Obomboleettii maqaan moggaasuun maaliif barbaachise?

Giant wave on street Image copyright PA

Bubbee cimaan yookin obomboleettiin yeroo hundaa oduu keessatti dhageenyu maaliif moggaasa maqaa akka argatanii fi moggaasni isaanii attamiin akka murtaa'u yaaddanii beektuu?

Moggaasa maqaa qabaachuun maaf barbaachise?

Bubbeewwaan ciccimoon akka haarikeen, saayikloonii yookaan taayifuun kan yeroo dheeraaf turan yoo ta'u, moggaasni maqaa kennameefis qorattoonni saayinsii hordoffii akka irratti taasisaniifii dha.

Galmeeffachuudhaafis bara itti ka'an hordofu ture. Garuu, bakka tokko tokkotti baatiiwwan 12 keessatti obombolleettiiwwan 100 ta'an ka'uu danda'u. Waa'ee tokkoo tokkoo isaanii adda baasuun hordoffii taasisuuf maqaa qabaachuun haala salphisa.

Image copyright NASA

UK keessattis moggaasa maqaatti kan fayyadaman waggoota sadan darban qofa ture.

Biiroon Metiworoloojii akka jedhettis, obomboleettii gurguddaa maqaan waamu jechuun namoonni caalaa waa'ee isaanii fi hubaatiii qaqqabsiisuu danda'an irratti hubannoo ni argatu jechuu dha.

Image copyright PA

Moggaasa maqaa eenyuutu murteessa?

Walgahiiwwan idilee kan qorattooti haala qilleensaa addunyaa irratti hirmaatanii fi maqaawwan haarawaa kan waggoota dhufanii irratti murtaa'utu jira.

Maqaawwan obomboleettii balaa hamaa geessisanii gonkumaa irra deebiin itti hin fayyadamamu.

UK keessatti, Biiroon Metiworoloojii moggaasa maqaa akka eeraniif hawaasa gaafata.

Obomboleettiiwwan ammam guddaa ta'u maluu?

Obomboleettiin moggaasa maqaa argachuuf guddaa ta'uun hin barbaachisu. Garuu kan balaa olaanaa ni qaqabsiisa jedhamee yaadameef moggaafni ni kennama.

Moggaasa maqaa kamtu dursa qalbii namaa qabata?

Maqaan obomboleettii haaluma tarreefama qubeetiin kennama.

Obomboleettiin waggaa kan jalqabaa maqaa qubee 'A' qabaata. Fakkeenyaaf harikeen Aliis ykn taayifuun Andiriiw. Kan itti aanuu ammoo maqaa 'B'n eegalu qabaata jechuudha.

Tokko tokkoon qubees maqaa qabu, garuu qubeewwan Q,U,X,Y, fi Z hin dabalatu.

Image copyright Stuart Edwards
Goodayyaa suuraa Balaqeessi kun eenyuun fakkaata? Istiiv moo, Naayijel?

Maqaawwan obomboleetti kan akka Bireen, Maa'evee fi Ni'aal dabalatee mogaasawwan 21, bara 2017-18 keessa UK'n ifa kan taasifamanii dha.

Obomboleettiiwwan shan dhiheenya kana baatii Sadaaasaatii hanga Guraandhalaatti moggaasa Angas jedhuu hanga Ewaan jedhu argataniiru.

Maqaa dhiiraa ykn dubaraan akka moggaafamaniif eenyuutu murteessa?

Moggaasa maqaa dhiiraa ykn kan dubaraa argachuuf haaluma obomboleettitu murteessa.

Jalqabarratti obomboleettiin maqaa dubaraa qofaan moggaafamu ture. Yeroo jalqabaatiif maqaa dhiiraatiin kan moggaafames bara 1979 keessa ture.

Mata dureewwan walitti dhiyaatan