'Kara deemaan anaaf addunyaa gammachuu kooti' - Daani'eel Gammadaa

Dargaggoo Daani'eel Gammadaa maatii harka qalleeyyii waliin Wallagga Bahaa aanaa Diggaatti
Ibsa waa'ee suuraa,

Dargaggoo Daani'eel Gammadaa maatii harka qalleeyyii waliin

Aartii uumamaan na keessa jirutu akkan gara jireenya taatoo ''Kara Deemaa'' jedhu kanatti galu na taasise jedhe dargaggoo Daani'eel Gammadaa.

Kara deemaan imala irra ture. Barii ka'ee Finfinnee irraa gara Wallagga Lixaa aanaa Gullisootti osoo imalaa jiruu BBC'n dubbise.

Kara Deemaan maqaa taatoo ittiin beekamu yoo tahu maqaan isaa sirriin Daani'el Gammadaa Oljirraati. Fayyaa maraate, waan barbaade dubbataa deemu, yaada isaa bilisaan ibsatudha. Jireenyi Kara Deemaa kana.

Dargaggoo Daani'el Gammadaa fiilmota fiilmota akka '' Dukkana Ifa Marse'' fi ''Eeloo'' jedhaman barreessee daarikteraa fi taatoo tahuunis keessatti hirmaateera.

Fiilmii biraa ''Killiya Cabde'' jettus hojjechuun xumuree sababa weerara koroonaan osoo hin eebbifamiin turuu BBCtti hime.

Tibbana ammoo kitaaba ''Na Dhukkuba'' jedhu maxxansee gabaaf oolchaa jira. Dabalataan Oromiyaa kutaalee adda addaa keessatti haadholii fi namoota harka qalleeyyii tahan gaafachuun beekama.

Imalli inni hanga namoota kanneen bira gahutti taasisu jireenya Kara Deemaati. Rakkoo arge aartiin dubbataa, akka maraatuutti yaada isaa bilisaan ibsachaa imala.

Haadha hiyyeessatti mana ijaaruun uffatas daara baasaniiru. Hojiima kanaaf osoo imalaa jiruuti BBC'nis kan dubbise.

''Kara Deemaan anaaf adunyaa gammachuukoti''

Jireenya akkasii kana jiraachuuf yookaan taatoo kanaan beekamuu maaliif filatte jedhee BBC'n gaafannaan deebii inni kenne, ''Kara Deemaan anaaf adunyaa gammachuukoti'' jedhe.

Namni fayyaan akkuma biyya tokko keessa bilisummaan jiraachuuf mirga qabu Kara deemaanis mirga jiraachuu fi waan barbaade dubbachuu qaba jedhee waanan amaneef jireenya kana jiraachuu filadhe.

Waan nama fayyaa taatee dubbattee ibsachuuf rakkattu yokaan sodaattu akka maraatuutti himachuu dandeessa jedhen kanatti gale jedhe.

''Kara deemaan adunyaa Gammachuukooti. Waan dubbatu itti yaadee waan dubbatuuf dhugaa keessasa jiru karaa sana bakkee baafata. Aartiin kuulee dubbata. Bifa maratu fakkatus keessi isaa fayyaadha. Waan dubbachuu barbaadu dubbachuufidha.''

Madda suuraa, Daani'eel Gammadaa

Sodaan dhugaa keessa namaa jiru dhoksa waan taheef yoo akka maraatuu taate waan sodaattu hin qabdus jedhe.

Gaafan jalqabu gurbaa mucayyoo jaalatee haadha biratti itti himuu sodaatetu akkasiin maraatuu tahee itti naanna'ee yaada isaa ibsat...

Sayyoo keessaa baanee sayyoo darbannaaree

Qabdoo keetiif yaanee Aayyoo keetti baanee

Egaa wal dhabnaaree…

Walakka bidiruu jalli bishaanumaa

Yoo darbatte loosii, yoon darbadhe loosaa

Wal argaan hin jiruu malli imimanuma ..

Yoo na yaadde boohi

Yoon si yaade boo'aa…..

Ol oofe gad oofee jabbii kutachiisee

Balbalan si waamee boroon sitti hasasen qalbii si dhabsiise

Qalbii dhabuu mannaa manatti ol deebitee harmeeketti himattee

Matake filatte na wajjin galuu wayyaa…jedheeti kara deemaan maraatuu fakkaatee dubbatee dhugaa keessa isaa ibsata.

Daani'eel Gammadaa fiilmii ''Dukkana Ifa Marse'' jedhu bara 2008 keessa osoo barataa yuunvarsiitii Madda Walaabuu tahee jiruu barreessun ofumaa daariktera tahee hojjetee gabaarra oolche.

Fiilmicha keessatti maraatuu taheeti kan hojjete. Barreessaa Yaasoo Kabbabaa osoo fiilmii isaa ilaaluu maaliif taatoo kanaan hin beekamtu jedhee na gorsinaan gara jireenya Kara Deemaa kanatti gale jedhe.

Maraatuu ta'e wayita hojjetu waan isa mudate yoo himu; "namootan beekutu na baqate, ogeessi kameras maraatuu tokko dhufe jedhe na baqatee ture" jedha.

"Amala kiyya tahaa dhufe. Aartiin jireenya. Amalli kun na mo'uu qofa osoo hin taane mataa irra na bahe.''

"Kara deemaa gaafan tahee deemu rakkina uummataan arga. Kanaaf gara hojichaatti gala."

Gargaarsa namoota harka qalleeyyii

Dargaggoo Daani'eel jireenya isaa Kara Deemaa jedhuun rakkoo uummatni keessa jiru ilaaluun dubbataa adeema.

Haadholii hiyyeessaa bira deemuunis uffataa fi waan garaagaraan deeggarsa gochaafi akka ture hima.

''Ani nama gargaaruu, gaafan qabun jalqabe miti. Waanan xinnoo qabu irraan ijoollummaanuu namaaf kennuu jaaladha."

"Kan qabu namni darbatu doqna hin jedhamu isa jedhamu sanadha. Barataa yuunvarsitii yeroon ture Dilbatarra karaatti baheen waan qabuun namoota rakkatoof uffatas kennaa ture.''

Bara kanas namoota maallaqaan gargaaruu danda'an biyya keessaa fi alaas hirmaachisuun Wallagga Bahaa aanaa Diggaatti haadha hiyyeessaa tokkoof mana ijaaraniiru.

Dubartiin aanaa Diggaa gargaaraman rakkoo fayyaa akka qaban hima Daani'eel. Uffataa fi meeshaa mana keessaa guutaniifii akka deebi'n hima.

''Gaafa deemnu homaayyuu hin qabdu. Mana ishee keessa meeshaan tokkoyyuu hin jiru ture,'' jedha.

Erga isaan mana ijaaraniifii booda akka horsiisanii jireenya isaanii jijjiiraa deemaniif hoolotaa fi lukkuu akka bitaniifi hime. Amma jireenyi isaanii baay'ee fooyya'eera."

''Warra du'an keessaa na baastanii warra jiraatootti na dabaltan' nu jedhan jedhe.

Dabalataan gara Shaashamanneetti imaluunis maatii sababa siyaasaan manni jalaa gubate barbaaduun gargaarsa akka godhaniif hime.

Qabeenyi isaanii hoolotaaf horii dabalatee manuma waliin akka jalaa gubate natti himan jedhe. Kana irraa kan ka'e haati warraa sammuu dhukkubsataa turuu BBCtti hime.

Humna ittiin qorqoorroo bitu dhabeen muka jala bakka jiraatanitti uffata daaraa baasuu hime. Ammayyuu bakkee jiraatu waan taheef namoota deeggaruu barbaadaan jiran jedhe.

Kana malees yeroo BBC'n dubbise Wallagga Lixaa aanaa Gullisootti maatii manni jalaa gubate dhaqee dubbiseera.

Tokkoon waan qabuun gargaaruu, gama biraan ammoo haala keessa jiran uummatatti himee akka gargaaran gochuufan deeme jedhe.

Daani'eel rakkoo hamaa maatiin kun keessa jiran himuun yoon nama isaan gargaaru dhabelle maatiiko rakkisuu taha malee akkasitti akka hin dhiisne murteessen deebi'e jedhe.