ảnh AP

Ông đóng vai trò quan trọng trong việc ký hiệp định Oslo, hiệp định đầu tiên giữa Israel và Palestine, trong đó viết họ sẽ "phấn đấu chung sống trong hòa bình".

Từng đấu tranh cho khu định cư người Do Thái ở Bờ Tây, ông Peres sau đó được coi là chính trị gia ôn hòa. Ông thường nói về việc cần thiết phải thỏa hiệp trước những yêu cầu về lãnh thổ trong khu vực của Palestine.

Năm 2013, ông nói: "Không có sự thay thế nào khác cho hòa bình. Thật vô nghĩa khi tiến hành chiến tranh."

Ông nghỉ hưu năm 2014.

Chủ đề liên quan

Tin liên quan