Jiraattotni godina Gujii hidhattoonni gandoota to'achuu yoo himan aanga'oonni garuu dhara jedhan

Waraana WBO

Madda suuraa, Odaa Tarbii

Hidhattoonni Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) kan mootummaan ABO-Shanee jechuun shororkeessummaan farraje aanaalee godina Gujii to'achuun uummata waliin marii gaggeessuu jiraattonni himaniis bulchaan godinaa soba jechuun waakkatan.

Dhuma torban darbeerraa jalqabee Godina Gujii aanaalee Gumii Eldalloo fi Liiban keessatti gandoota addaa addaa keessaatti hidhattoota mootummaan 'Shanee' jedhee waamu uummata waliin marii gaggeessuu hojjettoonni mootummaa aanaalee kana keessaa baqatanii bahan BBC'tti himaniiru.

Dhimma kana qulqulleeffachuuf bilbilaan kan dubbifne Bulchaan Godina Gujii Obbo Taaddalaa Udoo, gareen hidhattootaa kun bakka tokko tokkotti uummata 'dirqiin' mariif baasee jiraachuu milkaneessaniiru.

Gandoonni humnoota kanaan to'ataman garuu godina isaanii keessa akka hin jirre BBC'tti himan aanga'aan kun.

''Daqiiqaawwan muraasaaf bakka itti argamanitti suuraaf viidiyoo waraabuun miidiyaa hawaasaa gubbaatti akka waan to'ataniitti maxxansuu,'' jedhan.

Ogeeyyiin fayyaa lama aanaa Gumii Eldalloo ganda Bulbul keessa hojjechaa turan Kamisa darbe humnoonni mootummaa naannoo isaanii tasa bahuu hordofee, hidhattoonni naannicha to'achuun Jimaata darbe uummata koraaf yaamanii, ''Ummatnis bahee isaan simatee,'' jedhan.

Madda suuraa, Miidiyaa hawaasummaa

Aanaa Gumii Eldalloo keessatti gandoota akka Malkaa Gubaa, Bulbul, Boob jedhaman aanaa Liiban keessatti ammoo ganda Dhungoo jedhamtu fa'aa keessatti hidhattoonni naannicha to'atanii ummata waliin marii gaggeessuu aanga'aan aanaa Gumii Eldallloo duraanii tokkos BBC'tti himaniiru.

Dubbii himaan hariiroo idil-addunyaa WBO Odaa Tarbii aanaa Gumii Eldalloo keessaatti waraanni isaanii kora ummata baayyee hirmaachise gaggeessuu viidiyoo agarsiisuu fuula miidiyaa hawaasummaa isaanii gubbaatti qoodaniiru.

Viidiyoo kanarratti hidhattoota kana keessaa dubartiin tokko walaloo dhiyeessuun uummanni harka walitti dhayaafii maallaqa yoo badhaasan mul'ata.

'Km 60 miilaan imallee magaalatti baqanne'

Godina Gujii aanaa Gumii Eldalloo ganda Bulbul keessatti ogeessa fayyaa kan ta'e fi nageenyaaf jecha maqaa isaa kan dhokfatan namni BBC'n dubbise, hidhattootni WBO kan mootummaan Shanee jedhu Kamisa ganda isaanii to'achuu himan.

Torbee darbe gara jalqabaa ammoo ganda isaaniirraa tilmaamaan fageenya km 20 irratti waraanni gaggeefamaa turuuf madoon dhufanii isaan biratti yaalamuus dubbatan.

Humni nageenyaa mootummaa ganda isaanii keessa ture tasa osoo homaa hin dubbatanii Kamisa darbe naannicha gadhiisee bahuufi sana hordofee hidhattootni galuus himaniiru.

''Qaamni waraanaa achi ture osoo nutti hin himiin nu dhiisee darbe. Nu waliin ture waldhaanaa turree, akkuma tasaa nu dhiisee bahe. Nuuf hin galle waansaa,'' jedha.

Guyyaa Kamisaa waraanni isaan bira ture erga bahee booda WBO seenuun uummata mariidhaaf yeroo walitti qabu gandicha akka turan ogeessii fayyaa kun himaniiru.

''Nuti buufata keenya keessa turre. Sagalee guddistuudhaan bahaatii kora taa'aa jedhan. Achumaan uummatni hedduun bahee taa'e.''

Gandi Bulbula magaalaafi baadiyyaa kan qabdu yoo ta'u, lakkoofsa waggoota shan dura godhameen ummata 6,270 ta'antu keessa jiraata. Akka ogeessi kun jedhanitti ammoo lakkoofsi kun akkaan waan dabalaeef amma kuma saddeetii hanga kuma 10 ta'aa.

Miirr uummata bira ture akkam ture jennee yoo gaafannu, waraanni mootummaa waan gatee baheef uummatni sodaas of keessaa waan qabuuf miira walmakaa keessa akka ture dubbatan.

''Hidhattootni haasaa gaggabaabaa taasisaniiru. Ummata bilisoomsina jedhan. Nutu sin bulcha jedhan. Nuunis akkuma Poolisii yaaltan nuunis yaalaa uummata tajaajilaa nuun jedhan.''

''Gandi kun erga waraana hidhattootaan to'atamtee'' hojjettoota mootummaa waan ta'aniif lubbuuf sodaachuun km 60 miillaan imalanii deemsa sa'aa 12 booda magaala guddoo gidinichaa Negellee galuus himaniiru.

Hojjetaan fayyaa gandichaa biroon jaha ta'anii miillaan gara magaalaa Negelleetti yoo baqatan, daandiirratti hidhattootaan bakka hedduutti sakatta'umsi godhamuuf himaniiru.

Ganda Bulbul keessa tajaajila fayyaa yeroo keennaa turan keessaumaa, waggoota lamaan darban waraana humnoota hidhattootaafi qaamolee nageenyaa mootummaa gidduutti godhamu gidduutti rifaatuu guddoo keessa akka turanis himaniiru.

Hanga ji'oota dhiyootti hooggansa aanaa Gumii Eldalloo kan ta'an namni biraan BBC dubbise, ''ganda Malkaa Gubaa keessatti Shaneen marii gaggeessaa jira, Liiban Jaldeessaa keessatti guyyaa guyyaan mul'ata,'' jedhan.

Humni waraanaa Malkaa Gubaarraa kaasee Bulbulaa hanga Boobaa ganda jiran gadlakkisee jiraa jedhan.

Akka ragaa harkaa qabanitti Godina Gujii aanaa Gumii Eeldalloo keessa gandoota akka Malkaa Gubaa, Bulbul, Boob aanaa Liiban keessa ammoo kan akka ganda Dhungoo keessa hidhattootatu to'atee marii gaggeessaa jira jedhan.

Aanaa Liiban keessatti Negeelleen alatti gandootni kaan harka hidhattootaa keessa jiru jedhu aanga'aan duraanii kun.

''Wiirtulee aanaan alatti gandootni aanaa sana jala jiran hedduun humnoota kanaan to'atamee uummatni tajaajila adda citee jira.''

'Ganda to'atame humni kun [Shaneen] bulcha jedhamu hin beeknu'

Bulchaan Godina Gujii Obbo Taaddalaa Udoo hidhattootni isaan Shanee ittiin jedhan godina isaanii bulchan keessa socho'aa jiraachuun dhugaa ta'uu amananiiru.

Haata'u malee, tibba kana waraanni hidhattootaa kun gandoota aanaalee isaanii jala jiran to'atame jedhamuufi namootni BBC dubbise mirkaneessan dhugaa mitii jedhu.

''Nuti ganda to'atamee hin beeknu. Ganda humna kanaan to'atamee humni kun bulchu hin beeknu nuti. Hin qabnu,'' jedhan.

Marii hidhattootni kunniin hawaasa gandoota aanaalee Gumii Eldalloofi Liiban Gurraachaa waliin godhan ilaalchisee kan gaafanneef yoo deebisan, ''Ummata waliin marii daqiiqaa 15 miti, marii guyyaa 15 gaggeessanii ummatni meeshaa waan qabataniif sodaatee yoo callise ala marii kana ni fudhata hin jennu,'' jedhan.

''Ummatni hin sobdani nurraa deema jedhee ofirraa ari'aa jiraa. Mariin isaa jijjiirama hin fidu.''

Uummatni bakka isaan deemanii mariyachiisan eeruu kennaafii akka jiru himanii, humnootni mootummaa tarkaanfii akka fudhatan himan.

Haata'u malee, hidhattootni kun bakka tokko seenanii suura ka'anii ykn daandii konkolaata humnootni mootummaa irra hin jirre qoratanii suura itti ka'an miidiyaa hawaasaarratti qabanne jedhanii maxxansu malee bakka tokko hin turanii jedhan.

''Qe'eedhuma horsiise-bulaa kan qaamni mootummaan bira hin geenyee nama torba saddeet walitti qabee marii godhe jechuun amala isaati,'' jedhan Bulchaan godina Gujii Obbo Taaddalaan.

Hidhattootni mootummaan Shanee jedhee waamu kutaalee Oromiyaa garaagaraa keessa kan socho'u yeroo ta'u, paarlaamaan Itoophiyaa garee shororkeessaadha jedhee labseera.

Dhiyeenya kana ammoo garee TPLF kan kaaba Itoopiyaa keessatti humnoota mootummaa lolaa jiruufi akkasuma paarlaamaan shororkeessaa ittiin jedhe waliin waraanan waltumsuuf waliigaluu hooganoonni gartuulee lamaanii ibsaniiru.

Mootummaan humnoonni lamaan waliin ta'uun Itoophiyaa diiguuf hoojetu jedhee himata.