Foormulaan Herregaa barataa Fayisaa Tafarii argate barattootaaf furmaata ta'aa?

Barataa foormulaa haaraa herregaa argate

Madda suuraa, Fayisaa Tafarii

Barataan mana barumsaa qophaa’inaa magaala Baakkoo Tibbee ganna 19 tahe, Fayisaa Tafarii foormulaa herregaa haaraa argateen beekamtiin kennameef.

Fayisaan foormulaan jalqaba ture gaaffii kenname furuuf barataa cimaa tokko yoo xiqqaate daqiiqaa sadii fudhata, kan amma ani argadhe garuu daqiiqaa tokkoo gaditti furuuf gargaara jedh.

Barataan baadiyaa Godina Horroo Guduruu aanaa Jimmaa Gannatiitti dhalatee guddate Fayisaan bara kana barataa kutaa 12ffaati.

Foormulaan Herregaa karaa gabaabaa argates barnoota herregaa boqonnaa jalqabaa irra kan jiru irratti barattootaaf dhamaatii kan xiqqessu tahuu hima.

Foormulaan kunis Artimetik Sikuweensi [Arithmetic Sequence] jedhamuun kan beekamu  yoo tahu, yeroo dheeraaf ittiin barsiifamaa tureera.

Garuu gaaffii kenname foormulaa Kanaan furuuf yeroo dheeraa gaafata jedhe.

Fayisaan ammoo kana fooyessuun foormulaa ‘’Fayisa Theoram’’ jedhee moggaase bara kana argate.

Foormulaan kun an= a [ n-1]d haala kanaan kan beekamu ture.

Fooormulaan Artimetik Siquweensii garaagarummaan lakkoofsota walitti aanan gidduu jiru dhaabbataa tahuu kan ittiin beekuu dandeenyudha.

'‘Foormulaa kana argachuuf ji’a tokko guutuu irrattan dabarse. Ergan argadhee barsiisaa herregaa keenyattan agarsise.

Innis erga ilaalee barsiisota Herregaa kaan waliin ilaalanii bakka fooyyessuu qabu erga ilaalanii akka sirrii tahe naaf mirkaneessan.’’

Madda suuraa, Fayisaa Tafarii

Daarikterri mana barumsaa sadarkaa lammaffaa magaalaa Baakkoo Tibbee Obbo Balaay Bayyanaa Fayisaan barataa cimaa abdii biyyaa kana tahe himuun foormulaan argates sadarkaa aanaatii hanga ministera Saayinsii fi Teekinoloojitti ergamuun akka madaalame himan.

Barataan kun argannoo isaa kanaaf badhaasa biiroo Barnoota Oromiyaa fi Yuunvarsiitii Adaamaa irraa argachuus himaniiru.

Fayisaan akkuma bara kana kutaa 12ffaatti barnoota herregaa jalqabaniin formula kana argachuuf yaalii godhee akka milkaa’e hime.

'‘Amma barattootni akka baran goonee qormaata irrattis itti fayyadamaa jiru. Yeroo gabaabaa keessatti waan ittiin hojjennuuf qormaata xumura semistera irrattis itti fayyadamneerra,’’ jedhe.

Obbo Balaayis foormulaa haaraan barataa kanaa barsiisotaaf ogeessotaan sirrii tahuun isaa mirkanaa’uu himan.

Barsiisonni herregaas barataa fayisaaf qormaata adda addaa kennuun foormulaa Kanaan hojjetee akka agarsiisu taasisuun sirrii tahuu mirkaneessan jedhan.

Yuunvarsiitiin Amboo fi Adaamaas foormulaa kana ilaaluun akka mirkaneessan hima Fayisaan. Adaamaatti dorgommi kalaqaa irrattis dorgomuun badhaasa Birrii fi waraqaa raga akka argate hime.

‘Herregaaf jaalala addaan qaba’

Barataa Fayisaan barnoota kaan caalaa herrega irratti yeroo hundaa qabxii ol aanaa akka fidu BBCtti hime.

'‘Herrega qabxii xinnoo kan fidee beeku 90, isaan ala 100 fi isaa olis nan fida. Bara kanas 100’n fide.’’

Gara fuulduraatti ani herrega baradha jedhee osoo hin taane waanuman jaaladhuufan cimee irratti hojjechaa jira.

Barataan tokko gosa barnootaa tokko irratti cmaa tahee kaan irratti laafuu danda’a. Isa qofa osoo hin taane barnoota tokko irrattiyyuu mata duree tokko irratti cimee kaan irratti akkas tahuu dhiisuu mala jedhe.

Kanaaf anis fuulduratti kan barachuu barbaadu barnota medicine’ [hakiima] tahuudha. Yoon sana dhabe ammo sooftiweer injiineriingi barachuu barbaada. Yoo Kanaan hin milkoofne ammo herregaan itti fufuun fedha jedhe.

'‘Baadiyaatti dhaladhee guddadhus yeroo barattootni kalaqa adda addaa hojjetanii badhaafaman nan dhagaha. Fakkeenya kan naaf tahes isaanuma.’’

Fayisaan maatiin isaas deeggarsa barbaachisu akka godhaniif dubbata. Barsiisonni herregaa isa barsiisaa turani akka inni cimuuf shoora ol aanaa dubbachuu hime.