"Barsiiftoota dubartootaaf kan dhorkameedhaa laata?''

Addis Ababa University Image copyright SIMON MAINA

Lakkoobsi Yuunivarsitiiwwan Itoophiyaa 45 ga'uu akka malu ibsamaatii jira. Dhaabbilee barnootaa olaanoo hedduu kunneen keessaa tokkollee kan dubartootaan durfaman hin jiran jechuun dhugaadhumatti dubartoonni dandeettiisaa qaban hin jiran jechuudhaa laata? gaaffii jedhu kaasa.

Yuunivarsitiin Finfinnee hayyoota biyya keessaa fi alaa dorgomsiisee pirezidaantummaaf fudhachuuf wayita beeksia baasu hayyoota 22 galmaa'an keessa dubartiin tokkollee hin jirtu.

Yuunivarsitichi hundeeffamasaarraa eegalee pirezidaantota 11n buleera, kan ammaa kun 12ffaadha, kunneen hunduu dhiirota waan ta'aniif teessoon pirezidaantummaa dhiirota qofaan qabamuun itti fufa jechuudha.

Garuummoo yuunivarsitiiwwan biyyattii keessa barsiisuus ta'e qorannoowwan rakkoo hiiikan heddumminaan qoratanii kan beekan hayyoonni dubartootaa hedduutu jiru. Hayyoonni dubartoonni pirezidaantii yuunivarsitii ta'an oduun jedhu garuu dhagahamee hin beeku, maaliif laata?

Dorgommii Yuunivarsitii Finfinneetti dorgomamaa jiru keessatti maaliif dubartoonni hin kaadhimamne? Gaaffii jedhu yuunivarsitichaaf dhiyeessineerra.

Hoogganaan Sub-quunnamtii Yuunivarsitii Finfinnee Obbo Aassamaanyi Asras namoonni dandeettiisaa qaban eessarraayyuu dhufanii akka dorgoman akkasumas hayyoonni dubartoonni dandeettii qaban akka jajjabeeffaman beeksifnus, dubartiin tokkollee hin galmoofne jedhan.

Hojjettottoota yuunivarsitichaa keessaa dhibbeentaan 15 dubartoota yoo ta'an hanga ammaatti garuu seenaa keessatti yuunivarsitichi pirezidaantii tokkolleenillee bulee hin beeku.

Waggoota darban keessatti Pirezidaantii Itti Aanaa ta'uun kan tajaajilanillee dubartoota lama qofa kan turan yoo ta'u isaanis bara Pirofeesar Indiriyaas Isheetee fi Pirofeesar Admaasuu Tseggaayee turan

Yuunivarsitichi hayyoota dubartoota ta'an baayyinaan horachuuf hojjechaa jiraachuu kan dubbatan Obbo Assamaanyi, dubartoonni qabxii olaanaa fiduu yoo baatanillee qabxii gaarii qabaannaan akka qaxaraman gochaa jirra jedhan.

Image copyright AAU

Dabalataan karaa Biiroo Koorniyaa Idileessuu Yuunivarsitichaa barnoonni dandeettii dubartootaa cimsu akka kennamu ogeeyyii dhimma kanarra hojjetan ni dubbatu.

Dr. Mulunash Abbabee dhiyoo kana kaadhimamtoota Pirezidaantii Yuunivarsitii Baahardaariif dorgoman torba keessaa sadaffaa ba'an. Ammammoo Pirezidaantii Itti Aantuudha. Dorgommii Pirezidaantii Itti Aanaa ta'uuf waggaa fi ji'a saddeet dura dorgomame keessatti namoota kaadhimaman sagal keessaa dubartoonni lama qofa turan.

Aangoon pirezidaantummaa yiinivarsitootaa otoo dorgommiidhaan hin ta'in duraan waggoota lamaaf pirezidaantii yuunivarsitichaa kan turan Dr. Yashimmabraat Kaasaa pirezidaantii dubartii jalqabaa akka taate odeeffanneerra.

Teessoon pirezidaantummaa dhiirotaan qabamuun Yuunivarsitoota Itoophiyaa keessatti baratamaa ta'us , dubartoota dandeettii qaban dorgomsiisee fudhachuuf hawaasni yuunivarsitichaa qophii akka ta'e dubbatan DR. Mulunesh.

Har'a dubartoota dandeettii qaban dorgomsiisanii fudhachuun yoo dadhabame booda deggersaan dubartoota ga'oomsuun yeroo dheeraa akka fudhatus ni amanu.

Amma Ameerkaatti barnoota doktorummaasaanii kan hordofaa jiran miseensi hawaasa Yuunivarsitii Finfinnee duraanii kan ta'an dubartiin haasofsiifne tokko yaaduma Dr. Mulunesh deggeru.

Dhaabbilee Barnootaa Olaanoo keessatti dubartoota aangootti fiduun baayyee cimaa akka ta'ee fi dorgommiinsaas kan dhiirotaarra dubartootatti akka jabaatu dubbatu.

''Aangoon giddu galeessaa akka jiruun dhiirotaan qabameera,'' jechuun haalli walii galaa Yuunivarsitoota keessa jiru dubartootaaf mijataa akka hin taane yaada laatu.

Wayita Yuuniversitii Kibba biyyattii tokko keessaa barsiisaa turanitti waan isaan mudate akkas jechuun ibsu.

''Yuunivarsiticha keessa konfiraansii ture tokkorratti an waraqaan dhiyeessan ture. Uffannikee jilbakee hin dhoksu jedhameen ulaarratti ittifame. Kun seera yoom , eenyu baasedha mee? jedhee gaafannaan warra diiniidhaa ol jiran naan jedhan. Isaanimmoo hunduu dhiirota turan. Dhumarratti bilbiladheen gale. Boodarra dhugumayyuu yuunivarsitichi seera akkanaa baasuu isaan hubadhe,'' jedhu.

Utuu haala sanaan konfiraansicharraa hafanii silaa badiisaanii malee akka itti gaafataman dubbataniiru. Haala kanaan ulaarraa seensa mooraa sanaarraa eegalee rakkoon akkanaa kan jiraatu taanaan dubartoota gara aangoo isa olaanaatti fiduun hanga akka cimus ibsaniiru.

Dubartoota aangessuu kan jedhus hanga oduu hin ga'u, kanneen carroomanii aangoo argatan qormaata jabaa keessa darbaniiti malee dubartootaaf addatti wanti jedhamu sobadha ittiin jedhu.

Yuuniversitii Maqleetti yeroo ammaa pirezidaantii itti aantuun dorgommiidhaan argatte. Walii galaan dubartoonni dhibeentaa 14 akka ta'animmoo Daayirektarri Korporeet Kommiyunikeeshinii Yuunivarsitichaa Obbo Ataakiltii Haayilasillaasee ni dubbatu.

Yuuniversitiin aangaftichi Jimmaas pirezidaantii dubartii qabaatee hin beeku. Dubartii Pirezidaantii Itti Aantuu gochuun dorgomsiisee kan muudemmoo waggaa tokkoo fi walakkaa dura ture.

Dorgommicha kan mo'atan Dr. Tsagaa Katamaa waggaa dheeraaf wayita yuunivarsiticha keessa hojjechaa turanitti aangoo dhiirotaan qabamee turetti wayita dhufan dafanii fudhatamuurratti akka qoraman dubbatu.

Pirezidaantii ta'anii filatamuuf muuxannoon hoggansaa murteessaadha. Garuu dubartoonni dandettii barbaachisaa qabaatanis aangoo gubbaa hanga dakaatti jiru keessatti akka barbaadamuun waan hin hirmaanneef muuxannoo malee hafaniiru kan jedhanis jiru.

Kanaaf wayita dorgommiin dhufu karatti deebi'u dubartoonni.

Namoonni yaada kennan kunneen dubartoonni pirezidaantii ta'uuf kan itti hin carroominiif saba haalli mijataan dhabameef qofa osoo hin taane isaanis duubatti waan jedhaniif jedhu.

Namoonni yaadasaanii BBC dhaaf kennan akka jedhanitti, dubartoonni akka pirezidaantummaaf dorgomaniif jajjabeeffamanis yeroo baayyee fedhii dhabuurraa kan ka'e carraa sana dhabu jedhu. Garuu, sababni garuu maal akka ta'e hin ibsan.

Walumaa galattis lakkoofsi dubartoota yunivarsitiiwwan Finfinnee, Maqaleefi Jimmaa keesstti haala baruu bariisuu keessatti qooda fudhataa jiran dhiibeentaa 15 ta'usaanii ragaan arganne ni mul'isa.

Dubartoota barattootas ta'e barsiisotaa ga'uumsaan cimsuuf deegarsi akka barbaachisu yunivarsitoonni dubbisne nutti himaniiru.